محیط پایدار-بررسی معماری پایدار در زمینه های طراحی مسکونی

با توجه به اهمیت توسعه و نگرانی حفظ زیست و جلوگیری از نابودی آن همه انسان ها باید این را دریابند که پیشرفت و توسعه لازم است، روندی پایدار داشته باشد و از ثمرات آن نه تنها نسل های حاضر بلکه نسل های آینده نیز بهره مند شوند(دیرباز، 1380،ص 10). توسعه ی پایدار عبارت است از توسعه ای که نیازهای کنونی جهان را تامین کند. بدون آنکه توانایی نسل های آتی را در بر آوردن نیازهای خود به مخاطره افکند و این که توسعه ی پایدار رابطه متقابل انسان ها و طبیعت در سراسر جهان است. نکته قابل توجه این که توسعه ی پایدار مفهومی شکلی یافته نیست، بلکه فرآینده دگرگونی رابطه ی سیستم های اجتماعی، اقتصادی، طبیعی و مراحل آن بیان می کند(نظرزاده، 1387،ص 3). توسعه پایدار به عنوان مفهومی فراگیر، ابعاد متفاوتی شامل: ابعاد اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی دارد. به منظور آنکه توسعه در دراز مدت پایداری خود را حفظ کند وجود تعامل بین چهار بعد ذکر شده ضروری است(شمس السادات زاهدی و همکار، 1385) .

 

3-4-1-3- محیط پایدار

اکوسیستمی که در محیط جریان دارد شامل روابط بین موجودات زنده، اعم از انسان ها، حیوانات، گیاهان، عوامل جوی و…… می باشد که از پیدایش هستی تاکنون برقرار است. با گذشت زمان و استفاده بی رویه از سوخت های فسیلی و نیز تاثیر عواملی چون آلودگی زمین و هوا و آب در اثر تولید گازها و زباله های شیمیایی و….. این اکوسیستم دستخوش تغییراتی شده که نتیجه آن بر هم خوردن نظم موجود در طبیعت و محیط طبیعی است مانند: تغییرات ازون، منقرض شدن نسل بعضی از موجودات دریایی و زمینی، پدیده گرم شدن جهانی، تخریب زیستگاه های طبیعی و آلودگی هوا …… این موضوعات باعث مطرح شدن موضوع محیط زیست پایدار شد. با توجه به اینکه زیستن انسان ها اعم از کار، تجارت، سکونت، تحصیل و…. در محیط معماری انجام می شود و تلاش بشر همواره بهتر زیستن است. بنابراین معماری به عنوان یکی از حوزه های پایداری محیط زیست مطرح شد تا از رهگذر توجه به طراح صحیح فضا، امکان هر چه بهتر زیستن بشر و نیل به هدف محیط زیست پایدار نائل گردد(کاظمی، محمد،1381،ص5).

براین اساس می توان “محیط پایدار انسان ساخت “را این گونه جمه بندی نمود”یک محیط کالبدی پایدار انسانی به ساکنین خود در طول زمان کمینه مشکلات روانشناختی و فیزیکی را وارد می کند- به طور مثال عدم تناسب فضاها با نیازها، خواست و یا الگوهای رفتاری کاربران، نیاز به تعمیر، تعویض و یا نگهداری پر هزینه و….- کمینه میزان منابع زمین، آب، خاک و سوخت (بسترهای کلی جهت حل مشکل) را از محیط فراگیر خود می طلبد و در نتیجه کمترین بار محیطی را به محیط خود وارد می آورد(مزینی،1376).

 

3-4-1-4- معماری پایدار

کاربرد مفاهیم پایداری و توسعه پایدار در معماری مبحثی به نام معماری پایدار را به‌ وجود آورده است.

که مهم‌ترین سرفصل‌های آن را عناوین “معماری اکو – تک”، “معماری و انرژی” و “معماری سبز” تشکیل می‌دهد.

بهترین مفهوم معماری پایدار این است که محیط مصنوع را با توجه به افزایش کیفیت زندگی حال و مرتفع ساختن نیازهای آیندگان بسازیم(آذربایجانی و همکار،1382). بنابراین تعریف پایداری در معماری این نیست که صرفا بناهایی بسازیم که شرایط اقلیمی و مصرف انرژی پایینی داشته باشند بلکه نیازهایی دیگری نیز وجود دارد که زندگی انسان ها با آن آمیخته شده است. با توجه به این مقوله معماریی را می توان پایدار نامید که به نیازهای اجتماعی فرهنگی، زیست محیطی و اقتصادی زمان خود پاسخگو باشد.

معماری پایدار – که در واقع زیرمجموعه طراحی پایدار است – را شاید بتوان یکی از جریان‌های مهم معاصر به حساب آورد که عکس‌العملی منطقی در برابر مسایل و مشکلات عصر صنعت به شمار می‌رود. برای مثال، 50 درصد از ذخایر سوختی در ساختمان‌ها مصرف می‌شود که این به نوبه خود منجر به بحران‌های زیست محیطی شده و خواهد شد. بنابراین، ضرورت ایجاد و توسعه هرچه بیشتر مقوله پایداری در معماری بخوبی قابل مشاهده است(آذربایجانی و همکار،1382).

 

3-4-2- ابعاد پایداری

توسعه پایدار به عنوان مفهومی فراگیر، ابعاد متفاوتی شامل: ابعاد اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی دارد.

 

3-4-2-1- پایداری اجتماعی در معماری

به طور کلی آنچه در معماری به عنوان پایداری اجتماعی مطرح میشود  برگرفته از رویکرد اجتماعی-فرهنگی است که در آن عامل اصلی شکل گیری فضاها نیروهای اجتماعی و تعاملات است و در نهایت با فرهنگ همخوانی پیدا می کند و بستر لازم برای زندگی پایدار را فراهم می کنند. در این جاست که برای پایداری و بهبود کیفیت فضایی رویداد های دیگری مانند حسن تعلق، عناصر هویت ساز و حسن مکان وجود دارند که باعث تقویت این موضوع می شوند تا معماری و محیطی پایدار داشته باشیم (بذر افکن و همکار،1390).

در این بین فضاها و نشانه های شهری به عنوان مکان هایی برای برقراری روابط اجتماعی و ایجاد مشارکت بین افراد زمینه را برای پایداری اجتماعی کالبد شهرها فراهم می کند(پورجعفر و همکار،1383). این فضاها با ارائه خدمات و آموزش های فرهنگی و مشارکت دادن مردم نقش موثری در پایداری و ماندگاری معماری دارند.

یان گل در کتاب خود ایده ی تبدیل شهرها به مکان هایی برای مشارکت و درگیر کردن مردم با فضاها اشاره می کند. مکان های پر رونق و پرهیجان که مردم از حضور در آن لذت ببرند(بذر افکن و همکار،1390،ص 6)

دانلود پایان نامه ارشد : بررسی معماری پایدار در زمینه های طراحی مسکونی