جرم شناختی سرقت در فضای سایبری-رشته حقوق

4-1-1-4 : علل و انگیزه­های روانی-عاطفی

 

انگیزه‌ی افرادی که به سرقت رایانه­ای دست می‌زنند مختلف است، اما به ندرت انگیزه‌ی جدیدی دیده می‌شود. انگیزه‌های مختلفی موجب سرقت می­شود که واضح‌ترین آن‌ها طمع‌، حرص‌، قدرت‌، انتقام‌، ماجراجویی و شوق چشیدن میوه‌ی ممنوعه است. توانایی تأثیر گذاشتن بر سیستم‌های بزرگ به عنوان کاری قدرتمند به خودی خود کاری لذت بخش است. میل به وارد کردن زیان یا خسارت به دیگری نیز ممکن است ناشی از حس انتقام باشد. مثل زمانی که یک کارمند ناراضی به سیستم کامپیوتری کارفرما خسارت وارد می‌کند.

مشخص کردن دلیل جرم، انگیزه­های مجرمان و اینکه آیا جرم برخاسته از سرکشی، درماندگی با نیاز به عدالت است، هرگز کار آسانی نیست. تنوع انگیزه­ها و مقاصد جرم به اندازه تنوع افرادی است که مرتکب جرم می­شوند. جرایم چون روح انسان­ها، پنهان و رمز آمیز است.[1]

در مورد سارقان رایانه­ای که انگیزه آنها چه بوده است؟ علاقه مندی شان چیست؟ چه نقطه ضعفی باعث شده تا مرتکب جرم شوند؟ می­توان گفت که انگیزه از وجه نقد تا سرگرمی، از دست یابی به منافع مادی تا تبادل افکار و از انتقام تا …را شامل می­شود. در پاره­ای از موارد بیش از یک عامل محرک وجود دارد. یک کارمند ناراضی تصمیم می­گیرد از مدیر خود انتقام بگیرد و مبالغی از حساب او به حساب خود منتقل می­سازد.

اشخاصی که در شرایط عادی زندگی، هیچ گونه تصوری از سرقت یا تجاوز به اموال دیگری ندارند، در مواجهه با فرصت­ها و موقعیت­های ارزشمندی که رایانه و اینترنت برای آنها مهیا کرده، حتی لحظه­ای دچار تردید، احساس گناه یا تزلزل در تصمیم گیری نخواهد داشت.[2]

بخش عمده­ای از سرقت رایانه­ای ارتکاب یافته در کشورمان برخاسته از مشکلات روحی و روانی بزهکاران فضای مجازی است. که به طور خلاصه در ذیل اشاره شده است:

 

4-1-1-4-1- فقر عاطفی

 

فقر عاطفی از عوامل فردی سرقت است. افرادی که از اختلالات عاطفی شدید رنج می­برند. معمولاً در خانواده­هایی رشد یافته­اند که در اثر طلاق از هم پاشیده شده­اند و یا والدین تربیت مناسبی را برای فرزندان در نظر نگرفته اند، مرگ یکی از والدین و تبعیض بین فرزندان حالت هایی چون انزواطلبی، افسردگی و اختلالات رفتاری را برای آنان در پی داشته و این عوامل به نوبه خود ارتکاب جرم را تسهیل می­کنند.[3]

 

 

 

4-1-1-4-2- ناکامی

 

هنگامی که در راه رسیدن به اهداف مادی یا معنوی یک فرد موانعی ایجاد می­شود و شخص به اهداف خود نرسد، دچار ناکامی شده. در واقع ناکامی یا محرومیت اصطلاحی است که در زمینه­ی شکست در ارضای تمایلات به کار می­رود و مراد از آن عدم امکان میل به هدف است و همین حالات روانی ممکن است راه ارتکاب سرقت را برای وی هموار کند.

 

4-1-1-4-3- حسادت

 

پاره­ای از اوقات، فرد با توجه به عدم امکان و دستیابی به موفقیت مادی و اجتماعی و یا منزلت اقتصادی دیگران دچار رشک و حسد شده و چون نمی­تواند مشابه صاحبان اموال و دارایی های قابل توجه مالک آنها شود دست به سرقت می زند.

 

4-1-1-4-4- راحت طلبی و تنبلی اجتماعی

 

یکی از اصلی ترین علل روانی ارتکاب سرقت، این فرایند روحی است. فرد علاقه­ای به تلاش و کوشش نداشته و دلش می­خواهد با یک قدم از ابتدای خانه خود تا انتهای هدف رسیده و بدون تلاش و زحمت صاحب رفاهیات اجتماعی شود.

در جرایم کلاسیک گاه مجرم برای حصول و موفقیت در ارتکاب جرم باید مسیری دشوار طی کند تا در نهایت بتواند مالی دریافت کند یا خسارتی به دیگری وارد آورد. حجم این مال به دست آمده یا خسارت وارده از یک حدی فراتر نمی رود. اما در جرم کامپیوتری به دلیل سهولت ارتکاب جرم و حجم زیاد موضوعات، سرعت عملکرد کامپیوتر، عدم نیاز به تخصص یا تخصص بالا، عدم نیاز حضور فیزیکی مرتکب در محل همگی موجب گردیده تا به سود بیشتری دست یابد و گاه به چندین هزار برابر جرایم معمولی برسد.[4]

 

 

4-1-1-4-5- خودنمایی

 

برخی از افراد برای نمایش خلاقیت و هوش خود دست به سرقت رایانه­ای می­زنند و به این وسیله با ایفای چنین نقشی نیاز به تعلق خاطر گروهی خود را برآورده می­کنند.

افرادی که به قصد تفنن و خودنمایی مرتکب سرقت رایانه­ای می­شوند ارتکاب این جرایم از آنجایی که منعکس کننده معایب سیستم ها و نحوه نفوذپذیری به شبکه و سیستم های کامپیوتری است، لذا اتخاذ تدابیر پیشگیرانه امنیتی مفید است.

افراد بسیاری برای گذراندن وقت و سرگرمی ارتباطات گسترده­ای در فضای های اینترنتی برقرار می­کنند غافل از آن که یک ارتباط به ظاهر ساده و پیش پا افتاده می­تواند کوچکترین اطلاعات فردی و شخصی افراد را در اختیار مجرمین بگذارد. امروزه اطلاعات مهمی راجع به اشخاص و مشاغل به صورت الکترونیکی ایجاد، ذخیره، پردازش و مبادله می­شود که باید امنیت اطلاعات کاملاً حفظ شود. این اطلاعات می تواند بستر مناسبی برای این دسته از مجرمین باشد.

متن کامل:

جرم شناختی سرقت در فضای سایبری-پایان نامه حقوق

4-1-2:عوامل جرم­زای اجتماعی                                                  

 

ماهیت فضای سایبر ماهیتی فرافیزیکی و غیر ملموس است و به طور کلی متفاوت با ماهیت فضای سنتی. در واقع پدید آورندگان شبکه، مخصوصاً آن را با چنین ماهیتی پدید آورده اند. طبیعت این جرایم و سوء استفاده­های مرتکب شده در این دنیای مجازی جدید هیچ گاه در دنیای حقیقی دیده نشده است و امنیت ناکافی تکنولوژی همراه با طبیعت مجازی آن این فرصت در اختیار سارقان قرار می­دهد، نگران کننده ترین جنبه فضای سایبر انتقال سریع اطلاعات در آن می­باشد، مثلا در لحظه کوتاهی قسمتی از اطلاعاتی که می­تواند به طور بالقوه مورد سوءاستفاده قرار گیرد، کشف می­شود.[5] در دنیای واقعی دزدی از بانک کاملاً مشخص است چرا که بعد از سرقت در خزانه بانک پولی موجود نیست. ولی در تکنولوژی کامپیوتری یک خزانه می­تواند بدون هیچ علامتی خالی شود.

با توجه به این توضیحات محیط تاثیر گذار در سرقت سایبری را می­توان به دو محیط فیزیکی و مجازی تقسیم کرد، که هر کدام با توجه به ویژگی­های خود موثر در سرقت سایبری هستند.

 

[1]. نجفی ابرند آبادی ع، 1372، تقریرات درس جرم شناسی ،تنظیم:بتول پاکزاد، دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، صص 154-155.

.[2]  خداقلی ز،  همان، ص 41.

.[3] ستوده ‌ه، 1381 ،آسیب شناسی اجتماعی ( جامعه شناسی انحرافات )، آوای نور، تهران، چاپ نهم،ویرایش دوم، ص 158.

 

.[4]  عقبری آ ، 1377، جرایم کامپیوتری، جلوه ای نوین از بزهکاری ، پایان نامه دانشگاه تهران، ص 89.

 

.[5]  طاهری جبلی م، 1372، جرم و کامپیوتر، مجله حقوقی و قضایی، دادگستری شماره77، ص 58.