دانلود پایان نامه ارشد: تاثیر آموزش کنترل پرخاشگری والدین بر کاهش علائم نافرمانی در کودکان

برنامه آموزش والدین بارکلی برای کودکان 12-2 ساله دارای علائم اختلال نافرمانی مقلبه ای در سال 1987:

این برنامه از فرمت اصلی برنامه های هانف(1969) و مک ماهون و فورهند(1981) استفاده کرده است. این برنامه شامل دو قسمت است که در آن روشهای مؤثرتری جهت رفتار با کودک به والدین آموزش داده می شود. در قسمت اول والدین یک روش مؤثر برای توجه مثبت به رفتارهای مناسب کودک را می آموزند و در قسمت دوم استفاده از روشهای تنبیهی را والدین یاد می گیرند. تحقیقات اثر بخشی این برنامه را کاهش علائم نافرمانی نشان داده است و علاوه بر آن باعث افزایش مهارت والدین در توجه انتخابی به رفتارهای کودک، بیان دستورات صحیح و واضح و به کارگیری تمرینات انضباتی مؤثر شدهدا ست . تعمیم اثرات آموزش از شرایط کیلینیکی به خارج از کلینیک نیز گزارش شده است(کانر، 2002).

2-3-9-5 برنامه آموزش والدین بارکلی برای والدین کودکان دارای علائم اختلال نافرمانی مقابله ای در سال 1997.

بررسی تاثیر آموزش کنترل پرخاشگری والدین بر کاهش علائم نافرمانی در کودکان مبتلا به نافرمانی مقابله ای

این برنامه برای والدین کودکان دارای علائم اختلال نافرمانی مقابله ای تدوین شده است و یک برنامه اصلاح شده از برنامه قبلی است. بارکلی پروفسور دانشگاه ماسوچوست است که روش درمانی آموزش والدین را هم برای کودکان دارای علائم اختلال نقص توجه- بیش فعالی و هم کودکان دارای علائم اختلال نافرمانی مقابله ای به کار برده است و به نتایج قابل قبولی در بهبود رفتار کودکان و تعاملات بین والدین و کودک منجر شده است.

برنامه بارکلی بر 5 اصل استوار است:

1.ارائه تقویت بلافاصله بعد از اینکه کودک کار مثبتی انجام می دهد. بارکلی معتقد است بسیاری والدین رفتار خوب کودک را بالافاصله تقویت نمی کنند، در حالی که باید سریعاً بعد از انجام کار مثبت، کودک توجه و تقویت مثبت را دریافت کند.

  1. والدین باید مشخص کنند که کدام رفتار کودک تقویت می شود.
  2. ارائه نتیجه یا اثر قاطع محکم، والدین باید به گونه ای عمل کنند که کودک بتواند رفتار آنها را پیش گویی کند.
  3. ایجاد انگیزه در کودک برای انجام کارهای مثبت قبل از اینکه از تنبیه استفاده کنند.
  4. پیش بینی و برنامه ریزی جهت استفاده از تنبیه در مواقعی که کودک کار بدی را انجام می دهد( باری، 2001)

2-3-9-5-1 توضیح برنامه بارکلی

بارکلی در برنامه خود به والدین آمزش می دهد که فرایندهای تعاملی ناقص خود را به تعاملات مناسب تر و مؤثرتر تغییر دهند. او معتقد است که هر برنامه آموزش والدین باید چگونگی استفاده از تنبیه مناسب و ملایم را دربربگیرد و باید به والدین آموزش داد که چگونه عمل کنند تا کودک دستوراتشان را اطاعت کند(باری، 2001). بارکلی(1997) در کتاب خود تحت عنوان “شناخت و کنترل کودک نافرمان” توضیح داده است که والدین کودکان دارای علائم اختلال نافرمانی به ندرت شایستگی اجتماعی کودکشان را فوراً تقویت می کنند. یک دلیل که والدین برای تقویت نکردن رفتار مثبت کودک می آورند این اعتقاد غلط است که ممکن است بروز رفتار منفی را در کودک افزایش دهد. دلیل دیگر در کوتاهی کردن والدین از شناخت و تقویت رفتارهای مثبت این است که آنها دوست ندارند با کودک تعامل پیدا کنند و آنها به هر بهانه ای از تعامل با کودک اجتناب می کنند. والدین ممکن است همچنین مقدار زمانی را که با کودک می گذرانند آنقدر کاهش دهند که با رفتارهای غیر قابل قبول کودک مواجه نشوند و نهایتاً اینکه والدین نمی توانند به طور مناسب از تنبیه استفاده کنند. برای مثال (( والد از کودک می خواهد که در یک محدوده زمانی اتاقش را تمیز کند)) کودک دارای علائم اختلال نافرمانی به ندرت کاری را با اولین دستور یا خواهش انجام می دهد. والدین معمولاً باید یک دستور را 5 تا 15 مرتبه و حتی بیشتر تکرار کنند. سپس والدین به کودک اخطار می دهند و یا اورا تهدید می کنند که اگر کار مورد نظر را انجام ندهد تنبیه خواهد شد. اما کودک درخواست والدین را اجرا نمی کند زیرا او می داند والدین به جای اینکه او را تنبیه کنند مجدداً تهدید را تکرار خواهند کرد. این طرز برخورد به ندرت منجر به ایجاد انضباط در کودک می شود. معمولاً والدین یا از درخواست خود صرف نظر می کنند و کودک در انجام ندادن کار موفق می شود و یا اینکه خود والدین درخواست خود را انجام می دهند و فقط به ارزیابی کودک در زمینه انجام ندادن کار مورد نظر می پردازند. اگر این اتفاق بیفتد کودک نه تنها موفق شده است از انجام کار سرپیچی کند بلکه به طور مثبت تقویت شده است تا در پاسخ به تقاضاهای بعدی نافرمانی کند(باری، 20001) بارکلی(1997) در کتاب خود اصولی را که زیربنای اداره کردن رفتارهای نافرمانی است و روشهای خاص برای مدیریت مؤثر رفتارهای نافرمانی را ارائه می دهد. فراهم کردن نتایج مناسب، مخصوص و فوری برای بدرفتاری کودک یک اصل مهم در مدیریت رفتار نافرمانی است. چه رفتار مثبت باشد و چه منفی، والدین باید اثرات فوری را فراهم کنند. نتایج برای رفتارهای منفی به ویژه نتایج شفاهی باید مستقیم نسبت به رفتار باشد و نه نسبت به کودک. سرانجام، نتایج باید همیشگی و در همه مکانها باشد و هد دو والد از آن استفاده کنند. توجه به شایستگی های کودک، یکی از اصول بارکلی برای مدیریت کودک نافرمان است. اغلب والدین یک دستور می دهند و سپس منطقه را ترک می کنند تا به کارهی دیگر بپردازند، در عوض، بارکلی توصیه می کند که والدین نزدیک کودک بمانند تا پاداش و توجه مثبت را فراهم کنند.

روش دستور دادن نیز مهم است. دستور باید به صورت بیان قاطع ارائه شود نه به صورت درخواست و یا خواهش. دستور باید ساده و واضح باشد و تکرار نشود. تعیین محدوده زمانی برای کارهایی که طول می کشد باید واقعی باشد. والدین باید همیشه آماده باشند که نتیجه انجام یا عدم انجام دستور رابه کودک برگردانند.