دانلود پایان نامه ارشد درباره راشگوي، ماهي، معمولي، خليج

با توجه به اهميت خصوصيات ژنتيکي و نقش آن در بررسي تاريخچه ي جمعيت ها و بررسي موارد تكاملي گونه ها، ضرورت شناخت و حفاظت ژنتيكي در به حداقل رساندن احتمال از بين رفتن گونه ها و از طرفي پايدار کردن گونه ها (تنوع ژنتيکي براي سازش تکاملي با تغييرات محيطي لازم است) محرز مي باشد (بابايي و همکاران،1380). گسترش برنامه هاي مديريتي و انجام فعاليت هاي بازسازي ذخاير ماهي راشگوي معمولي هنگامي مي تواند مفيد باشد که تنوع ژنتيکي ساختار جمعيتي آن درک شود زيرا اين اطلاعات در انتخاب جمعيت هاي دهنده ژن در تکثير مصنوعي و در امر بازسازي ذخاير ضروري به نظر مي رسد.
در زمان شروع اين مطالعه بعلت نبود هيچگونه اطلاعاتي در خصوص توالي هاي ريزماهواره اي (بانک ژني2 و سايت هاي مربوطه از جمله 3NCBI) ماهي راشگوي معمولي و حتي خانواده اين ماهي، تلاش گرديد با تعيين توالي‌هاي نوكلئوتيدي و شناسايي و جداسازي آغازگرهايي براي تكثير توالي هاي ريزماهواره اي4 از ژنوم اين ماهي، تكنيك مولكولي مفيدي مبتني بر ريزماهواره، در جهت شناسايي جمعيت راشگوي معمولي در سواحل خليج فارس با اهداف کلي ذيل ارائه شود:
1- تعيين توالي ريزماهواره هاي جداسازي شده
2- طراحي آغازگرهاي ريزماهواره براي اين ماهي براي اولين بار و ثبت در مراكز بين المللي براي مطالعات بعدي در اين گونه و خانواده
3- آزمون آغازگرهاي شناسايي شده در جمعيت ماهيان مورد مطالعه جهت بررسي چندشکلي با توجه به بررسي‌هاي اوليه اين فرضيه ها مطرح گرديد:
1- توالي هاي نوكلئوتيدي ريزماهواره اي در ماهي راشگوي معمولي، قابل شناسايي، جداسازي و تعيين توالي مي باشند.
2- جايگاه هاي ريزماهواره اي جداسازي شده از ماهي راشگوي معمولي حالت چندشکلي را نشان مي دهند. 1-2- کليات
1-2-1- ويژگي هاي ماهي راشگوي معمولي
1-2-1-1- طبقه بندي5
طبقه بندي ماهي راشگوي معمولي(Shaw, 1804)
Kingdom
Animalia
Phylum
Chordata
Subphylum
Vertebrata
Superclass
Osteichthyes
Class
Actinopterygii
Subclass
Neopterigii
Infraclass
Teleostei
Order
Perciformes
Family
Polynemidae
Genus
Eleutheronema
Species
Eleutheronema tetradactylum (Pember, 2006( از خانواده راشگوماهيان چهار گونه در حوزه خليج فارس و درياي عمان مشاهده گرديده است:
– راشگوي معمولي (چهارخط) Eleutheronema tetradactylum
– راشگوي شش خط Polynemus sextarius
– راشگوي مخطط (پنج خط) Polynemus plebeius
– راشگوي هفت خط Polydactylus mullani
از ميان چهار گونه فوق راشگوي معمولي، از نظر اندازه بزرگترين گونه محسوب مي شود. 1-2-1-2- اسامي متداول6
اين گونه در ايران به نامهاي راشگوي معمولي، راشگوي چهار نخ، راشگوي چهار خط و البته در اکثر نقاط کشورمان به نام راشگو ناميده مي شود. نام هاي ديگر اين گونه:
Fourfinger threadfin, Threadfin (F.A.O.7/English)
Senohong, Genohong, Ikan salangan, Baling, Kesumbang, Kurau, Lausan, Sumbal Jenohong, Genohong, Ikan salangan, Jenohong, Jubal senohong, Kubal, janggut, Kuru janggut, Mancong, Senangin, Sinanghi, Selanghi (Malaysia/ Indonesia)
Kakuyan, Nga-let-kwa, Za yaw gyi (Myanmar)
Wiciak wielki (Polish)
Sahala, Salliah, Saccolih, Indian salmon (India)
Blue salmon, Blue threadfin, Cooktown salmon, Rockhamton salmon, Giant threadfin, Colonial salmon, Blunt-nosed salmon, Blind tassel-fish, Bluenose salmon (Austrulia)
Barbure mamali, Barbu mamali (France)
Tailla (Bangladesh)
Kalawa, Kalemeen, Pozhakkala (Srilanka)
Bikau, Hugao, Hugau, Kagau, Kugao, Mamali, Pugao( Philippines)
Trey pream(Cambodia)
Sheem(Kuwait) (Pember, 2006) 1-2-1-3- ريخت شناسي8 گونه
خانواده راشگوماهيان9 داراي حدود 40 گونه ي مختلف است که در سواحل درياها، مصب رودخانه ها و حتي در آبهاي شيرين يافت مي شوند. ماهي راشگوي معمولي از نظر اندازه بزرگترين عضو خانواده راشگو ماهيان است. اين ماهي داراي بدني کشيده و از طرفين فشرده، سر داراي فلس، با پوزه مخروطي، دهان زيرين و بزرگ با داندانهاي ريز روي هر دو فک و گاهي روي سقف دهان، فاقد لب بالايي بوده و لب پاييني فقط در نزديکي گوشه دهان وجود دارد. چشم ها بزرگ و توسط يک لايه نازک ژلاتيني پوشيده شده است. فلس ها کوچک و از نوع شانه اي، سر و بدن سبز نقره اي، بخش پاييني به رنگ روشن، باله پشتي و دمي خاکستري با لبه تيره و رشته هاي آزاد سينه اي سفيد رنگ است (Motomura, 2004). داراي دو باله پشتي جدا از هم، اولين باله پشتي با 8 شعاع سخت و دومين باله پشتي با يک شعاع سخت و 15 شعاع نرم، باله مخرجي در مقابل دومين باله پشتي با 3 شعاع سخت و 16 شعاع نرم، باله سينه اي به دو بخش تقسيم شده است. بخش بالايي با 19 شعاع نرم و بخش پاييني با چهار باله جداگانه نخ مانند آزاد10 که رشته بالايي درازتر است و به قاعده شکمي مي رسد. باله لگني داراي يک شعاع سخت و 5 شعاع نرم مي باشد. داراي 11(5+6) کمان آبششي، باله مخرجي بزرگ و چنگالي نابرابر است. خط جانبي تا پايه باله دمي کشيده شده است. خط جانبي 78 تا 80 فلس، بالاي خط جانبي 6 تا 8 فلس و پايين خط جانبي 11 تا 13 فلس در هر رديف قرار دارد (Motomura, 2004). شکل 1-1 ماهي راشگوي معمولي صيد شده (Pember, 2006) و شکل 1-2- شکل شماتيک ماهي راشگوي معمولي را نشان مي دهد. شکل 1-1- ماهي راشگوي معمولي
شکل 1-2- ماهي راشگوي معمولي
1-2-1-4- تغذيه ماهي راشگوي معمولي
ماهي راشگوي معمولي گوشتخوار بود ه و از ماهي و ميگو تغذيه مي کند. ماهي راشگوي جوان از انواع کرم هاي پيکاني11 تغذيه مي کند. غذاي اصلي ماهي راشگوي جوان با طول 50 ميلي متر، لارو ميگو و پاروپايان است و ماهي هاي بزرگتر با طول بين 50 تا 100 ميلي متر از پرتاران و لارو Squilla تغذيه مي کنند. نتايج نشان داد که ميگو غذاي اصلي، ماهي غذاي فرعي و سرپا غذاي اتفاقي ماهي راشگوي معمولي مي باشد (خادمي، 1377). 1-2-1-5- توليد مثل ماهي راشگوي معمولي
ماهيان نر اين گونه از ماهيان ماده کوچکتر مي باشند. در سال 1967 پديده دوجنسي12 بودن در اين ماهي گزارش شد(دستگاه توليدمثل شامل تخمدان و بيضه مي باشد). تخمدان بصورت جفت در حفره شکمي و زير کليه ها قرار دارد و هر يک از کيسه هاي تخمدان به يک مجراي تخم ختم مي شود. دو مجرا در نهايت به يکديگر متصل و تشکيل يک مجرا را مي دهند. اين گونه تخم هاي شناور توليد مي كنند (Pember, 2006).
راشگو از جمله ماهيان مهاجر کرانه اي بوده ودر نيمي از سال بويژه ماههاي گرم وارد خورها شده و در اوايل پاييز به دريا مهاجرت مي کند. اين ماهي در سواحل کشور هندوستان دوبار در سال تخم ريزي مي کند. تحقيقات FAO در هاوايي نشان داده که ماهي راشگو در آنجا يک بار در سال تخم ريزي مي کند. زمان تخم ريزي ماهي راشگوي معمولي در خليج فارس در دو نوبت يکي از فروردين تا خرداد و ديگري از مهر تا آذر ماه مي باشد (خادمي، 1377). 1-2-1-6- محل زندگي و گستردگي جغرافيايي ماهي راشگوي معمولي
راشگوي معمولي در آبهاي ساحلي كم عمق با بستر شني يا گلي زندگي مي كند و وارد رودخانه ها نيز مي شود. حركات كندي داشته و غالباً به آرامي باقي مي ماند. اين ماهيان در نواحي ساحلي مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري زيست مي كنند. پلك سوم در آنها رشد يافته و آنها را قادر به زندگي در آبهاي گل آلود مي سازد. گونه راشگوي معمولي به 2 متر هم مي رسد كه از نظر بازاري حائز اهميت است. گوشت آنها طعم عالي دارد و از نظر اقتصادي جز ماهيان ممتاز خليج فارس محسوب مي شوند. از اين خانواده 7 جنس و 35 گونه در آبهاي گرم شناسايي شده است. تعدادي از جنس هاي اين خانواده که نسبتا بزرگ هستند در سواحل کم عمق و بعضا گل آلود و بصورت گله هاي بزرگ زندگي مي کنند Pember, 2006)). شکل 1-3 پراکنش اين گونه را در جهان نشان مي دهد. شکل1-3- پراکنش ماهي راشگوي معمولي در جهان ( Pember, 2006) 1-2-1-7- وضعيت صيد ماهي راشگوي معمولي
ترکيبات گوشت اين ماهي شامل 06/78 درصد رطوبت، 18/20 درصد پروتئين، 5/0 درصد چربي، 26/1 درصد خاکستر و در کل حدود 22/85 کيلوکالري انرژي؛ کيفيت بالاي اين ماهي را آشکار مي سازد (Motomura, 2004). شکل 1-4 روند صيد اين ماهي در يک دوره ده ساله را نشان مي دهد. شکل1-4- وضعيت صيد ده ساله ماهي راشگوي معمولي در ايران (سالنامه شيلات، 1388)
1-2-1-8- مشخصات عمومي خليج فارس
خليج فارس، درياي بسته اي است که فقط در بخش جنوب شرقي خود از طريق تنگه هرمز به درياي عمان و اقيانوس هند متصل مي شود. وسعت، طول، عمق متوسط، پهنا و برخي ديگر از ويژگي هاي خليج فارس در منابع مختلف، متفاوت ذکر شده است. منابع مختلف طول خليج فارس را بين 800 تا 1300 کيلومتر ذکر نموده اند و عرض آن در پهن ترين قسمت 640 کيلومتر و عمق متوسط آن 35 متر برآورد گرديده است. البته عمق مزبور در مصب اروندرود 25 متر و در تنگه هرمز 91 متر گزارشده است (Coad, 1998).
خليج فارس بين 30 درجه و 24 دقيقه عرض شمالي و 48 درجه و 57 دقيقه طول شرقي واقع شده است. گفته مي شود خليج فارس در گذشته دور درياي بسته اي بوده، و وسعت آن خيلي زيادتر از زمان حال بوده است. عمق سواحل خليج فارس کم و از 20 متر تجاوز نمي کند، لذا از نظر صيادي و بهره برداري از منابع دريايي و صيد ميگو اهميت ويژه اي دارد. اکوسيستم خليج فارس با دارا بودن شرايط خاص هيدروگرافيک و اکولوژيک يکي از نادرترين اکوسيستم ها در سطح بيوسفر است (شهرياري و همکاران، 1386).
مهم ترين عوامل بالا بودن تنوع زيستي در خليج فارس باز بودن و ارتباط خليج فارس از طريق تنگه هرمز به آب هاي آزاد اقيانوسي است که سبب مي گردد از اين طريق براحتي گونه ها وارد آن شوند. در خليج فارس بدليل عمق کم و عدم لايه بندي حرارتي ستون آب در تمامي قسمت هاي آن، کفزيان وجود دارند. خليج فارس به علت قرار گرفتن در عرض جغرافيايي پايين و بالا بودن دما، تنوع بسيار بالايي دارد زيرا تنوع گونه اي در مناطق نزديک استوا زيادتر از مناطق دورتر بوده و هر چه از استوا به سمت قطب پيش برويم تنوع کاهش ولي تراکم افزايش مي يابد. آب خليج فارس با شوري 35 گرم در ليتر زيستگاه مناسب تري براي کثرت تنوع زيستي در مقابل درياچه هاي آب شيرين است (سالاري علي آبادي، 1387). 1-3- تنوع ژنتيكي و اهميت آن
تنوع زيستي، گستره‌اي غني در حيات است و در سه سطح اكوسيستم، گونه و ژن قابل بررسي است (شكل 1-5). وجود تنوع در سه سطح، عامل اساسي و مورد نياز براي جمعيت‌ها در جهت تكامل و مقابله با تغييرات محيطي و مهمترين عامل جلوگيري از انقراض موجودات زنده و حفاظت از تنوع زيستي محسوب مي‌شود و كاهش آن اغلب سبب كاهش قدرت توليد مثل و ماندگاري مي‌گردد (Bagley et al., 2004). شکل 1-5- هرم تنوع زيستي در سه سطح ژن، گونه و اکوسيستم (فياضي، 1385) تخريب و دست كاري اكوسيستم‌ها، جرياني است كه به بحث سرمايه و سود ظاهري و كوتاه مدت برخي افراد يا موسسات و يا حتي كشورها بستگي دار د و محققان كمتر قدرت مانور در آن را دارند. اما در دهه‌هاي اخير با افزايش روند نابودي محيط زيست در سطح جهان توجه متخصصان به سطح سوم مسئله تنوع زيستي، يعني تنوع در سطح ژن معطوف شده است. ضمن اينكه از دست دادن تنوع در سطح ژن مي تواند به ترتيب سبب از بين رفتن تنوع ابتدا در سطح گونه و سپس در سطح اكوسيستم گردد.
مطالعه تنوع ژنتيكي، فرآيندي است كه شامل تجزيه وتحليل تفاوت هاي بين افراد يا گروه هايي از افراد يا جمعيت ها به يك يا چند روش خاص مي‌باشد. داده‌هاي اين تجزيه وتحليل اغلب عددي و در بسياري از حالات تركيبي از انواع مختلف متغيرها است. از مهمترين انواع اين داده‌ها مي‌توان به داده‌هاي شجره افراد، خصوصيات ريخت شناسي، بيوشيميايي (ايزوزيم‌ها) واخيراً نشانگرهاي DNA اشاره نمود. از آنجايي كه هر كدام از اين داده‌ها، اطلاعات متفاوتي ارائه مي‌كنند، انتخاب روش تجزيه وتحليل بستگي به هدف آزمايش، مقدار دقت مورد نياز، منابع و تكنيك هاي موجود و محدوديت هاي زماني وعملي دارد (نقوي و همکاران، 1386Bagley et al., 2004; ).
ژن‌ها بخش‌هايي از ژنوم13 يک موجود زنده مي‌باشند که حامل کدهاي مسئول تعيين ساختار موجود زنده به يک طريق بسيار ويژه هستند. بنابراين ژن‌ها و ويژگي‌هايي که به وسيله آنها کد مي‌شوند از طريق والدين به فرزندان منتقل مي‌شوند. از نسلي به نسل بعد، سازوکارهاي مولکولي شناخته شده‌اي، ژن‌ها را تجديد سازمان, مضاعف و دگرگون مي‌کنند به نحوي که باعث ايجاد تنوع ژنتيکي مي‌گردد. اين تنوع‌ها ماده خام براي فرگشت (تكامل)14 محسوب مي‌شود (Altukhov, 1990; Hartl and Clark, 1997).
فرگشت زيستي به تغييرات تجمع يابنده‌اي اشاره دارد که در يک جمعيت در طول زمان اتفاق مي‌افتد. اين تغييرات در سطح ژنتيکي به صورت جهش15 يا نوترکيبي16 به طرق مختلف اتفاق مي‌افتد. گاهي افراد ويژگي‌هايي را به ارث مي‌برند که به آنها امکان ماندگاري و توليد مثل بيشتر در محيط زيست مي‌دهد. اين ويژگي‌ها تمايل به افزايش فراواني در جمعيت آن موجود زنده دارند. اين در حالي است که فراواني ويژگي‌هاي نامناسب در جمعيت به تدريج کاهش مي‌يابد. اين فرآيند به عنوان يکي از مهمترين مکانيسم‌هاي تکاملي و با نام گزينش طبيعي شناخته مي‌شود. در کنار اين مکانيسم، مکانيسم‌هاي ديگري همچون رانش ژنتيکي17 د]]>

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *