دانلود پایان نامه ارشد – اثر برنامه ریزی چندبعدی بر رشد زبان گفتاری کودکان

از 2 سالگی تا 2و نیم سالگی، خردسالان به بیان جمله‌های طولانی‌تر از جمله‌های تلگرافی دست می‌زنند. در این مرحله کودک قادر است جمله‌های بلندتر و پیچیده‌تر تولید کند، حرف اضافه و ربط که نقش پیوند دهنده‌ی کلمات و جمله‌ها را بر عهده دارند، در سخنان او ظاهر می‌شوند. همچنین در این مرحله کودکان علاقه شدیدی به گفت‌وگو به‌ویژه با همسالان از خود نشان می‌دهند. در این مرحله نیز کودکان حتی در تنهایی با کلمات و آواها «بازی» می‌کنند. در واقع علاوه بر تعامل زبانی با دیگران، به نظر می‌رسد کودک در تنهایی نیز مشغول تمرینات زبان‌آموزی است (زندی، 1386).

 

 

مرحله پنجم: انجام گفت‌وگوهای نسبتا طولانی (جمله‌های ساده و کامل)

هنگامی که کودک در حال گذر از 6/2 سالگی به 4 سالگی است، در یک فاصله 18 ماهه، تحولات شگرفی در توانش زبانی او رخ می‌نماید. در این مرحله کودک از جمله‌های ساده تا حد چهار کلمه‌ای استفاده می‌کند. در این مرحله کودک تقریبا بر واژک‌های تصریفی که نشان‌دهنده‌ی نقش دستوری اسمی و فعلی کلمات هستند، کاملا مسلط می‌شود. همچنین واژک‌های جمع‌ساز «ها» و منفی‌ساز «ن» در جمله‌های کودک به درستی به کار می‌روند. این مرحله را مرحله «صرف کلمات[1]» یا مرحله دستور زبان ابتدایی هم می‌نامند (لاند، ترجمه قاسم‌زاده، 1388).

 

مرحله ششم: انجام مکالمه کامل (جمله‌های مرکب و پیام‌های کوتاه و بلند)

از سن 4 سالگی، کودک می‌تواند جمله‌های کامل و مرکب را که بسیار شبیه به جمله‌های بزرگسالان است، تولید کند. البته مفاهیمی که کودکان به کلمات نسبت می‌دهند غالبا با مفاهیمی که بزرگسالان در ذهن دارند متفاوت است. اما معمولا چنین فرض می‌شود که کودکان در حدود 5 سالگی با دارا بودن واژگان فعالی که بیشتر از 2 هزار کلمه را شامل می‌شود، مهم‌ترین بخش اصلی فراگیری زبان را به اتمام رسانده‌اند. زمانی که کودک وارد مدرسه می‌شود، زبان‌آور ماهری است تقریبا بر ویژگی‌های اساسی آوایی، صرفی، نحوی، معنایی و بیشتر ویژگی‌های کاربردشناختی زبان مادری خود مسلط است. در واقع کودک در جریان رشد زبانی خود اندک اندک بر ساخت‌‌های آوایی، صرفی، نحوی، معنایی و گفتمانی زبان مسلط می‌‌شود و ذخیره واژگان کودک قبل از ورود به دبستان از 5 هزار تا 14هزار واژه تخمین زده می‌شود (زندی، 1386).

 

توصیف زبان

از مهم‌ترین ویژگی‌های نوع انسان دارا بودن زندگی اجتماعی است که در پرتو شکل‌گیری گروه‌های متنوع انسانی مثل خانواده، روستا، شهر و کشور متبلور می‌شود. بدیهی است هر گروه برای تماس با یکدیگر به وسیله‌ای ارتباطی نیاز دارند. در اجتماعات انسانی، زبان این نقش را ایفا می‌کند و به عنوان مهم‌ترین وسیله ارتباطی گروه‌های انسانی به کار می‌رود. زبان به عنوان وسیله‌ای خلاق، پویا و فارغ از زمان و مکان، امکانات وسیعی در اختیار جوامع انسانی قرار می‌دهد. این امر باعث شده است حیات اجتماعی ما در همه شرایط با زبان عجین شود. همه ما در خانواده، محل کار، اماکن آموزشی، نظامی، تجاری و غیره به نحوی از زبان و گونه‌های مختلف آن برای ارسال یا دریافت پیام استفاده می‌کنیم (زندی، 1386).

زبان انسان مهارتی است پیچیده به همین دلیل، ارائه تعریفی ساده از آن با دشواری‌هایی روبه‌روست. زبان به معنی عام شامل همه نظام‌هایی است که با استفاده از نشانه‌‌ها و علائمی محدود برای برقراری ارتباط به کار می‌رود. زبان نظامی منسجم از قواعد و نشانه‌های قراردادی آوایی است که بدون وابستگی به زمان و مکان در جوامع انسانی ایفاگر نقش‌های متعددی است که مهم‌ترین آنها نقش ارتباطی است. نظام‌مند بودن، قراردادی بودن نشانه‌های زبانی، خلاقیت زبان و عدم وابستگی به زمان و مکان و چند نقشی آن از جمله ویژگی‌های زبان می‌باشد (زندی، 1386).

«در بحث از نظام‌مند بودن زبان این پدیده را در ساخت درونی‌اش شامل زیر نظام‌هایی فرعی می‌دانند که درون یک شبکه با هم مرتبط شده و بر روی هم نظام زبان را می‌سازند. به سخن دیگر می‌توان زبان را «نظامی متشکل از نظام‌ها[2]» دانست. زبان‌شناسان معمولا هنگام اشاره به این زیر نظام‌ها اصطلاح ساخت[3] را به کار می‌برند» (زندی،‌ 1386، ص 11).

زیرنظام‌ها یا ساخت‌هایی از زبان شامل:

ساخت آوایی: این شاخه آواشناسی و واج‌شناسی را مورد مطالعه قرار می‌دهد.

ساخت صرفی: متشکل از تکواژه‌های زبان و قواعد آنها برای ساخت واژه‌ها و موضوع مورد مطالعه‌ی شاخه‌ی ساخت واژه یا واژه‌‌شناسی می‌باشد.

ساخت نحوی: قواعد ترکیب واژه‌‌ها و چگونگی ساخت جمله‌های مختلف را تعیین می‌کند و موضوع مورد مطالعه‌ی شاخه‌ی نحو است.

ساخت معنایی: تجلی‌‌گاه روابط معنایی در سطح واژه‌ها و جمله‌های زبانی است و موضوع معناشناسی را تشکیل می‌دهد.

ساخت گفتمانی: چگونگی ساخت واحدهای فراتر از جمله اعم از واحدهای گفتاری سازنده‌ی مکالمه، سخنرانی، مصاحبه و واحدهای نوشتاری سازنده‌ی متون مکتوب مثل آگهی‌های تجاری، مقاله‌های ادبی و علمی و غیره را تعیین می‌‌کند (زندی، 1386).

علاوه بر این ساخت‌ها که به عناصر و قواعد درونی زبان مربوطند و بر روی هم نظام درونی یا «توانش زبانی[4]» در هر شخص را تشکیل می‌‌دهند، با وجود این برای برقراری ارتباط زبانی، هر شخص باید اصول و قواعد کاربردشناختی زبان که شامل استفاده مناسب از عناصر زبانی در موقعیت‌های اجتماعی مرتبط است را نیز رعایت ‌کند. توانایی رعایت این اصول و قواعد را «توانش ارتباطی» می‌نامند.‌هالیدی[5] در بیان آثار زبان و نقش آن در زندگی انسان به 7 مورد زیر اشاره دارد:

  1. کارکرد ابزاری (نقش «من می‌خواهم») بدین معنی که زبان وسیله‌ای برای بیان نیازهاست.
  2. کارکرد تنظیم‌کننده (نقش «چنین کن») یعنی زبان وسیله‌ای برای کنترل رفتار دیگران است.
  3. کارکرد روابط بین فردی (نقش «من و تو») یعنی زبان وسیله‌ای برای برای برقرار کردن ارتباط با دیگران است.
  4. کارکرد شخصی یعنی بیان احساسات، دیدگاه‌‌ها و نگرش‌های منحصر به فرد از طریق زبان ممکن است.
  5. کارکرد اکتشافی (نقش «به من بگو چرا») یعنی زبان وسیله‌ای برای کشف روابط موجود در محیط و فهم آنهاست.
  6. کارکرد تخیلی (نقش شعری «بیایید وانمود کنیم») یعنی زبان به انسان اجازه می‌دهد که از واقعیت خارج شده و به جهان تخیلات و ساخته خویش پرواز کند.
  7. کارکرد اطلاعاتی (نقش «مطلبی دارم که می‌‌خواهم به تو بگویم») یعنی کودکان از طریق زبان قادر به تبادل اطلاعات می‌شوند (به نقل از آقا میرسلیم، 1386).

بدیهی است کودکی که در حال یادگیری زبان است و در جریان رشد همه‌جانبه‌ی خود در دوره‌ی پیش از دبستان رفته رفته عناصر قواعد و ساخت‌های زبانی را آموخته، با اصول کاربردشناختی زبان آشنا می‌شود و سپس در دوران دبستان با نظام نوشتاری زبان نیز آشنا شده؛ به دو مهارت خواندن و نوشتن دست می‌یابد. بنابراین کاملا روشن است که هر برنامه زبان‌آموزی که به قصد تقویت زبان گفتاری خردسالان و کودکان پیش از دبستان یا به هدف آماده کردن آنها برای آموختن مهارت‌های خواندن و نوشتن و یا به قصد آموختن زبان رسمی کشور به کودکان طراحی، تدوین و اجرا می‌گردد باید زبان موردنظر را که موضوع اصلی زبان‌آموزی در ابعاد مختلف آن است به صورت «یک نظام» در نظر بگیرد و همچنین مسائل مربوط به ساخت‌ها و زیر نظام‌های زبانی و قواعد کاربردشناختی زبان که همان ایجاد ارتباط در موقعیت و شرایط اجتماعی مختلف است را مورد توجه قرار دهد (زندی، 1386)

دانلود متن کامل از لینک زیر :

دانلود متن کامل پایان نامه ارشد :

پایان نامه اثر برنامه ریزی چندبعدی بر رشد زبان گفتاری کودکان دوره آمادگی 6-5 ساله شهر تهران

[1] – Word inflection stage

[2] – Sysyem of systems

[3] – structure

[4] – Linguistic Competence

[5] – Halydi