مقاله رایگان با موضوع انعطاف پذیری، میانگین دما، مورفولوژی

دانلود پایان نامه

قبل از کاکل‎دهی می‎تواند تعداد دانه را به دلیل زیاد شدن تعداد گامتوفیت‎های عقیم، ناشی از کمبود هیدرات کربن، کاهش دهد. با این حال، به نظر ‎نسمیت و ریچی4 (1992) در ذرت دانه‎ای مرحله قبل از گرده‎افشانی حساسترین مرحله نسبت به کمبود رطوبت می‎باشد.
کلاسن و شاو5 (1970) عقیده دارند که رژیم رطوبت مناسب در دوره قبل از ظهور کاکل، نه تنها برای رشد ساختارهای رویشی، که بعداً ظرفیت تولید ماده خشک گیاه را تعیین می‎کنند بلکه برای نمو اندام‎های زایشی، نیز حائز اهمیت است.

5
آنها همچنین معتقدند که در گیاه ذرت مرحله گرده‎افشانی و دو هفته پس از آن حساسترین دوره این گیاه نسبت به تنش آب می‎باشد. در طی این مدت در بین اجزاء عملکرد تعداد دانه‎ها در بلال به شدت کاهش می‎یابد. سه هفته پس از گرده‎افشانی، تنش آب دیگر تأثیری بر تعداد دانه‎های هر بلال نمی‎گذارد لیکن وزن دانه‎ها را کاهش می‎دهد.
شوسلر و وستگیت 1(1991) معتقدند که تنش خشکی در طی گل‎دهی اوایل نمو دانه، تعداد دانه در بلال ذرت را کاهش می‎دهد، تلفات دانه می‎تواند ناشی از عدم همزمانی نمو گلها، نمو غیر عادی کیسه جنینی قبل از ظهور کاکل و عدم نمو دانه پس از گرده‎افشانی و باروری باشد.
معمولاً حداکثر کاهش در تعداد دانه هنگام بروز تنش رطوبتی در زمان گرده‎افشانی و مرحله پر شدن دانه اتفاق می‎افتد کلاسن و شاو 2(1970). این نتیجه توسط موس3 (1971) و جانسون و همکاران 4(1982)تایید شد.
شوسلر و وستگیت5 (1991) اظهار داشتند تنش خشکی در مرحله گرده‎افشانی باعث کاهش آهنگ تجمع ماده خشک در برگها، ساقه و بلال شده و تجمع ماده خشک در بلال با شدت بیشتری باز داشته‎اند. اکثر تحقیقات حاکی از آن است که کمبود آب در زمان ظهور گل‎تاجی و کاکل‎دهی باعث بیشترین کاهش در عملکرد می‎شود. تنش آب تا قبل از ظهور گل‎تاجی عملکرد دانه را تا 25 درصد، در زمان کاکل 0 تا 50 و بعد از کاکل‎دهی تا 21 درصد کاهش می‎دهد. البته طول دوره تنش نیز اهمیت دارد. زمانی که تنش خشکی از زمان کاکل‎دهی تا سه هفته بعد از گرده‎افشانی ادامه یافت فتوسنتز برای تیمار تنش متوسط 50 درصد و در تنش شدید خشکی 100 کاهش یافت. همچنین تحت شرایط متوسط تعداد دانه در هر بلال در مقایسه با تیمار شاهد به ترتیب به میزان 48 و در تنش شدید 99 درصد کاهش یافت وستگیت و بویر6،1985گزارش دادند پتانسیل کم آب در زمان ظهور کاکل در اوایل یا اواسط پر شدن دانه باعث کاهش وزن اندام های هوائی شد. تنش خشکی در مراحل اولیه رشد دانه با کاهش تعداد دانه در هر بلال باعث کاهش پتانسیل عملکرد دانه ذرت می‎گردد(شوسلر و وسگیت7،1991).
6
دنمید و شاو1 (1962) در آزمایشی برای بررسی تنش رطوبتی خاک در مراحل مختلف رشد بر روی نمو و عملکرد ذرت، چنین نتیجه گرفتند که تنش رطوبتی قبل از کاکل‎ها در حدود 25% در مراحل ظهور کاکل 50 درصد و بعد از ظهور کاکل 21 درصد از عملکرد دانه را کاهش می‎دهد.کمبود آب در طول دوره گل‎دهی به طور عمده تعداد دانه را تحت تأثیر قرار می‎دهد در صورتی که کمبود آب بعد از گرده‎افشانی عمدتاً اندازه دانه را کاهش می‎دهد. این کاهش ممکن است به دلیل کاهش در تعداد سلولهای آندوسپرم می‎باشد. زیرا که کمبود آب ممکن است از تقسیم سلول‎های آندوسپرم ممانعت نموده و باعث کاهش ظرفیت مخزن شود (جونز و همکاران2، 1985).
برخی مطالعات نشان دادهاند که کاهش پتانسیل آب در ذرت در مراحل قبل از گرده‎افشانی ممکن است به تشکیل گل‎های عقیم منجر شود و یا ظهور ابریشم‎ها را به تعویق انداخته و از تولید گل‎های بارور جلوگیری شود. فرآیند رشد و نمو در ذرت نسبت به کمبود آب در طول گرده‎افشانی حساس است اما با پیشرفت مراحل تولید این حساسیت کاهش می‎یابد (وستگیت3، 1985). تحقیقات انجام شده بیانگر این امر است که کمبود آب در طول مرحله گرده‎افشانی، بر روند اولیه تکامل گل‎های مادگی اثر می‎گذارد. زمانی که گرده‎افشانی در پتانسیل آب پایین اتفاق میافتد، سلول‎های تخمک تشکیل می‎شوند، اما روند توسعه آن‎ها بعد از مدت کوتاهی متوقف می‎شود. کاهش توسعه و نمو نتیجه اثر مستقیم کاهش پتانسیل آب ابریشم نیست، چرا که از دست دادن آب بافت‎های قبل از گرده‎افشانی اتفاق افتاده است (وستگیت4، 1986).
ادمیدز5و همکاران (1993) بیان کردند که اگر کمبود سبب آسیب به گل‎دهی گردد، عموماً پدیده تأخیر کاکل‎دهی در ذرت مشاهده می‎شود و فاصله زمانی بین ظهور گل آذین نر و ماده را افزایش می‎دهد به علاوه کمبود آب به شدت از طویل شدن کاکل در گیاه جلوگیری می‎کند و این ممانعت می‎تواند به کاهش شدید عملکرد دانه منجر شود.7هر چه تنشی در مرحله اول کاکل و بعد از آن افزایش یابد به همان میزان تشکیل دانه کاهش مییابد
زیرا با کاهش پتانسیل آب، رشد لوله گرده در تارهای ابریشمی با مشکل مواجه شده و دیرتر به تخمک میرسد و این سبب عدم باروری کلی یا جزیی تخمدان ها در بلال میشود (باستی و وستگیت1، 1993).
وستگیت2 (1986) و گرانت3 و همکاران (1989) معتقدند، زمانی که ذرت در معرض کمبود آب قرار می‎گیرد اگر این کمبود در مرحله روشی اعمال شود گیاه سعی می‎کند دوره رویشی را کوتاه‎تر نماید. در این شرایط گل آذین نر زودتر ولی ابریشم دیرتر از حالت معمولی ظاهر می‎شود. به علاوه دانه گرده به علت کمی رطوبت در ابریشم‎ها نمی‎تواند به خوبی تندش نموده و یا با رشد آن در طول متوقف شده و باروری کامل نمی‎شود. به طوری که بلال‎هایی با نوک عاری از دانه‎بندی و غیر یکنواخت به وجود
می‎آید. اگر کمبود آب شدید باشد هیچ یک از دانه‎های گرده به تخمک نرسیده و بلال بدون تشکیل دانه باقی می‎ماند.
4-2- سازگاري و تحمل به تنش گرما
يكي از صفات مهم براي گزينش لاين‎ها و يا هيبريدهاي ذرت در شرايط تنش، كوتاه بودن فاصله زماني بين ظهور اندام‎هاي زايشي، گل تاجي و ابريشم مادگي‌مي‎باشد و هر چه اين فاصله كوتاهتر باشد، مطلوبتر است (نورمحمدی و همکاران،1380).
كامارا 4و همكاران (2001) با مقايسه هيبريدهاي جديد اصلاح شده و جمعيت‎هاي آزاد گردهافشان اصلاح شده از نظر تحمل به تنش خشكي ملاحظه نمودند هيبريدها و جمعيت‎ها از نظر تحمل به تنش خشكي در مورد كليه اجزا عملكرد اختلاف بسياري داشتند ولي هيبريدهاي اصلاح شده تحمل بيشتري داشتند. آب غالباً ‌رشد و نمو گياه را كنترل مي‎كند. لویت(1988) اظهار داشت عكس العمل گياه در برابر تنش آب با فعاليت متابوليكي، ‌مورفولوژي، مرحله‎ی رشد و عملكرد بالقوه‎ی گياه در ارتباط ‌مي‎باشد. مقاومت به خشكي به توان توليد مثلي، زندهماندن و عملكرد اقتصادي يك گونه گياهي در شرايط محدوديت آبي گفته مي‎شود..8
در حالت گريز از خشكي گياه با داشتن خصوصيات رشدي خاصي از خشكي مي‎گريزد و دوره‎ی زندگي خود را در زماني كه آب به اندازه مطلوب در دسترس آن است تكميل مي‎كند در اين رابطه ميتوان با تنظيم تاريخ كاشت اجازه گريز از خشكي را برای ژنوتيپهاي زودرس فراهم نمود (لویت،1998).9
مكانيسم‎هاي سازگاري و تحمل به خشكي را می توان به سه گروه زیر تقسیم کرد:
الف؛ تحمل: 1- تحمل زیاد به صدمات متابولیک، صدمات شکلپذیر و تحمل اجزاء مختلف سلولی (کاهش تولید آنزیم و غیره) ، 2-تخفیف تنش از طریق حفظ پتانسیل زیاد آب، مقاومت به آب زدایی و ذخیره، انتقال و تقسیم بهتر کربوهیدرات ها
ب؛ فرار : 1-ارقام زودرس ، 2- مراحل رشدی کوتاه‎تر
ج؛ اجتناب : 1- بهبود جذب آب از طریق ایجاد ریشه‎های عمیق، نسبت زیاد ریشه به تاج و افزایش پتانسیل اسمزی گیاه، 2- ذخیره کردن آب از طریق زود بستن روزنه ها، افزایش کارایی فتوسنتز، کاهش تعرق کوتیکول، تشکیل یک لایه چربی روی برگ، کاهش سطح برگ، تغییر مورفولوژی برگ.

5-2 تأثیر تاریخ کاشت بر عملکرد ذرت
هاشمی دزفولی (1373) گزارش نمود که کاشت نابهنگام ذرت، در مراحل قبل یا حین گل‎دهی ذرت می‎تواند بدون آنکه ماده خشک کل را تغییر دهد، با مختل کردن گرده‎افشانی و در نتیجه تولید بلال‎های عقیم باعث کاهش شاخص برداشت شود. سیادت و شایگان (1373) گزارش کردند که کاشت ذرت در خوزستان در دو فصل زمستان و تابستان انجام می‎گیرد. زمان مناسب کشت زمستان دهه اول اسفند ماه جهت ارقام زودرس و در تابستان از 25 مرداد ماه بسته به نوع هیبرید می‎باشد. کریمی و عزیزی (1373) گزارش کرد که تاریخ کاشت مناسب باعث حداکثر بهره‎برداری از فصل زراعی و در نهایت رسیدن به رشد مطلوب و حداکثر عملکرد خواهد شد که برای هر رقم با توجه به فصل و هدف کاشت تعیین می‎شود.
به اظهار بسیاری از محققین تغییر در تاریخ کاشت، فنولوژی و درجه روز رشد را تحت تأثیر قرار داده و میزان تولید ماده‎ی خشک را نیز تغییر می‎دهد.
سیادت (1369) گزارش داد که مهمترین عوامل موثر حداکثر تولید عملکرد دانه در زراعت ذرت انتخاب تاریخ مناسب کاشت و تراکم مطلوب با توجه به شرایط اقلیمی هر منطقه است.
برودان و اگلی1 (2003) تنش در مرحله پر شدن دانه می‎تواند از طریق کاهش وزن دانه باعث افت شدید عملکرد گردد. سیادت و شایگان (1372) آزمایشی به منظور بررسی و تعیین تاریخ کاشت بر روی هیبریدهای 370، A46 و Sc704 در کشت تابستانهی خوزستان اجراء و گزارش نمودند که هیبرید دیرس Sc704 در کلیه تاریخ‎های کاشت نسبت به هیبریدهای زودرس 370 و A 46 برتری معنی‎داری داشته است.
کوچکی و همکاران (1375) گزارش دادند که ذرت در بهار دیرتر از غلات دانه ریز کشت می‎شود زیرا این گیاه به یخبندان حساس است و در هوای سرد رشد نمی‎کند. به طور کلی زمانی که درجه حرارت در عمق 5 سانتی متری به 10 درجه سانتیگراد می‎رسد بهترین زمان کاشت می‎باشد. مودب شبستری و مجتهدی (1369) اظهار داشتند که در شش رقم با سه تاریخ کاشت، دوره پر شدن دانه به طور متوسط برای دیرترین تاریخ کاشت ب که بالاترین میانگین دما طی پر شدن دانه را داشت شش روز بیشتر بود.
کامارا و همکاران2(2009) در تحقیقی که اثر تاریخ کاشت را بر روی سه رقم ذرت مورد بررسی قرار دادند گزارش نمودند که تأخیر در کشت باعث افزایش روز تا گل‎دهی و فاصله بین ظهور گل آذین نر و ماده می‎گردد. هم چنین باعث کاهش در ماده خشک تولیدی، عملکرد و اجزای عملکرد می‎شود.
مختارپور و فیض بخش (1388) اظهار داشتند که ارتفاع بوته، قطر ساقه، عملکرد سیلویی، وزن بلال، درجه روز رشد (GDD) تا بلال دهی و تا برداشت تحت تأثیر معنی‎دار تاریخ کاشت قرار دارد. همچنین عنوان نمودند که طول و قطر بلال تحت تأثیر معنی‎دار تاریخ کاشت قرار ندارند.
10دانگان3(1975) ضمن بررسی اثر تاریخ کاشت بر عملکرد و سایر خصوصیات ارقام زودرس، متوسطرس و دیررس ذرت به این نتیجه رسید که ارقام زودرس و متوسطرس در تاریخ کاشت اول (نیمه فروردین ماه) به دلیل عدم همزمانی مراحل گل‎دهی با درجه حرارت زیاد بالاترین عملکرد را داشتند.

گوپتا1 (1985) با بررسی اثر تاریخ کاشت بر روی عملکرد ذرت گزارش نمود که در مناطق گرمسیر تاریخ کاشت بر میزان بحرانی محصول موثر است به طوری که یک روز تأخیر باعث کاهش 190 کیلوگرم ذرت در هکتار می‎شود.جش و آرچر2(2005) گزارش نمودند که یکی از ت
کنیک‎هایی که در کاشت زود هنگام ذرت در بهار مورد استفاده قرار می‎گیرد، استفاده از بذور دارای پوشش پلیمری می‎باشد. که میتوان 2 تا 4 هفته ذرت را زودتر از موقع کاشت و خطر کاهش عملکرد را در تاریخ‎های کاشت دیر، جبران نمود. به علاوه اینکه گیاه دارای انعطاف پذیری بیشتری برای دریافت نهاده‎ها دارد و باید دقت شود در کاشت زود هنگام بهاره رطوبت خاک خیلی بالا نباشد که باعث خرابی ساختمان خاک می‎شود.
خان3 و همکاران (2002) از پاکستان گزارش نمودند که تعداد روزهای بعد از کاشت ذرت در تاریخ 2 ماه می (12 فروردین) تا رسیدن به 50 درصد کاکل‎دهی 94 روز بود. و این در حالی که با تأخیر در کاشت 13 ژوئن (23 خرداد) تعداد روز تا کاکل‎دهی 71 روز بود. تعداد روز از تاریخ کاشت اول تا رسیدگی 132 روز و در تاریخ آخر به 105 روز تقلیل پیدا کرد. با تأخیر در تاریخ کاشت تعداد ردیف در بلال و تعداد دانه در ردیف کاهش یافت به طوری که 16 ردیف در بلال، 36 دانه در ردیف و 24 گرم وزن صد دانه از تاریخ کاشت اول به 14 ردیف در بلال، 28 دانه در ردیف و 12 گرم وزن صد دانه در تاریخ کاشت آخر تقلیل پیدا کرد.
کانتارو4 و همکاران (2000) گزارش کردند که با تأخیر در تاریخ کاشت تعداد بلال در گیاه و تعداد دانه در بلال در کاهش و نهایتاً عملکرد تقلیل پیدا می‎کند. عبدالرحمن و همکاران (2001) از شمال سودان، بیشترین عملکرد دانه را 4492 کیلوگرم در هکتار از رقم هادیبیدر تاریخ کاشت 10 مهر و کمترین عملکرد دانه ذرت را از رقم موجتاماس -45در تاریخ کاشت دهم آذر به میزان 2348 کیلوگرم در هکتار گزارش کردند.11
نجفی نیا (1381) گزارش نمود در منطقه گرمسیر ارزوئیه که در بین تاریخ‎های کاشت از 14 بهمن تا 26 اسفند اختلافی از نظر آماری در عملکرد ذرت دیده نشد، ولی بین ارقام مورد مقایسه اختلاف مشاهده گردید به طوری که بالاترین عملکرد دانه از رقم 720 به میزان 5/11 تن در هکتار که نسبت به هیبرید 704 و تری وی کراس 647 برتری نشان داد.
استخر (1381) از منطقه فارس گزارش نمود بالاترین عملکرد دانه ذرت هیبرید کرج 700 با تولید 51/14 تن در هکتار نسبت به سایر هیبریدهای مورد مقایسه برتری نشان داد.
همچنین افشارمنش (1383) در یک مقایسه ارقام هیبریدهای دیررس در کشت تابستانه بالاترین عملکرد ذرت را از ارقام 720 و کرج 700 گزارش نمود.
تمدن رستگار (1386) گزارش نمود که تاریخهای کاشت‎ مختلف اثر معنی‎داری از نظر آماری روی عملکرد دانه که بهترین تاریخ کاشت با عملکرد 2/12 تن در هکتار در تاریخ کاشت 5 اردیبهشت بدست آمده و در تاریخ‎های 20 اردیبهشت، 4 خرداد و 19 خرداد به ترتیب 2/10، 1/37 و 38 درصد کمتر از آن تولید کردند. همچنین تاریخ‎های کاشت مختلف از نظر تعداد دانه در ردیف، تعداد کل دانه در بلال، طول بلال، وزن هزار دانه، وزن چوب بلال و قطر ساقه از نظر آماری اختلاف معنی داری داشتند ولی تعداد ردیف بلال، ارتفاع گیاه و طول میانگره و قطر چوب بلال از نظر آماری معنی‎دار نشدند و تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار نگرفتند. مطالعات ابراهیمی (1376) در منطقه کوهدشت لرستان نشان داد که تعداد دانه در ردیف، تعداد دانه در بلال و عملکرد تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار دارند ولی تعداد ردیف دانه در بلال و وزن هزار دانه تحت تأثیر قرار نمیگیرند.
استخر و چوگان (1385) در آزمایشی نشان دادند که تاری

دیدگاهتان را بنویسید