ارتقاء کیفیت زندگی کاری

از اوایل دهه هفتاد به تدریج موضوع ارتقای کیفیت زندگی شغلی مطرح شد. در اواسط همین دهه این عبارت جای اصطلاح رایج«انسانی کردن کار»[13] را کاملاً گرفت و لفظی عام شد که به مجموعه ای از مسائل مورد توجه در زمینه هایی نظیر سازمان کار، وضعیت کار  مشارکت در تصمیماتی که در سطح کارگاه اتخاذ می شود تعمیم یافت. برای اصطلاح ارتقای کیفیت شغلی یک تعریف عام و جهان شمول در دست نیست، ولی پاره ای خصوصیات که تقریباً بین همه دیدگاه های مربوط به این مفهوم مشترک است به شرح زیر است (توسلی،1378،ص161):

الف) اقدام به بازسازی بر اساس مشارکت: از بعضی جهات، این عبارت تعریف مشخصی از مفهوم کیفیت کار به دست نمی دهد؛ زیرا هر کارگاه یا هر فرد یا گروه کارگری برای بیان اولویت های مورد نظرش تعریف خاص خود را دارد. به هر حال همیشه مفهوم مشارکت به خودی خود مقبول و مطلوب شمرده می شود، از این رو یکی از نتایج عمده اغلب برنامه های ارتقای کیفیت زندگی شغلی افزایش میزان مشارکت کارکنان و به تبع آن میزان دخالت و مسئولیت آنها در تصمیم گیری هایی است که مستقیماً به کار خود آنها مربوط می شود.

ب) توجه همزمان به ملاحظات فنی و سازمانی: باید کوشش کرد که طرح شغلی از دو جنبه فنی و انسانی به بهترین شکل ممکن تحقق پذیرد نه آن که فقط بر اساس تجهیزات و دستورالعمل اجرایی موجود طرح و تنظیم شود. سایر عناصر این مشخصه عبارت است از: تأکید بر سودمندی سازمانی و نیازهای انسانی و اعتقاد به اینکه دست کم در وضعیت های خاصی، هم کارگر و هم کارفرما می توانند سود ببرند(توسلی،1378،ص162).

ج) تأکید بر اینکه نباید فقط به تغییر شرایط محیط و یا مقررات استخدامی اکتفا کرد، بلکه باید محتوای کار نیز مطلوب تر شود. پیشنهادهایی نظیر همکاری، به عهده گرفتن وظیفه ای حائز اهمیت، فراهم آوردن امکانات فراگیری و ابراز نظرات، استفاده از مهارتهای مختلف، خودمدیری و غیره در بطن تجارب مربوط به طرحها و برنامه ریزی های ارتقاء کیفیت زندگی شغلی قرار دارد. بیان واقعی و عملی این خصوصیات در اعمال تکنیکهایی از قبیل ارتباط شغلی، غنی کردن محتوای کار و ایجاد گروههای نیمه مستقل یا دوایر کیفی جلوه گر می شود. بعضی از این فنون در زمینه های سازمانی دیگر از جمله ارگونومی یا مهندسی انسانی است که ترکیبی است از علوم مهندسی، فیزیولوژی کار، تشریح روان شناختی، آنتروپومتری[14]، بیومکانیک[15] و هدف آن تطبیق نحوه کار، ابزار کار و محیط کار با خصوصیات بدنی و روانی انسان است؛ بنحوی که ضمن تأمین سهولت و راحتی انجام کار و افزایش راندمان آن، بهترین و مطلوب ترین شرایط ایمنی و بهداشتی نیز برای حفظ سلامت انجام دهنده کار فراهم شود.

 

متن کامل پایان نامه هایی درباره کیفیت زندگی کاری را در سایت www.40y.ir  می توانید دانلود کنید

روشهای ارگونومی همواره موردنظر و در بهبود زندگی شغلی مفید و مؤثر است؛ از این رو اغلب متخصصین حرفه ای بهسازی کار علاوه بر زمینه تخصصی خود، درباره رشته های مذکور نیز به مطالعه و آزمایش می پردازند.

اهداف طرحهای ارتقاء کیفیت زندگی شغلی تقریباً همیشه هم اقتصادی و هم اجتماعی است. همکاریهای لازم برای اجرای این طرحها تنها در صورتی است که کارگران و کارفرمایان آن را پذیرفته باشند.

نمونه هایی از اهداف اقتصادی که در طرحهای ارتقاء کیفیت شغلی دنبال می شود، عبارت از افزایش کلی تولید یا بهره وری، بهبود کیفیت کار و کاهش ضایعات، کاهش میزان غیبت و جابجایی کار، افزایش قابلیت انعطاف کار و تقلیل هزینه های سرپرستی کار. در مواردی نیز ممکن است هدف صرفاً تسهیل امکان بکارگیری تکنولوژی جدید باشد که امری اجتناب ناپذیر است. اهداف اقتصادی در زمینه جلب حمایت از کارگران با دو مشکل اساسی رو به رو است: نخست آن که کارگران عموماً فقط وقتی در طرحهای ارتقاء کیفیت زندگی شرکت می کنند که در منافع اقتصادی آن شریک باشند؛ در حقیقت منافع اقتصادی یکی ازدلایل اصلی توجه آنها به این زمینه است. مشکل دوم که بسیار حساس تر است، استفاده از عنوان ارتقای کیفیت زندگی شغلی برای فعالیت هایی است که به قصد حضور اتحادیه های صنعتی صورت می گیرد(توسلی،1378،ص162).

نمونه هایی از منافع اجتماعی که از طرحهای ارتقاء کیفیت شغلی انتظار می رود نیازهای روانشناختی شغلی است که در دهه 1960 در نروژ به شرح زیر آمده است:

الف) معنای کار و تنوع آن ب) یادگیری مداوم درباره شغل ج) مشارکت در تصمیم گیری د) یاری و حمایت متقابل همکاران ه) ارتباط معنی دار بین شغل و سایر زمینه های زندگی اجتماعی و) آینده مطلوب شغلی که فقط به معنی ارتقای مقام نیست.

تنها نکته جدیدی که در سالهای اخیر اهمیتی شایان توجه پیدا کرده است، مسأله تراکم بیش از حد کار یا فشار کار است. بالا بردن سرعت کار در خط مونتاژ یا ازدیاد حجم کار در یک واحد تولیدی غالباً فشار و تشویق کارگران یدی را بیشتر می کند و این امر، حتی اگر اهداف اقتصادی قانونی کارگاه موردنظر باشد، منصفانه به نظر می رسد(توسلی،1378،ص163).