پایان نامه – بررسی حقوقی جرم اعتیاد با توجه به قانون اصلاحی قانون مبارزه با مواد مخدر سال 1389

از اعتیاد به عنوان یکی از بزرگترین معضلات دنیای معاصر نام می‌برند. اعتیاد به مواد مخدر از چنان ابعاد وسیع آسیبی برخوردار است که بی­اغراق می­توان از آن به عنوان هیولای بزرگ بشری نام برد. متلاشی شدن شخصیت فردی، نابودی نهاد خانواده، افزایش انواع دیگر آسیب­ها و جرایم اجتماعی، کاهش بازدهی کاری و شغلی، افزودن بر افراد بی‌کار و سربار جامعه، اشغال تخت‌های بیمارستانی، کاهش نرخ بهداشت عمومی و دهها عارضه دیگر همگی وابستگی تام به میزان معتادان یک جامعه دارد.

در یک تعریف اجمالی از اعتیاد می‌توان گفت: تمایل شدید جسمانی و روانی فرد به ادامه مصرف یک ماده که باعث تغییر در شرایط عادی وضعیت جسمانی، روانی و اجتماعی او می‌شود، اعتیاد نام دارد.

با این تعریف، به کسی که وابستگی جسمی و روانی  به مواد مخدر دارد و ناگزیر است مصرف مشخصی از آن را بطور مستمر ادامه دهد، معتاد گویند.

پدیده اعتیاد به مواد مخدر و توجه به آن به عنوان یک معضل اجتماعی تقریباً پدیده نوظهوری است که از عمر آن شاید بیش از صد و پنجاه سال نمی­گذرد. البته مصرف مواد مخدر و حتی عادت و نیز استعمال تفننی بدان، تاریخی طولانی دارد. لیکن از قرن نوزدهم به بعد است که به سبب تأثیر فراوان بر جنبه­های متفاوت زندگی اجتماعی انسان‌ها، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.

بنابراین مواد مخدر اعم از طبیعی و صنعتی به آن دسته از ترکیبات شیمیایی گفته می­شود که مصرف آنها باعث دگرگونی در سطح هوشیاری مغز می­شود.

 

گفتار اول : تعریف لغوی و حقوقی مواد مخدر و روان­گردان

بند اول : تعریف لغوی

واژه مخدر در لغت اسم فاعل از مصدر تخدیر می­باشد که دارای معانی متعددی می­باشد. ریشه این کلمه «خدر» می­باشد که معانی گوناگونی دارد: 1ـ پرده­ای که برای کنیز در گوشه­ای از خانه نصب می­شود. 2ـ سستی، گیجی و خماری. 3ـ ضعف بینایی و سنگینی چشم.

«مواد مخدر به داروهایی اطلاق می­شود که سبب بی­حسی و رخوت و سستی می­گردد بکار می­رود و مصرف غالب آنها موجب اعتیاد و دوام استعمال مخدرها موجب بروز نوعی جنون و اختلات عصبی می­گردد.»[1]

مطلب مشابه :  خود کارآمدی و تاثیرات آن بر عملکرد فرد

در فرهنگ معین در معنای مواد مخدر[2] آمده است: «داروهایی که استعمال آنها سبب بی­حسی و بی­حالی و تخدیر عمومی یا موضعی می­گردد (مانند کوکائین، هروئین و غیره)، این داروها معمولاً موجب اعتیاد می­شوند.»[3]

در متون انگلیسی نیز، از لفظ “دراگ”[4] استفاده می­کنند، ولی باید توجه داشت که این لفظ مطلق است و اطلاق نیز اقتضای مشمول هر چیزی را دارد که داخل در این مفهوم قرار می­گیرد و در مقابل این لفظ، معنی مضیقی نیز وجود دارد و اطلاق می­شود به ماده­ای که اگر بلعیده شود، استنشاق شود یا به بدن تزریق گردد، ایجاد خواب آلودگی یا بی­هوش می­نماید.[5]

بطور کلی باید گفت منظور از معنای بکار رفته برای واژه مواد مخدر، یک معنای عام و فراگیر می­باشد و شامل تمام موادی می­شود که مورد سوء مصرف واقع می­شود و یا در ساخت این مواد به کار می­رود و در جداول اصلاح شدۀ پیوست کنوانسیون­های 1961، 1971 و 1988 و مقررات مبارزه با مواد مخدر ایران آمده و به تبعیت از عنوان «هیأت کنترل بین­المللی مواد مخدر» است که تمام مواد مورد سوء مصرف اعم از مواد مخدر، روان­گردان و پیش­سازها را کنترل می­کند و محدود به مواد تخدیر کنندۀ افیونی که مخدر به معنای خاص است نمی­باشد.[6]

با توجه به آنچه بیان شد نهایتاً باید گفت مواد مخدر به کلیه مواد طبیعی و شیمیایی گفته می­شود که اعتیادآور باشند، بطور کلی مواد مخدر به موادی اطلاق می­شود که مصرف آن در انسان حالت غیر عادی ایجاد نماید. مواد مخدر به عنوان اصطلاحی که از سال 1338 ه.ش. در ادبیات حقوق ایران مورد استفاده قرار گرفته به تمامی موادی گفته می­شود که بر انسان اثر گذاشته و وابستگی جسمی و روانی به وجود می­آورد.[7]

مواد روان­گردان که اصطلاحاً از سه واژۀ ترکیبی، توصیفی و ترجمۀ فارسی و اصطلاح انگلیسی “”که در لغت نامه­ی بزرگ وبسترز،[8] دایرِهالمعارف­ها و لغت نامه­های تخصصی انگلیسی زبان، به «داروهای اثرگذار روی مغز» “” معنا شده است.[9]

مطلب مشابه :  دیدگاه مکتب اسلام در رابطه با بازی

«مواد روان­گردان» در بند ط مادۀ 1 قانون الحاق به « کنوانسیون 1988 سازمان ملل متحد برای مقابله با قاچاقِِ مواد مخدر و روان­گردان» که از قوانین داخلی کشور ما می­باشد، به شرح زیر تعریف گردیده است:

«ط ـ داروهای روان­گردان به معنای هرگونه مادۀ طبیعی و یا ترکیبی در جداول 3،2،1 و4 کنوانسیون داروهای روان­گردان مصوب 1971 می­باشد.» در بندهای 1و2 بند الف مادۀ 2 قانون الحاق به کنوانسیون روان­گردان اثرات زیر برای مواد روان­گردان ذکر شده است:

«اعتیاد آور، تحریک و یا سست شدن سیستم عصبی مرکزی که منجر به توهم و یا اختلالاتی در کار کرد حرکتی یا افکار یا رفتار با درک یا خلق و خوی می­گردد»[10]

دکتر هاواردآبادینسکی[11] مواد روان­گردان و مخدر را اینگونه تعریف می نماید:«مادۀ روان­گردان ماده­ای است که دستگاه عصبی مرکزی را تحت تأثیر قرار می­دهد. مادۀ مخدر ماده­ای است که اثرات روان­گردانی و تغییر خلق و خوی دارد»[12]

[1]ـ دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، تصحیح دکتر محمد معین و دکترسید جعفر شهیدی، جلد2، نشر دانشگاه تهران، سال 1352، ص 644.

[2] ـ  Narrcotic Drugs

[3] ـ معین، محمد، فرهنگ فارسی، جلد 3، انتشارات امیر کبیر، سال1371،  ص 3941.

[4] – Drug

[5] ـ میرزایی آشتیانی، سیده­هانیه، تبیین مبانی فقهی و حقوقی جرائم مواد مخدر، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات دانشگاه پیام نور استان تهران، سال1388، ص5.

[6] ـ اسعدی، سیدحسن، منبع پیشین، ص21.

[7] – مرتضوی، سعید، قاچاق مواد مخدر و روان گردان، سیاست جنایی ایران و فرانسه با اشاره به اسناد بین المللی، چاپ اول، انتشارات مجد، سال 1388، ص 54.

[8] -Websters

[9] ـ ،اسعدی، سیدحسن، منبع پیشین، ص 21.

[10] – اسعدی، سیدحسن و سیده نگاره، پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر و روان گردان، چاپ اول، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1389، ص 16.

[11] -Abadinsky.H.

[12] ـ اسعدی، سیدحسن، منبع پیشین، ص 22.

خرید و دانلود فایل:

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد (docx ):

بررسی حقوقی جرم اعتیاد با توجه به قانون اصلاحی قانون مبارزه با مواد مخدر سال 1389