دانلود پایان نامه درباره بورس اوراق بهادار، عرضه و تقاضا، نوسانات نرخ ارز، بورس اوراق بهادار تهران

دانلود پایان نامه

است، سپس برای بررسی خطی و معنیدار بودن مدل رگرسیونی، از آزمون F استفاده شده است و برای بررسی معنیدار بودن ضرایب برآوردی، از آزمون t استفاده شده است.
1-8-جامعه آماری و نمونه آماری
جامعه آماري اين تحقيق شامل تمامي شركتهاي تولیدی پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد و نمونه انتخاب شده شامل صنعت مواد و محصولات دارویی است که جزء کم کششترین صنایع بورس و محصولات چوبی است که جزء پر کشش ترین صنایع بورس اوراق بهادار میباشد.
با توجه به زمان انجام پژوهش حاضر(نیمه دوم سال 1392)؛ و همچنین با توجه به قابلیت دسترسی به اطلاعات مورد نیاز، دورة زماني تحقيق حاضر یک دوره شش ساله، از ابتدای سال 1386 تا پایان سال 1391، در نظرگرفته شده است.
1-10- تعریف واژه ها
بازده سهام:
در این تحقیق،نوسانات نرخ ارز به عنوان متغیر مستقل مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین، شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی و شاخص صنعت محصولات چوبی بورس اوراق بهادار تهران، متغیر وابسته می باشند. بازده سهام، شامل مزایای نقدی و غیرنقدی تعلق گرفته به سهام شرکت و تغییرات قیمتی آن در یک دوره خاص می باشد که از طریق رابطه ذیل محاسبه می شود.
R_(i,t)=((P_(i,t)-P_(i,t-1) )+D_(i,t))/P_(i,t-1)
كه در آن:
:R_(i,t) بازده كل سهام شركتiدر دوره t است.
:P_(i,t) قيمت سهام شركت iدر پايان دوره t است.
:P_(i,t-1) قيمت سهام شركت iدر آغاز دوره t است.
:D_(i,t) توزيع منافع مالكيت سهام در دوره t شامل سود نقدي، سهام جايزه، حق تقدم و غیره مي باشد.
نوسانات نرخ ارز :
به دلیل اینکه اکثر مبادلات تجاری خارجی ایران با دلار آمریکا صورت می گیرد در این تحقیق منظور از نرخ ارز ، نرخ دلار آمریکا می باشد که به عنوان متغیر مستقل وارد مدل شده و تغییرات آن به شکل زیر محاسبه می شود :
〖FX〗_t=(X_tn-X_t0)/X_t0
که در آن :
〖FX〗_t : تغییرات نرخ ارز در دوره t ام
X_tn : نرخ ارز در پایان دوره
X_t0 : نرخ ارز در ابتدای دوره
قیمتهای نفت
با توجه به اتکای بسیار زیاد و انکار ناپذیر اقتصاد کشور به بخش نفت و تاثیر پذیری عمیق پارامترهای کلان اقتصادی از این شاه رگ حیاتی اقتصاد کشور لذا جهت مشاهده تاثیرات نوسانات نرخ ارز بر بازده سهام لازم دیدیم که این متغیر فوق العاده موثر را کنترل کرده تا نقش آفرینی نوسانات نرخ ارز را بهتر مشاهده کنیم از این سو نوسانات قیمتهای هفتگی نفت سنگین ایران از سال 86 تا آخر آذر ماه 91 را نیز به عنوان متغیر کنترلی وارد نمودیم .
Poil=(O_tn-O_t0)/O_t0
که در آن :
Poil: تغییرات نرخ قیمت نفت سنگین ایران در دوره t ام
O_tn : قیمت نفت سنگین ایران در پایان دوره
O_t0 : قیمت نفت سنگین ایران در ابتدای دوره
شاخص کل بورس اوراق بهادار
با توجه به نیازهای استفاده کننده گان از اطلاعات بورس اوراق بهادار همه روزه شاخصهای متعددی در اختیار بازار سرمایه قرار می گیرد که یکی از مهمترین آنها شاخص کل بورس اوراق بهادار است که تلفیقی از شاخص بازده قیمت کل بورس و شاخص بازده نقدی بورس می باشد ، شاخص بازده قیمت نشان دهنده تغییرات قیمت اوراق بهادار و بازدهی ایجاد شده از این طریق می باشد و شاخص بازده نقدی نیز نشان دهنده بازده دریافت شده از طریق سود نقدی سهام ، سهام جایزه وامثال آن می باشد ، بنابراین شاخص کل هم بازده سرمایه و هم بازده سود نقدی آن را نشان می دهد که از طریق زیر محاسبه می شود .
Rmt=(〖TEDPIX〗_tn-〖TEDPIX〗_t0)/〖TEDPIX〗_t0
که در آن :
Rmt : تغییرات نرخ شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در دوره t ام
〖TEDPIX〗_tn : ارزش شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در پایان دوره
〖TEDPIX〗_t0 : ارزش شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در ابتدای دوره

خلاصه فصل اول
در فصل اول به توضیح مختصری در مورد کلیات پژوهش میپردازیم. ابتدا با طرح مقدمهای به روشنتر شدن موضوع میپردازیم. سپس با طرح بیان مسئله به بیان شفاف و جزئی تر مسئلهی تحقیق اقدام می نماییم. در بخشهای بعدی به ترتیب به بیان اهمیت و چرایی انجام پژوهش حاضر، هدف از انجام تحقیق، پرسشهایی که تحقیق حاضر در پی پاسخگویی به آنها می باشد، فرضیه های پژوهش که در این تحقیق اقدام به آزمون آنها خواهیم نمود و در نهایت روش انجام پژوهش و جامعهی آماری مورد استفاده و توضیح مختصری از متغیرهای استفاده شده در مدل جهت آزمون فرضیه های بیان شده در تحقیق می پردازیم.

فصل دوم
مروری بر ادبیات موضوع
ومطالعات تجربی

2-1-مقدمه
در مطالعهي رفتار عوامل موثر بر بازار و لاجرم اقتصاد بازار، جستجوی متغیر یا متغیرهایی که بتواند ارتباط بخش مالی اقتصاد را با بخش حقیقی اقتصاد توضیح دهد، از اهمیت بسیاری برخوردار است. بازارهای پول و سرمایه به عنوان ارکان بخش مالی، وظیفهی تامین منابع را برای بخش حقیقی اقتصاد بر عهده دارند. کارایی بخش مالی موجب تخصیص بهینه منابع کمیاب به فعالیتهای اقتصادی میشود. تخصیص بهینه منابع به نوبهی خود بهینگی پس انداز و سرمایهگذاری و به تبع رشد اقتصاد ملی، در حدودی نزدیک به ظرفیت های بالقوه اقتصاد را در پی دارد. بورس اوراق بهادار ایران نیز در راستای سیاست های کلان اقتصادی دولت، پس از پایان جنگ و برای جلب مشارکت مردم در سرمایه گذاری و سوق دادن سرمایه های راکد و غیرمولد به سوی فعالیتهای مولد اقتصادی و تامین نیازهای مالی بنگ
اههای تولیدی و به تبع آن تامین کالاهای مورد نیاز جامعه، فعالیت دوبارهی خود را به شکل گستردهتری از سال 1369 آغاز کرد. از آن سال تاکنون به دلیل شرایط اقتصادی پس از جنگ و تاثیر تغییرات حاصل از متغیرهای کلان اقتصادی از جمله نرخ ارز، شاخص بازار سهام شاهد نوسانات زیادی بوده است.
با در نظر گرفتن نقش عمدهی دولت در ادارهی اقتصاد و تصمیمگیری ها و تاثیرگذاری شدید سیاستهای دولت بر بازار سهام، میتوان نتیجه گرفت که مطالعه در بارهی تاثیر عوامل کلان اقتصادی از قبیل نرخ تورم، بهره بانکی، نرخ ارز، نرخ رشد نقدینگی بر قیمتگذاری های سهام، می تواند راهگشای درک جدیدی در این خصوص باشد، به نحوی که سرمایهگذاران و سهامداران بتوانند اثرات ناشی از تصمیمهای کلان اقتصادی را بر تغییرات شاخص و قیمت سهام پیش بینی کنند.
این فصل شامل شش بخش است که به ترتیب عبارتند از :
1-عوامل اثر گذار بر بازده و قیمت سهام
2- چگونگی تعیین نرخ ارز
3-عوامل موثر بر عرضه و تقاضای ارز
4-تئوریهای توجیه کننده نرخ ارز
5-ریسک نرخ ارز
6-عواملی که در نوسان پذیری از نرخ ارز موثرند
2-2-مروری بر ادبیات پژوهش
2-2-1-عوامل اثر گذار بر بازده و قیمت سهام
عوامل اثر گذار بر بازده و قیمت سهام را می توان به شرح زیر بیان نمود
خصوصیات و ویژگی های بنگاه اقتصادی
وضعیت روانی حاکم بر خریداران و بازار
عوامل ذکر شده در بالا معمولا هیچ کدام به تنهایی قیمت سهام را در بازار تعیین نمیکنند بلکه ترکیبی از آنهاست که در نهایت قیمت یک سهم را در بازار مشخص میکند .
خصوصیات و ویژگی های بنگاه اقتصادی تقریبا به ویژگی های درونی بنگاه بستگی دارد ولی وضعیت روانی حاکم بر بازار به عوامل متعددی می تواند بستگی داشته باشد .
2-2-2-چگونگی تعیین نرخ ارز
اگر نرخ ارزتوسط دولتها آزاد گذاشته شود یعنی اگر نرخ ارز شناور باشد قیمت ارز نیز مانند قیمت دیگر کالاها توسط عرضه و تقاضا تعیین می شود و این قانونی است که تقریبا در تمام دنیا وجود دارد چون پس از فروپاشی نظام برتن ودز نرخ ارز اکثر کشورها تقریبا شناور شده است ، بنابراین می توان گفت که نرخ ارز در زمان فعلی از قانون عرضه و تقاضا پیروی می کند ، تقاضا برای ارز عموما به دلیل خرید کالا و خدمات از خارج به وجود می آید که شیب آن نیز مانند شیب تقاضا برای کالا ها نزولی است و میزان عرضه ارز هم عموما بستگی به میزان صادرات خدمات و کالاهای یک کشور دارد که اهرم عرضه ارز چون در ایران بیشتر صادرات از بخش دولتی و بواسطه صادرات نفتی صورت می گیرد در دست دولت می باشد و دولت از این موقعیت می تواند جهت انجام سیاستهای پولی و ارزی خود بهره ببرد .
2-2-3- عوامل موثر بر عرضه و تقاضای ارز
حال که عرضه و تقاضا باعث تعیین نرخ ارز می شود ضروری است که عوامل تعیین کننده میزان عرضه و تقاضای ارز را بشناسیم، عوامل زیر نقش بسزایی در تعیین میزان عرضه و تقاضای ارز دارند: (محمد اله بخش– 1375)
1-قیمتهای نسبی: اگر قیمت کالاهای تولیدی در داخل کشور در مقایسه با همان کالاهای تولید شده در خارج از کشور بیشتر باشد در صورت آزاد بودن صادرات و واردات باعث افزایش واردات این کالاها از خارج شده و تقاضای ارز افزایش یافته و باعث افزایش نرخ ارز می شود و در صورتی که قیمت کالاهای تولیدی در داخل کشور در مقایسه با همان کالاهای تولید شده در خارج از کشور کمتر باشد باعث افزایش صادرات و در نتیجه افزایش عرضه ارز و ارزان شدن آن در کشور خواهد شد :
2-درآمدهای پولی نسبی: افزایش درآمدهای پولی باعث مازاد تراز پرداختها خواهد شد که این امر از طرفی باعث افزایش واردات و از طرف دیگر با سرازیر شدن صادرات به سوی بازار داخلی ، باعث کاهش صادرات خواهد شد که هردوی این عوامل باعث کاهش عرضه و افزایش تقاضای ارز شده و در نتیجه باعث افزایش نرخ ارز خواهند شد .
3- چشم انداز سرمایه گذاری بلند مدت: افراد می توانند در کشورهای خارجی از طریق خرید اوراق قرضه از دولت خارجی، خرید سهام از شرکتها و یا به صورت مستقیم ساختن کارخانجات در خارج سرمایه گذاری کنند. عامل مهمی که در این تصمیم گیری اثر می گذارد، چشم انداز آینده آن کشور خارجی در مقایسه با دیگر مناطق در داخل کشور است. اگر چشم انداز سرمایه گذاری بلند مدت آن کشور خارجی برتر از سرمایه گذاریهای داخلی باشد، سرمایه ها به سمت سرمایه گذاریهای خارجی سرازیر شده و تقاضای ارز افزایش یافته و در نتیجه نرخ ارز افزایش خواهد یافت و بالعکس در صورت بیشتر بودن نرخ بازده سرمایه گذاریهای داخلی نسبت به سرمایه گذاریهای خارجی، سرمایه گذاران سرمایه گذاریهای خود را از خارج به داخل منتقل خواهند کرد و در نتیجه عرضه ارز افزایش یافته و نرخ ارز کاهش می یابد.
4- نرخ بهره: انتقالات کوتاه مدت سرمایه از کشوری به کشور دیگر به دلیل نرخ بهره ای است که دولتهای کشورها اعلام می دارند. بنابراین هر گونه تغییرات در این نرخ می تواند بر انتقالات سرمایه و یا به عبارتی بر عرضه و تقاضای ارز در بازار ارز خارجی اثر داشته باشد .
5-انتظارات آینده در مورد نرخ ارز: اگر نرخ ارز مورد انتظار افزایشی باشد سرمایه گذاران رو به خرید ارز آورده و در نتیجه تقاضای ارز افزایش یافته و قیمت ارز افزایش می یابد و بالعکس ، اگر نرخ ارز مورد انتظار کاهشی باشد کسانی که ارز دارند رو به فروش آن آورده و به علت افزایش عرضه قیمت ارز کاهش خواهد یافت .
6-هزینههای دولتی: هزینههای نظامی باعث افزایش تقاضا و افزایش نرخ ارز و کمکهای اقت
صادی خارجی به کشور نیز باعث کاهش تقاضا و کاهش نرخ ارز خواهند شد .
7-عوامل سیاسی و سیاست دولت :تصمیمات سیاسی دولت می تواند باعث افزایش ثبات یا کاهش ثبات اقتصادی در بازار شود ، در صورتی که این اقدامات باعث کاهش ثبات در بازار شوند همه اقشار جهت حفظ سرمایه خود تمایل به تبدیل پس اندازهای ریالی خود به کالاهای سرمایه ای یا
طلا و ارز پیدا می کنند که این خود باعث افزایش تقاضای ارز و عرضه ریال می شود .
2-2-4- تئوریهای توجیه کننده نرخ ارز
بر اساس فرض آربیتراژپنج تئوری نوسانات نرخ ارز را توجیه میکنند :
برابری قدرت خرید (PPP )4
اثر فیشر ( FE )5
اثر بین المللی فیشر ( IFE )6
برابری نرخ بهره ( IRP )7
تئوری بدون تورش نرخ سلف ( UFR )8

نمودار 2-1-شکل زیر رابطه میان این تئوریها را نشان میدهد. ( شاپیرو 9؛ 1991؛ ص134 )
در زیر به تشریح هر یک از این تئوریها میپردازیم:
2-2-4-1-تئوری برابری قدرت خرید (PPP )
تئوری برابری قدرت خرید برای اولین بار توسط اقتصاد دان سوئدی گاستاوکسل10 مطرح شد . این تئوری بیان می کند که تفوت در نرخ تورم دو کشور باعث ایجاد تغییر در نرخ ارز می شود ( جیدی و همکاران11؛ 1997 )
مثال: دو کشور A و B را در نظر بگیرید. نرخ تورم در کشور A بیشتر از نرخ تورم در کشور B است. در نتیجه تعداد واردکنندگان کشور A بعلت کاهش قیمت کالاهای خارجی در برابر کالاهای داخلی بیشتر می شوند. از طرف دیگر، تعداد صادر کنندگان کشور A بدلیل افزایش قیمت کالاهای صادراتی کم میشوند. این وضعیت در دراز مدت ادامه نخواهد یافت، چون ارزش پول کشور A در مقابل ارزش پول کشور B تنزل پیدا میکند این حالت توسط نمودار2-2 نشان داده میشود:(جین و همکاران12 ؛ 1998؛ ص59)

نمودار 2- 2- رابطه بین نرخ تورم و ارزش پول( شاپیرو 13؛ 1991؛ ص134 )

نقد تئوری برابری قدرت خرید (PPP ) :
در عمل عواملی وجود دارند که موجب می شوند نظریه برابری قدرت خرید نتواند نوسانات نرخ ارز را به درستی تبیین کند. برخی از این فاکتورها عبارتند از : ( جین و همکاران ؛ 1998؛ ص60 )
مداخله دولتها که هم به صورت مستقیم (از طریق بازارهای ارز) و هم به صورت غیر مستقیم (اعمال محدودیتهای تجاری) انجام میگیرد.
سفته بازی در بازار ارز کشورها.
تغییرات ساختاری در اقتصاد کشورها.
عدم وجود تعریف یکسان از تورم یا شاخص قیمتها .
این تئوری تنها تغییرات کالاها را در نظر میگیرد و توجهی به تغییرات سرمایه ندارد، بعبارت دیگر PPP تنها به بخشی از تراز پرداختها 14( تراز پرداختها متشکل از حسابهایی نظیر تراز حساب سرمایه، تراز حسابهای جاری، تراز تجاری است ) توجه میکند نه به کل آن.
در این تئوری فرض میشود که کلیه کالاها قابل معامله15هستند، در حالیکه در واقعیت همه کالاها این قابلیت را ندارند.
2-2-4-2-اثر فیشر
اثر فیشر بیان میکند که نرخ بهره واقعی ( r ) از دو جزء تشکیل شده است: ( شاپیرو ؛ 1991 ؛ صص142-141 )
1) نرخ بهره واقعی مورد نیاز
2) صرف تورم 16که همان نرخ تورم مورد انتظار است
در صورتی که بازده مورد انتظار واقعی در کشور اول بیش از کشور دوم باشد سرمایه ها از کشور دوم به سمت کشور اول سرازیر شده و این فرایند – در صورت عدم دخالت دولتها – تا زمانی که این دو نرخ برابر نشده ادامه می یابد.
2-2-4-3- اثر بین المللی فیشر
اث

دیدگاهتان را بنویسید