مقاله (پایان نامه) : تبیین تاثیر نظام آراستگی بر عملکرد کارکنان

نظام پنج اس برای اولین بار بعد از جنگ جهانی دوم در ژاپن شکل گرفت ولی ایده اولیه این سیستم ژاپنی نمی باشد. ژاپنی ها در هنگام بازدید از برخی صنایع آمریکا  (همچون کارخانه های مهمات سازی، کبریت سازی، داروسازی، مواد غذایی، تجهیزات پزشکی و…) با پدیده خانه داری صنعتی[1] آشنا شدند. مواردی همچون نظافت، بهداشت، نظم و ترتیب، رعایت کامل ایمنی و جلوگیری از حوادث به ویژه انفجار و آتش سوزی، جلوگیری از انباشت ضایعات و مواد در راهروها و خیابان های کارخانه و معابر داخل کارگاه ها، ریخت و پاش ابزار و نشت روغن و مواد شیمیایی در کارخانه ها رعایت می شد که عدم رعایت آنها موجب بروز خطرات و ضایعات غیرقابل جبران جانی، مالی و اجتماعی گردیده و یا محصول آنها مستقیما با بهداشت و سلامتی مصرف کننده سروکار پیدا می کرد. الگوهای اولیه ای که مورد استفاده ژاپنی ها قرار گرفت شامل سه دسته از صنایع آمریکایی و اروپایی می باشد[2].

دسته اول، صنایعی می باشند که رعایت بهداشت، تمیزی و نظم از زیر ساخت های اساسی آن می باشد، مانند صنایع بهداشتی و دارویی یا صنایع میکروالکترونیک که عموماٌ نیازمند محیطی تحت عنوان اتاق تمیز[3] می باشند.

دسته دوم، سازمان های خدماتی مانند سوپر مارکت ها، هتل ها، کتابخانه ها و مراکز تفریحی را در بر می گیرد. در این سازمان ها، مشتری با محیط سازمان تماس مستقیم و نزدیک دارد. حساسیت بالای مشتریان این گونه از سازمان ها به تمیزی، نظم و سرعت پاسخگویی به خواسته هایشان، موجب می شود که این سازمان ها برای بقا و رقابت ناچار باشند که اصول خاصی را رعایت نمایند. به طور کلی در آمریکا رعایت این گونه از اصول (چه اجبار قانونی باشد و چه الزام عرفی و صنفی) در زمینه هایی که مرتبط با بهداشت و سلامتی انسان ها می باشد، خانه داری خوب[4] نامیده می شود.

دسته سوم، شامل سازمان های پیشرویی می باشند که به اهمیت مباحثی مانند انسان با ماشین، انسان با کار و انسان با محیط، توجه خاصی نموده و تلاش نموده اند که ارتباطی منطقی و سالم بین انسان، ماشین، کار، پدید آورند. ژاپنی ها با مشاهده تاثیر و نقش قابل توجه معیارهای خانه داری صنعتی در ایجاد محیط کاری آراسته، حفظ ایمنی و بهداشت و غیره برآن شدند تا معیارهای مذکور را در شرکت های ژاپنی به کار گیرند. تطبیق اصول خانه داری صنعتی با شرایط حاکم بر صنایع ژاپن و بومی نمودن آن منجر به شکل گیری پنج اصل در آراستگی محیط کار گردید و از آنجا که این پنج اصل با تلفظ اس شروع می شد، پنج اس نامگذاری گردیده است (هاشم پور، 1389).

کایزن، سیستم بهبود مستمر در کیفیت، فناوری، فرآیندها، ساختار شرکت، بهره وری، ایمنی و رهبری می باشد. کایزن پس از جنگ جهانی دوم در ژاپن ایجاد گردید. کلمه کایزن به معنی بهبود مستمر می باشد. کایزن ترکیبی از کلمات ژاپنی  (“kai”) به معنی تغییر دادن یا اصلاح کردن و کلمه  (“zen”) به معنای خوب می باشد. کایزن سیستمی است که تمام کارکنان را در بر می گیرد، از مدیریت ارشد تا خدمه نظافت. همه با مطرح کردن پیشنهاداتی که بهبودهای کوچکی را ایجاد می کنند تشویق می شوند. این یک فعالیت یک ماهه و یا یک ساله نیست، بلکه  باید به طور مستمر انجام شود. شرکت های ژاپنی مانند تویوتا و کانن، در مجموع از 60 تا 70 پیشنهادی که به ازای هر کارمند ژاپنی که در هر سال نوشته شده اند را به اشتراک گذاشته و به مرحله اجرا در می آورند. در اغلب موارد این ایده ها به منظور تغییرات عمده نیستند. کایزن بر مبنای تشکیل تغییرات کوچک روی یک اساس منظم شکل می گیرد: اساسی که همیشه در حال بهبود بهره وری، ایمنی و کارایی و در نظر گرفتن کاهش ضایعات می باشد. بهبودهای کوچک به طور مستمر منجر به مزایای عمده ای در سازمان می شود. این بهبودها منجر به کیفیت بهبود یافته، ایمنی بهتر، تحویل سریع تر، هزینه های کمتر و رضایت هر چه بیشتر مشتریان می شوند. پیشنهادات به ناحیه مشخصی مانند تولید و بازاریابی محدود نمی شوند. کایزن بر روی ایجاد تغییرات در هر جایی که بهبود می تواند شکل بگیرد بنا شده است. کایزن در ژاپن سیستم بهبودی است که هم زندگی کاری را شامل می شود و هم زندگی شخصی را در بر می گیرد. کایزن حتی فعالیت های اجتماعی را نیز در بر می گیرد. کایزن مفهومی است که در تمام جنبه های زندگی اشخاص به کار برده می شود (پهلوانی، 1391).

پذیرش اجتماعی و فرهنگی یک سیستم و همخوانی آن با فرهنگ میزبان شرط اساسی ماندگاری آن سیستم است. برای اجرای موفق نظام آراستگی باید بتوان عناصر موجود در آن را با عناصری از فرهنگ ملی و دینی پیوند زد. نظام آراستگی در غرب پایه گذاری شد و در ژاپن تکامل یافت و سپس به اقصی نقاط جهان راه یافت. گسترش و پذیرش نظام آراستگی در کشورهای مختلف، با داشتن فرهنگ های متفاوت، نشان می دهد که مفاهیم نظام آراستگی با فرهنگ های گوناگون سازگار است. در فرهنگ دینی و ملی ما ایرانیان آموزه هایی وجود دارد که نظام آراستگی با آن عناصر سازگار است و پذیرش آن را ساده می سازد. تعالیم دینی ما مشحون از دستورات ظریف و دقیقی است که بر پاکیزگی تاکید دارد و آن را نشانه ایمان به مکتب می داند. سفارش حضرت علی (ع) به نظم پس از سفارش به تقوا اهمیت نظم در زندگی را نشان می دهد. نظم و ترتیب و وقت شناسی در اجرای برنامه های عبادی و دستورات دینی از جمله نماز به حدی روشن است که نیاز به توضیح ندارد. رساله های عملیه که بیانگر بخشی از دستورات اسلام است تحت عناوین مطهرات و نجاسات مفاهیمی برجسته تر و عالی تر از پاکیزگی در پنج اس را مطرح می کنند. رهنمودهای پیشوایان دین در مورد لباس، مسکن، ظاهر فردی، بهداشت و نظافت، روشنگر توجه اسلام به آراستگی است (پاسبان و همکاران، 1393).

[1] House Keeping

[2]  www.msi.co.ir

[3] Clean Room

[4] Good House Keeping

دانلود از لینک زیر :