خرید فایل پایان نامه : تأثیر یادگیری مشارکتی (جیگ ساو) بر مهارت‏های اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش ‏آموزان دختر پایه هفتم شهرستان جم

مهارت‏های اجتماعی

از مهارت‏های اجتماعی تعاریف متعددی توسط صاحبنظران ارائه شده است که در هر کدام از این تعاریف به گونه‏ای اشاره به چندین مولفه از مهارت‏های اجتماعی شده است. سانتوس و السوپ[1] (1994) چند تعریف از صاحبنظران را که تقریبا از تعاریف اخیر مهارت‏های اجتماعی می‏باشند نقل می‏کند که بدین شرح می‏باشند.

مهارت‏های اجتماعی و رفتارهای عینی، قابل تعریف و مشخص هستند که در موقعیت‏های اجتماعی پیامدهای اجتماعی مثبتی را به دنبال دارند. نارسایی‏های مربوط به پیامدهای اجتماعی شامل فقدان حساسیت نسبت به سایرین و ادراک ضعیف از موقعیت‏های اجتماعی است که نهایتا منجر به الگوهای رفتاری غیرقابل قبولی گردیده و پذیرش اجتماعی را دشوار می‏سازد لازم به ذکر است که بین مهارت‏های اجتماعی و صلاحیت‏های اجتماعی تفاوت وجود دارد و مهارت‏های اجتماعی بخشی از صلاحیت‏های اجتماعی می‏باشند. صلاحیت‏های اجتماعی تلفیقی از مهارت‏های اجتماعی و رفتارهای سازشی هستند. چند نمونه از رفتارهای سازشی عبارتند از: رشد جمعی صلاحیت علمی و رشد کلامی (موت و همکاران[2]، 1994).

مهارت اجتماعی عبارتند از: رفتارهای کلامی و غیرکلامی که موجب تعامل موثر فرد با دیگران می‏شود. برخی از این رفتارها عبارتند از: مشارکت کردن، رعایت نوبت، سازگاری پیش دستی در انجام فعالیت، انتخاب کردن، پذیرایی کردن و ارتباط برقرار کردن (گات و سفران، 1996، کرامتی 1381: 85-84).

کارتلج و میلبرن[3] (1996) نیز مهارت‏های اجتماعی را چنین تعریف می‏نمایند.

رفتارهای آموخته شده و مقبول جامعه که موجب برقراری ارتباط متقابل گردیده و منجر به بروز پاسخ‏های مثبت و پرهیز از پاسخ‏های منفی شود (ترجمه نظری نژاد، 1375: 23).

اهمیت ارتباط اجتماعی با همسالان برای رشد کودکان تا آنجا پیشرفته که ایجاد ارتباط نزدیک با دیگران و عملکرد موفقیت آمیز در گروه همسالان به طور فزاینده به عنوان عاملی برای پیش بینی عملکرد سالم اجتماعی در کودکان در آینده مورد تایید قرار گرفته است.

مهارت‏های اجتماعی نظیر واکنش مثبت نسبت به هسمالان، توانایی پذیرش دیدگاه‏های دیگران و ابتکار در برقراری ارتباط متقابل، از جمله ویژگی‏هایی است که کودکان محبوب و نامحبوب را از دیگران متمایز می‏کند. (یوسفی، 1377)

پیاژه (1996) مدعی شد که نحوه رفتار کودک با همسالان ساخت شناخت کودک را تغییر داده و می‏تواند رفتار اجتماعی کودک را تحت تأثیر قرار دهد. به عبارد دیگر تعامل با همسالان کودک را آماده می‏کند تا نظرش را درباره دیگران بیان نماید. دیدگاه اجتماعی اش را گسترش بخشد و توانایی کاهش دادن خود میان بینی اش را پیدا می‏نماید ویگوتسکی همچنین از اهمیت تعامل و ارتباط متقابل میان همسالان حمایت می‏کند و بیان می‏دارد که این امر ظرفیت‏های هوشی و اجتماعی کودک را توسعه بخشیده و در نتیجه می‏توان گفت که کودک از طریق ارتباط با همسالان تجربه کسب می‏کند و روش و رفتار بر افکار و تعاملات اجتماعی را درونی می‏سازد و سپس آن‏ها را هماهنگ می‏کند و نهایتا مهارت‏های اجتماعی را استحکام می‏بخشد (همان منبع).

مطلب مشابه :  مشاوره زناشویی واقعیت درمانی ساخت یافته

مایکلسون[4] و همکاران (1997) در ارزیابی نشانه‏های مهارتی اجتماعی به نقش عنصر اصلی اشاره می‏کند.

  • مهارت‏های اجتماعی به طور معمول آموخته می‏شود.
  • شامل مجموعه‏ای از رفتارهای کلامی و غیرکلامی گوناگون می‏شوند.
  • مستلزم داوطلب شدن و ارائه پاسخ‏های مناسب موثرند.
  • تقویت‏های اجتماعی دیگران را به حداکثر می‏رسانند.
  • ماهیت تعاملی دارند و به زمان بندی مناسب و تأثیر متقابل برخی از رفتارها احتیاج دارند (به نقل از یوسفی، 1382، ص37)

هارجی[5] (1998) با مرور تعاریف ماهرانه به نقش مهارت‏های اجتماعی اشاره می‏کند و می‏گوید:

مهارت‏های اجتماعی عبارت است از: مجموعه‏ای از رفتارهی هدفمند و به هم مرتبط و مناسب با وضعیت که آموختنی بوده و تحت کنترل فرد می‏باشد. نخست اینکه رفتارهای اجتماعی هدفمند هستند، اما از این رفتارها برای کسب نتایج استفاده می‏کنیم.

بنابراین خلاف سایر رفتارهایی که اتفاقی یا غیرتعمدی هستند مهارت‏های اجتماعی هدفمند می‏باشند.

دومین ویژگی رفتارهای اجتماعی ماهرانه، به هم مرتبط بودن این توانایی هاست. یعنی آنها رفتارهای متفاوتی هستند که به منظور دستیابی ویژه مورد استفاده قرار می‏گیرد و ما به طور همزمان از آنها استفاده می‏کنیم.

سومین ویژگی مهارت‏های اجتماعی متناسب بودن آنها با وضعیت فردی از لحاظ اجتماعی ماهر است که بتواند رفتارهایش را متناسب با انتظارات دیگران تغییر دهد. به این ترتیب داشتن ارتباط ماهرانه نیاز به استفاده صحیح و تسهیل کننده (از لحاظ رفتاری) شیوه‏های برقراری ارتباط مناسب و کارآمد با دیگران دارد  (اریکسون[6] و همکاران، 1998، ترجمه بیگی و فیروزبخت، 1377).

چهارمین ویژگی این تعریف آن است که مهارت‏های اجتماعی در واقع واحدهای رفتار مجزایند. فردی که از لحاظ اجتماعی مهارت دارد قادر است رفتارهای مناسب داشته و این توانایی‏های اجتماعی را در قابل عملکرد رفتاری پی ریزی کند، یکی از ویژگی‏های ارتباط اجتماعی ماهرانه است (سگرین[7]، 1999).

پنجمین ویژگی این تعریف آموختنی بودن مهارت‏های اجتماعی است، در حال حاضر محققان اتفاق نظر دارند که اکثر رفتارهای اجتماعی آموختنی هستند، زیرا کودکانی که در بین انسان‏ها بزرگ نشده اند، از لحاظ اجتماعی و رفتارهای متفاوت و نامقبول دارند و قادر به تکلم نمی باشند، همچنین شواهد نشان می‏دهد کودکانی که محیط خانوادگی گرمی نداشته اند رفتار اجتماعی نامعقولی دارند. (ایسلر فریوریکرن[8]، 1999، به نقل از بیگی و فیروزبخت، 1382).

آخرین بخش تعریف مهارت‏های اجتماعی گویای این است که افراد بر این مهارت‏ها کنترل شناختی دارند، بنابراین کسانی که از لحاظ اجتماعی کمبود مهارت دارند، ممکن است عناصر اصلی مهارت‏های اجتماعی را فرا گرفته باشد اما فرایندهای فکری لازم برای استفاده از این عناصر در تعاملات خود بی بهره باشد، یکی از جنبه‏های مهم کنترل زمان بندی رفتارهای اجتماعی است، اگر فایده رفتار اجتماعی دستیابی به نتایج مطلوب آن است، پس زمان بندی رفتار اهمیت زیادی دارد. یعنی باید از رفتارهای ماهرانه در موقعیت مناسب استفاده کرد. مثلا اگر می‏خواهیم بر توان تقویت‏های کلاسی بیفزاییم باید آن را بلافاصله پس از اظهار نظرهای طرف مقابل استفاده کنیم.

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد: نگرش به فساد اداری و عوامل اقتصادی اجتماعی مرتبط با آن (مطالعه موردی کارکنان و مراجعه کنندگان به ادارات شهر یاسوج)

در واقع یکی از نشانه‏های بی‏کفایتی اجتماعی بیان بی موقع مطلب است پس شش ویژگی زمان استفاده از رفتارهای اجتماعی به اندازه ماهیت این رفتارها و نحوه انجام دادن آنها اهمیت دارد (هارجی و مک کارتن، 1999، ترجمه فیروزبخت و بیگی، 1382).

فیلیپس[9] (2000) با مرور تحلیل‏های ارائه شده در مورد مهارت‏های اجتماعی نتیجه می‏گیرد کسی دارای مهارت‏های اجتماعی است که با دیگران طوری ارتباط برقرار کند که به حقوق و الزامات و رضایت خاطر و با انجام وظایف خود در حد معقولی دست یابد، بی آنکه حقوق الزامات، رضایت خاطر و یا وظایف دیگران را نادیده بگیرد و در عین حال بتواند در این مورد مبادله‏ای باز و آزاد با دیگران داشته باشد.

در این تعریف به عناصر کلان برخوردهای اجتماعی یعنی تقابل بین افراد اشاره شده است (هر چند فیلیس خاطرنشان می‏کند: “دانستن چگونه رفتار کردن در وضعیت‏های گوناگون” بخشی از مهارت‏های اجتماعی است) در تعریف بازرگان (1378) نیز به این نکته اشاره شده است: “مهارت‏های اجتماعی عبارت است از فرایندهای مرکبی که فرد را قادر می‏سازد به گونه‏ای رفتار کند دیگران او را باکفایت تلقی کنند، مهارت‏های توانایی‏های لازم را برای انجام رفتارهای هدفمند و موفقیت آمیز است در این تعریف مهارت‏های اجتماعی را بر اساس رفتار اشخاص تعریف می‏کنند تا حدی متفاوت است مک کوایر و پریستلی[10] (2001) می‏گویند: مهارت‏های اجتماعی به رفتارهایی گفته می‏شود که شالوده ارتباط‏های موفق رو در رو را تشکیل می‏دهند. آرکایل[11] (2002) با در نظر گرفتن اهداف در تعریف خود این تاکید رفتاری تعمیم می‏دهد، او می‏گوید: “منظور من از رفتارهای اجتماعی ماهرانه رفتارهایی است که به تکامل گران کمک می‏کند به اهداف خود دست یابند”.

کلی[12] (2002) بعد یادگیری را هم به این تعریف می‏افزاید، او می‏گوید مهارت‏های اجتماعی عبارت است از رفتارهای معین و آموخته شده‏ای که افراد در روابط میان فردی خود برای کسب تقویت‏های محیطی یا حفظ آن انجام می‏دهند (هارجی و دیگران، ترجمه فیروزبخت، 1378، ص12).

[1] – Santos and Elsop

[2] – Moute

[3] – Cartleg and Milbern

[4] – Mikelson

[5] – Harji

[6] – Erikson

[7] – Segrin

[8] – Friver

[9] – Filipse

[10] – Mackkovayer and Prastli

[11] – Arkile

[12] – Celi

متن کامل در سایت زیر :

پایان نامه تأثیر یادگیری مشارکتی (جیگ ساو) بر مهارت‏های اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش‏آموزان دختر پایه هفتم شهرستان جم