مقاله رایگان با موضوع تجزیه واریانس، عوامل محیطی، رطوبت نسبی، دانه بندی

دانلود پایان نامه

بحث

فصل چهارم
نتایج و بحث
1-4 بررسی برخی خصوصیات مرفولوژیک ذرت
1-1- 4 تعداد شاخه فرعی گل تاجی
نتایج تجزیه واریانس (جدول1-4) نشان داد که تعداد شاخه‎های فرعی گل تاجی فقط تحت تأثیر ژنتیک است و به هیچ وجه تحت تأثیر تاریخ کاشت یا اثر متقابل آن با نوع هیبرید قرار نمی‎گیرد. عقیده عمومی بر این است اگر هیبرید پر شاخه‎ای تولید گردد، این نوع هیبرید می‎تواند با افزایش تولید دانه گرده، موجبات تلقیح تعداد بیشتری از دانه‎های بلال را فراهم نموده و عملکرد را از ناحیه تعداد دانه در بلال افزایش دهد.(وستگیت و همکاران،1992)
مقایسه میانگین هیبریدهای ذرت از نظر تعداد شاخه فرعی گل‎تاجی (شکل 1-4) مشخص کرد که اکثر هیبریدهای ایرانی همانند هیبرید شاهد با میانگین 3/11 تا 9/11 شاخه نزدیک به هم در یک گروه آماری طبقه بندی شدند ، هیبریدNS نیز با 3/9 شاخه در گروه دوم و درگروه سوم AS با تولید میانگین 09/5 شاخه دارای کمترین شاخه فرعی گل‎تاجی بود .

جدول 1-4 تجزیه واریانس مربوط به برخی صفات مرفولوژیک
مجموع مربعات
منابع تغییرات
درجه آزادی
تعداد شاخه فرعی گل تاجی
طول شاخه فرعی گل تاجی
طول بلال
بلوک
2
4507/0 03/3
5254/0 35/1
0370/0 92/20
تاریخ کاشت
2
3083/0 96/4
0255/0 55/37
2356/0 28/5
خطای اصلی
4
19/6
13/7
98/4
رقم
5
0001/0 30/336
1099/0 45/44
0001/0 09/142
تاریخ کاشت × رقم
10
4300/0 93/13
2214/0 39/63
0001/0 36/108
خطای فرعی
30
14/40
43/134
50/45
ضریب تغییرات

31/11
93/7
32/5
توان بالا و سمت راست نشان دهنده سطوح احتمال معنی داری خطاست

شکل 1-4 مقایسه میانگین تعداد شاخه فرعی گل‎تاجی در هیبریدهای ذرت

2-1-4- طول شاخه اصلی گل تاجی
نتایج تجزیه واریانس ارتفاع شاخه اصلی (جدول 1-4) نشان داد که بین تاریخ کاشتها در سطح احتمال خطای 5% معنی‎داری شد. ولی بین هیبریدها و اثر متقابل آنها معنی‎دار نبود.
با مقایسه میانگین صفات (شکل 2-4) مشخص شد که تاریخ کاشت 24 اسفند و 10 اسفند دریک گروه آماری قرار گرفتند و تاریخ کاشت 24 اسفند کمترین طول شاخه فرعی را داشت.

شکل 2-4- مقایسه میانگین طول شاخه اصلی گل‎تاجی در تاریخ کاشت‎های مختلف

3-1-4 طول بلال
نتایج تجزیه واریانس مربوط به صفت طول بلال در جدول (1-4) نشان داد نوع هیبرید و اثر متقابل در سطح احتمال خطای 1% اثر معنی‎داری بر طول بلال داشتند.
هیبریدهای مورد پژوهش دارای بلال متفاوتی بودند (شکل3-4). سه هیبرید NS، کارون وهیبرید جدید در یک گروه آماری قرار گرفته و بیشترین طول بلال را داشتند و اختلاف معنی‎داری با هیبرید شاهد، مبین نشان دادند. هیبریدAS با میانگین 7/20 سانتیمتر کمترین طول بلال را دارا بود .
مقایسه میانگین اثر متقابل برای قسمت طول بلال نشان داد(شکل 4-4) هیبرید مبین تغییر محسوسی از خود نشان نداد. هیبریدNS روند افزایشی داشت اما دو هیبرید AS و کارون ابتدا در تاریخ کاشت اول بیشترین طول بلال را داشتند و در تاریخ کاشت دوم به شدت طول بلال کاهش یافت و سپس در تاریخ کاشت سوم دوباره طول بلال افزایش یافت. اما هیبرید شاهد با تاخیر در کاشت طول بلال آن کاهش یافت دلیل تفاوت در هیبریدها این است که زمان تشکیل بلال در هیبریدها متفاوت است. در مرحله گردهافشانی که زمان رشد سریع و ظهور بلال است تنش به شدت طول بلال را کاهش میدهد. عامل اصلی کاهندهی طول بلال، عدم تامین آب کافی برای بروز حداکثر پتانسیل رشدی در بلال در هنگام مرحله بحرانی رشد بلال میباشد. یافتههای علیزاده و همکاران (1386) نیز با نتایج این پژوهش مطابقت دارد.

شکل 3-4- مقایسه میانگین طول بلال در هیبریدهای مختلف

شکل 4-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر طول بلال

2-4 وزن دانه گرده
با توجه به نتایج تجزیه واریانس صفت وزن دانه گرده (جدول 2-4) میتوان گفت تغییرات وزن دانه‎ی گرده تحت تأثیر تاریخ کاشت در سطح 5٪ معنی دارشد. به طوری که تاریخ کاشت 24 بهمن و 10 اسفند به ترتیب با تولید4/2 و3/2 گرم دانه‎ی گرده (شکل 5-4) از نظر آماری رتبه نخست را به خود اختصاص داده و تاریخ کاشت24 اسفند با تولید 1/2 گرم دانه‎ی گرده در گروه بعدی طبقه بندی شد. دلیل این مسئله را می‎توان افزایش طول گل‎تاجی در تاریخ‎ کاشت های اول دانست، که از طریق افزایش تعداد دانه‎های گرده‎ی، وزن دانه‎ی گرده را افزایش دادهاند. از رابطه عمومي بين اندازه گل آذين نر ذرت و توليد گرده، استنباط مي‎شود كه توليد گرده تابع گل تاجی است اما هنوز دانش ما نتوانسته رابطه رضايت بخشی میان این دو برقرار کند (وستگيت و همكاران، 2003).
بین هیبریدهای موجود در آزمایش اختلاف بسیار معنی‎داری مشاهده می‎شود به نحوی که هیبرید کارون و مبین در یک گروه آماری و رتبه نخست را با میانگین 8/2 و 7/2 گرم را دارا هستند و هیبرید ASبا میانگین تولید 28/1 گرم دانه‎ی گرده کمترین وزن دانه گرده را داشت.
با نگاهی دوباره به نتایج مقایسات میانگین صفت تعداد شاخه‎ی فرعی گل‎تاجی می‎توا
ن مشاهده نمود که هیبریدهایی که شاخه‎ی فرعی گل‎تاجی بیشتری تولید نموده‎اند وزن دانه‎ی گرده‎ی آنها نیز بیشتر شده است.
اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید نیز اثر بسیار معنی‎داری بر وزن دانه‎ی گرده داشت(شکل 7-4) به طوری که هیبرید کارون، مبین، AS، NS روند افزایشی را به سمت تاریخ کاشت انتهایی از خود نشان دادهاند اما هیبرید جدید و شاهد با تاخیر در تاریخ کاشت روند کاهشی را از خود نشان دادند.

جدول2-4 تجزیه واریانس مربوط به ارزیابی دانه گرده

مجموع مربعات
منابع تغییرات
درجه آزادی
وزن دانه گرده
کچلی بلال
زنده مانی
بلوک
2
2091/0 3081/0
3652/0 49/15
3423/0 3/5
تاریخ کاشت
2
0396/0 04/1
0179/0 16/22
0001/0 5/20
خطای اصلی
4
2596/0
66/23
79/7
رقم
5
0001/0 82/13
0001/0 29/265
0001/0 3/681
تاریخ کاشت× رقم
10
0020/0 67/1
0001/0 96/716
0001/0/203
خطای فرعی
30
30/1
01/72
75/25
ضریب تغییرات

08/9
45/8
44/4
توان بالا و سمت راست نشان دهنده سطوح احتمال معنی داری خطاست
شکل 5-4- مقایسه میانگین وزن دانه گرده در تاریخهای کاشت‎ مختلف

شکل 6-4- مقایسه میانگین وزن دانه گرده در هیبریدهای مختلف

شکل 7-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر وزن دانه گرده
3-4 زنده مانی دانه گرده
نتایج تجزیه واریانس مربوط به صفت طول بلال در جدول (2-4) نشان داد نوع هیبرید ، تاریخ کاشت و اثر متقابل آنها در سطح احتمال 1% اثر معنی‎داری بر طول بلال داشتند.
در بررسی مقایسه میانگین هیبریدهای ذرت از نظر صفت زندهمانی دانه گرده (شکل9-4) مشخص شد که رقم AS با 01/27 درصد و رقمNS با05/15درصد به ترتیب دارای بیشترین و کمترین درصد زندهمانی دانه گرده بوده، و دیگر هیبریدها به همراه هیبرید از لحاظ این صفت با یگدیگر آنچنان اختلافی نداشته و بیشتر در یک گروه آماری قرار گرفتهاند.
تفاوت مشاهده شده میان هیبریدهای مختلف ذرت از نظر زندهمانی دانه گرده نشان داد که این صفت توسط عوامل ژنتیکی کنترل می‎شود و با استفاده از این ویژگی می‎توان هیبریدهایی با تحمل بالاتر در برابر تنش گرما به وجود آورد (آیلور2003).
مقایسه میانگین اثر متقابل (شکل10-4) نشان داد که همه هیبریدها در تاریخ کاشت اول بیشترین زندهمانی را داشتند دلیل این مسئله را می توان اینگونه بیان کرد زمان گرده افشانی کاشت اول از گرما کمتر بوده است که سبب زندهمانی دانه گرده شده است.با تاخیر در کاشت و گرما در زمان گرده افشانی در تاریخ سوم هیبریدها کمترین زندهمانی را از خود نشان دادند.
نتایج نشان می‎دهد که گرده های آزاد شده، نسبت به دمای بالا حساس هستند. در واقع وقتی که دانه گرده از بساک آزاد می‎شود، به طور مستقیم در معرض تغییرات دما قرار گرفته و نمی‎تواند از تأثیر حفاظتی گل‎تاجی و حتی بساک استفاده کند. زندهمانی گرده ممکن است در مراحل مختلف توسعه از اوایل در بساک تا اواخر در کلاله تحت تأثیر عوامل گوناگون قرار گیرند. بیشترین عکس العمل مستقیم میان دانه گرده و محیط بعد از آزاد شدن از بساک اتفاق میافتد. همان طور که انتظار میرود بیشتر عوامل از قبیل درجه حرارت و رطوبت هوا در این مرحله بر زنده مانی گرده تأثیر می‎گذارند. عمر دانه گرده زیاد نیست وقتی درجه حرارت به 35 درجه سانتی‎گراد یا بیشتر برسد و همچنین نیز رطوبت نسبی نیز کم باشد میمیرد (شوپر وهمکاران، 1987).25
آب‎دهی اصلی‎ترین فاکتور در مرگ و میر دانه گرده می‎باشد. چندین مطالعه حساسیت دانه گرده را به آب‎دهی نشان دادهاند. لونا و همکاران،2001 اظهار داشتند میزان آب از دست رفته یک دانه گرده با شرایطی همچون قابلیت هدایت دیواره دانه گرده و توان خشکی اتمسفررابطه دارد، که عامل دوم تحت تأثیر انرژی خورشید و فشار بخار هوا میباشد و عامل اول به شدت ژنتیکی است.
آیلور(2004) تحمل گرده ذرت به آب‎دهی بالاست و تا بالای 80 درصد آب‎دهی را متحمل می‎شود. ریزش دانه گرده در مرحله شکوفایی یک حالت نسبتاً پرآب زمانی که گنجایش آب دانه گرده در حدود 57 تا 58 درصد می‎باشد انجام میگیرد. لذا گرده ذرت می‎تواند خشکی را تا وقتی که محتوی آب آن به 28 % درصد برسد تحمل کند. محتوی آب دانه گرده ذرت مستقیماً بر پراکندگی آن در هوا از طریق تأثیرش بر سرعت حرکت و زندهمانی دانه گرده اثردارد (آیلور،2003). همچنین تصور می‎شود که کاهش میزان زنده بودن دانه‎های گرده در دمای بالا به دلیل تغییر ماهیت ساختمان ملکولی پروتئین ها و آنزیم ها باشد. در مورد مکانیسمهای ملکولی پاسخ گرده‎ها به تنش گرما، اطلاعات ناچیزی وجود دارد. بعضی از گونه‎ها به وسیله سنتز پروتئین های ویژه‎ای به نام پروتئین‎های شوک گرمایی، به حرارت های بالا پاسخ می‎دهند و به این شکل سلول ها را در مقابل تنش‎های دمایی حفاظت میکنند(آیلور2005).
فانسکا و همکاران (2002)، نشان دادند که بعضی از این پروتئین‎ها در مراحل مختلف رشد و نمو دانه گرده ساخته می‎شوند. پروتئینهای شوک گرمایی در بافتهای گیاهی اختصاصی نیستند و مجموعه ای از آنها در همه بافتهای رویشی که تا کنون بررسی شدهاند ساخته می‎شوند. برای مثال این پروتئینها در گیاه ذرت در گیاهک‎ها، ریشه‎ها، برگ‎ها و سلولهای کشت شده ا ایجاد می‎شوند. بافت های زایشی ماده از جمله کاکل‎ها و تخمدان‎ها در ذرت و مادگی در سورگوم نیز به طور مشابهی عم
ل میکنند ولی ظاهراً گامتوفیت نر پاسخ شوک گرمایی ویژه‎ای دارد. با وجود آنکه در طول شوک گرمایی تغییرات مختصری در الگوهای بروز ژنی ذرت صورت می‎گیرد، پاسخ گامتوفیت نر در طول سه مرحله عمومی زندگی گرده یعنی نمو، بلوغ و رویش آن متفاوت است. دقت به این نکته نیز اهمیت دارد که در جریان رویش دانه گرده در طول شوک گرمایی هیچ پروتئین شوک گرمایی عمده‎ای ساخته نمی‎شود.

شکل 8-4- مقایسه میانگین زندهمانی دانه گرده در تاریخهای کاشت‎ مختلف

شکل 9-4- مقایسه میانگین زندهمانی دانه گرده در هیبریدهای مختلف

شکل 10-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر زندهمانی دانه گرده

4- 4 کچلی بلال
اثر هیبرید، اثر تاریخ کاشت و اثر متقابل آنها در کچلی بلال در سطح 1احتمال خطای 1٪ معنیدار گردید (جدول2-4). کچلی بلال به شدت تحت تاثیر عوامل محیطی قرار میگیرد زیرا دماهای بالا سبب از بین رفتن دانه های گرده شده و بلال با عدم دانه بندی روبرو میگردد که در نهایت سبب کاهش محصول می گردد. در این پژوهش با تاخیر در کاشت (شکل 11-4) کچلی بلال با میانگین بیشتر شده .دلیل این امر آن است که زمان گردهافشانی تاریخ کاشت های آخر با گرمای بیشتر روبرو شده است و چون دما در گردهافشانی تاریخ کاشت سوم بالاتر بود موجب از بین رفتن دانههای گرده در این تاریخ کاشت شد و کچلی بلال را افزایش داد. ستر و همکاران(1998) نیز گزارش کردند که تنش گرما و بی آبی پنج روز قبل از گردهافشانی و مراحل اولیه پس از گردهافشانی باعث کاهش دانهبندی در نواحی انتهایی بلال میگردد.
در بین هیبریدها (شکل12-4) دو هیبرید مبین وNS و شاهد بیشترین کچلی را در بین هیبریدهای دیگر داشتند و در یک گروه آماری قرار گرفتند و کمترین کچلی مربوط به هیبرید کارون بود.
مقایسه میانگین اثر متقابل (شکل 13-4) نشان داد واکنش هیبریدهابه تاریخ کاشتها متفاوت بود.دو هیبرید AS وشاهد با تاخیر در کاشت یک روند کچلی افزایشی از خود نشان دادند دلیل این امر در دو هیبرید نام برده شده دیرس بودن است که با تاخیر در کاشت نسبت به سایر هیبریدهای زودرس زمان گرده افشانی به گرما برخورد میکند و بر کچلی آنها افزوده میشود.

شکل11-4- مقایسه میانگین کچلی بلال در تاریخهای کاشت‎ مختلف

شکل 12-4- مقایسه میانگین کچلی بلال در هیبریدهای مختلف

شکل 13-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر کچلی بلال

جدول3-4 مقایسه میانگین صفات مرفولوژیک و ارزیابی دانه گرده

تیمار
تعداد شاخه فرعی
طول شاخه فرعی(سانتی متر)
طول بلال
(سانتی متر)
وزن دانه گرده
(گرم)
کچلی بلال
زنده مانی دانه گرده
(درصد)

تاریخ کاشت

24بهمن
a87/9
a55/27
a5/23
a 4/2
42/17a
a28/20

10 اسفند
17/10a
a26/26
a7/22
a3/2
71/18b
a7/21

24 اسفند
a61/10
a71/25
a2/23
a1/2
85/18b
a2/20

حداقل اختلاف

دیدگاهتان را بنویسید