پایان نامه ارشد: بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر بی رمقی معلمان متوسطه شهر یاسوج -خرید پایان نامه

بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر بی رمقی معلمان متوسطه شهر یاسوج

برخلاف عقیده رایج، تشخیص بالینی” بی تفاوتی” اثری از کاهلی نشان نمی­دهد ولی در استفاده متداول همبستگی تقریبا مطلق است.

در تعالیم مذهبی، تن پروری گناه است که منجر به گسستگی بیشتر در زندگی می­شود و پیشگویی که در اینجا عامل گسستگی است مثل”در جهنم” بودن است که به معنی حالتی است که روح و روان نابود شده و یا در حال نابودی است.

مفهوم گسستگی بحث انگیز است در به کاربستن بسیاری ازمذاهب شرق،برای نمونه یک حالت بسیار متفکرانه، جنبه های گسستگی بیش از حد را دارد گرچه باور براین است که مراقبه عبادی و مذهبی زمینه مناسبی فراهم می­کند این به صورتی است که از گسستگی خلاص می­شوند و از تجربه آن خلاص می­شوند و از تجربه آن بهره­مند می­شوند.

بنابراین بعضی از منتقدین، مرتاضان و قدیسان را به عنوان افرادی در نظر می­گیرند که برای آن میزان از”بی تفاوتی” اهتمام می ورزند،که عالمان الهیات ترجیح می­دهند نام گسستگی یا بی اعتنایی به آن بدهند. مراقبه(یا مکاشفه از روشهای درمانی شرق که در غرب نیز جایی برای خود باز کرده و گزارش شده است که در رفع تنش و اضطراب موثر است و در کل به معنی تمرکز روی چیزی خاص و کناره گیری از محیط اطراف است.[1]

2ـ4ـ نظریه­های پژوهش

مسائل وپدیده های اجتماعی از علت های گوناگون نشأت می­گیرند و نمی توان آنها را در یک نگاه تک عاملی بررسی کرد چرا که مسائل اجتماعی اولاً  چند بعدی بوده و ثانیاً،با انسان که به عنوان موجود چند بعدی و غیر قابل پیش بینی است روبرو هستند.به همین دلیل برای تبیین این مسائل نمی توان از یک تئوری خاص استفاده کرد چرا که هر کدام از این تئوری ها بخشی از مسأله مورد بررسی را تبیین می نمایند و هیچ کدام از آنها به تنهای از جامعیت برخوردار نیستند. به عبارت دیگر،تئوری­ها و نظریه­های مختلف مکمل یکدیگر می­باشند.این امر در خصوص موضوع پژوهش یعنی بی­رمقی و بی تفاوتی اجتماعی نیز صادق است. لذا در خصوص مساله بی­تفاوتی اجتماعی نیز نمی­توان از یک تئوری خاص استفاده نمود بلکه از ترکیبی از مساله مورد نظر را تبیین می کنند، استفاده شده است.

 

بی رمقی معلمان

احساس از خود بیگانگی اجتماعی و بی علاقگی به تدریس، ویژگی کثیری از معلمان در بسیاری از کشورهاست. استرس شغلی مفرط و فقدان حمایت از سوی مدیریت مدرسه سبب می­شود تا بسیاری از معلمان احساس خستگی و غیرمولد بودن داشته باشند(دورکین،1979؛ نقل از شارع پور، 1386:290)، عوامل سازمانی و فردی تعیین می­کند که چه گروهی از معلمان بیشتر احتمال بی­رمقی دارند. یکی از موانع اجرای برنامه­ها و تلاش­های معطوف به افزایش موفقیت دانش آموزان، همانا بی رمقی معلمان است.

مطلب مشابه :  اعتراض به حکم بعد از قطعیت آن - حقوق متهم در قانون آیین دادرسی کیفری جدید

هم روانشناسان و هم جامعه شناسان فرض بر این دارند که استرس مفرط ناشی از ایفای تدریس، سبب بی­رمقی[2] می­شود. اگرچه دیدگاه روانی، بی­رمقی را مسأله­ای کلینیکی تلقی کرده و رشد مهارتهای کنار آمدن[3] را راه علاج آن می­داند ولی دیدگاه جامعه شناسی بر ماهیت سازکارهای حمایت سازمانی و اجتماعی که بر بی­رمقی تأثیر دارند، تأکید نموده و در مواجهه با مسأله بی رمقی راه حل­های سازمانی و نه فردی را پیشنهاد می­کند(شارع پور، 1386: 291).

 

2ـ5ـ دیدگاه روانشناختی در مورد بی رمقی

مفهوم بی­رمقی برای اولین بار توسط فرادنبرگ[4] (1974) مطرح شد. او در توصیف این مفهوم می­گوید«بی­رمقی شرایطی است که در آن نیروی انسانی، خسته شده و از پا در می­آید» (فرادنبرگ،1974؛  نقل از شارع پور، :290،1386).

مسلچ وجکسون[5](1981) مقیاسی برای سنجش بی­رمقی ساختند که تاکنون بیشترین کاربرد را داشته است. این مقیاس به سنجش سه بُعد روانشناسی این مفهوم می­پردازند:

1-افسردگی[6]  2- فقدان حس موفقیت فردی[7]و دگرسان بینی خود.

اولین بُعد مربوط می­شود به اینکه فرد احساس خستگی نموده و دیگر اشتیاقی برای کار خود ندارد. دومین بعد مربوط می­شود به اینکه فرد احساس می­کند که دیگر به اهداف خود نایل نمی­شود، او احساس می­کند که تلاش­های کاری او دیگر نتایج رضایت بخش به دنبال ندارد و به عبارت دیگر، او کار خود را فاقد معنا می­یابد.

بُعد سوم مربوط می­شود به جدایی عاطفی فرد(یعنی معلم)از مخاطبین خود(یعنی دانش آموزان).

او دیگر، دانش آموزان را یک شیء مایۀ رنجش می بیند نه یک شخص ارزشمند.

به علاوه در چنین شرایطی، ساز و کار سرزنشی خاصی به وجود می­آید که در آن معلم بی رمق، دانش آموزان را برای شکست­های خود مقصر می­داند. لذا، دانش­آموزان مانند دشمنان نگریسته می­شود که مانعی برای نیل معلم به اهداف مطلوبند(شارع پور، 1386: 292).

محققان در فرایندی بی رمقی پنج مرحله را شناسایی نموده­اند: فیزیکی، فکری، اجتماعی، روانی، هیجانی یا روحی. نشانه های فراوانی مشخص کنندۀ هر یک از یک از این مراحلند:

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه - سنجش رابطه میان مدیریت ارتباط با مشتری و ابعاد آن بر توسعه توان رقابتی

خستگی و کوفتگی نشانه­های مرحله اولند؛ اختلال در تصمیم گیری و افکار وسواسی در مورد کار در مرحله دوم پدیدار می شوند؛ گوشه گیری اجتماعی، بدبینی،[8] تحریک پذیری و عدم رعایت ادب و نزاکت نشانه­های مرحله سوم به شمار می روند. انکار، نکوهش، عصبانیت و افسردگی از نشانه های مرحله چهارمند و بالاخره کیفیت ضعیف کار، غیبت از کار، تمایل به فرار از کار و تمایل به اینکه به نیازهای دانش­آموزان به عنوان یک تهدید نگریسته شود، در مرحله پنجم پدیدار می­شود (سدولاین،1982؛ نقل از شارع پور، 1386).

نقش استرس در ایجاد بی­رمقی بسیار اساسی است. پیوند نزدیک بین استرس و بی­رمقی سبب شده تا برخی از محققان این دو اصطلاح را به صورت مترادف بکار بندند. هر چند به اعتقاد برخی نظیر فابر استرس فی نفسه به وجود آورنده بی رمقی نیست. افرادی می­تواند در یک محیط مملو از استرس موفق شوند و پیشرفت کنند، البته مشروط به اینکه احساس کنند که کار معناداری را انجام می­دهند. اما زمانی که احساس کنند کار فاقد معناست، آن وقت کار، طاقت فرسا می شود(شارع پور، 1386: 293ـ 292).

 

پاینز

اخیراً پاینز[9](1993)به طرح این موضوع پرداخته که بی­رمقی­در شغل سبب بروز بحران­های وجودی برای افراد می شود زیرا بسیاری از افراد خود را بر اساس کار خویش تعریف می کنند. لذا بی معنا شدن کار برای فرد سبب می شود تا او هویت معناداری از خود نداشته باشد.

دیدگاه روانشناختی اساساً یک دیدگاه کلینیکی(بالینی) است و لذا در مواجهه با بی رمقی، راه حل­ها بالینی را ارائه می­دهد. به همین دلیل استراتژیهای کاهش استرس به افراد توصیه می شود. برخی از محققان نیز بی رمقی را ناشی از اثرات ترکیبی چند عامل نظیر: کار بیش از حد، تعارض نقش و ابهام در نقش، می­دانند. به عنوان مثال هنی ولانگ[10](1989)معتقدند که منابع لازم برای اجرای آن وجود ندارد یا به فرد اقتدار لازم برای اجرای درخواست داده نشده، سبب بروز فشار روانی شده که این فشار روانی به نوبه خود منجر به بی رمقی می شود(شارع پور، 1386: 293).

[1]-www. iranphe.ir

2-www.Aftab.

3- Burn- out

4- Burn- out

[2] -burn out

[3]- Coping

[4]- Freedenberg

[5]- Maslach and Jack Son

[6]- exhaustion

[7]- deper sonaliz ation

[8]- Cynicism

[9]- Pines

[10]- Haney and Long