منابع مقاله درمورد مطلق و مقید، محدودیت ها

دانلود پایان نامه

الْوَلَدَ فَإِنِّي أُكَاثِرُ بِكُمُ الْأُمَمَ غَداً”110
“کسی که دوستدار پیروی از سنت من است، باید ازدواج کند. همانا ازدواج جزء سنت من است. و در طلب فرزند باشید زیرا من در فردای قیامت به فزونی جمعیت شما بر امت ها افتخار می کنم.”
در این جا با استشهاد به اطلاق لفظی “اطلبوا الولد” محبوبیت زیاد نمودن فرزند را نتیجه گرفته اند111 و تاکید نموده اند علتی هم که در ذیل روایت (مباهات پیامبر اکرم بر فزونی جمعیت مسلمین) بیان شده نیز بر تائید این مطلب دلالت دارد.
2-2-2-2)روایات اهل سنت
الف) عایشه از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) چنین نقل می کند:
“اَلنِّکاحُ مِن سُنَّتی فَمَن لَم یَعمَل بِسُنَّتی فَلَیسَ مِنّی وَ تَزَوَّجُوا فَإنّی مُکاثِرٌ بِکُمُ الاُمَم…”112
“نکاح از سنت من است. پس کسی که به سنت من عمل ننماید از من نیست. و ازدواج نمایید زیرا من به کثرت شما امت افتخار می نمایم…”
گفته شده مراد از “فانی مکاثر بکم” در حدیث مزبور، “مفاخر بکثرتکم” است. یعنی کثرت امت پیامبر اسلام مایه مباهات و افتخار ایشان است. البته در طریق حدیث، عیسی بن میمون مدینی است که بر ضعف آن در منابع اهل سنت اتفاق شده است اما به واسطه روایات دیگر، صحت آن مورد تایید است.113
همانطور که قبلاً گفته شد در این موضوع احادیث فراوانی از شیعه و اهل سنت وارد شده است که همگی دارای مضمون واحدی بوده تنها در برخی عبارات و الفاظ با یکدیگر متفاوتند از این رو سعی شد در هر عنوانی تنها به ذکر یک یا چند مورد از احادیث صحیح اشاره شود.
البته یک دسته روایاتی وجود دارند که مخالف با احادیثی است که دلالت بر مطلوبیت تکثیر نسل دارند. از این رو ضروری است تا رابطه میان احادیث سابقه با این دسته از روایات نیز بررسی شود.
3- مقیدات و مخصّصات حکم تکثیر جمعیت
با توجه به آنچه که گفته شد، از نظر طرفدران افزایش جمعیت، اصل بر تکثیر نفوس است. اما در کنار ادله تکثیر نسل مقیدات و مخصّصاتی برای عمومات و اطلاقات آن وجود دارد که ضرورت بررسی رابطه میان آنها را اقتضا می نماید. به طور مثال در پاره ای روایات، داشتن اولاد در حدّ کفاف مورد تأکید قرار گرفته و در پاره ای دیگر به محدودیت ها و شرایط ویژه در تولید نسل اشاره شده است. بنابراین می توان گفت این دسته از روایات صراحتاً و یا تلویحاً دلالت بر مشروعیت تحدید نسل می کنند. لذا در ادامه رابطه میان این دو دسته از ادله مورد بحث و نظر قرار خواهد گرفت.
البته مواردی که از آنها بحث خواهد شد برخی مقید و مخصص حکم تکثیر نسل می باشند و برخی در واقع معارض با این حکم هستند. در ادامه ابتدا به مقیدات و مخصصات این حکم به صورت جداگانه پرداخته خواهد شد.
3-1)جواز عزل
عزل یکی از قدیمیترین راههای پیشگیری از باردارای است که برخی از روایات دلالت بر جواز مطلق آن دارند114
و بعضی دیگر نیز جواز آن را مقید به اذن زوجه و یا اشتراط در عقد می دانند.115
در حقیقت می توان گفت اخبار وارد شده در جواز عزل دو دسته می شوند یک دسته می گویند “ذاک الی الرجل یصرفه حیث شاء” و دسته دیگر می گویند “الا برضاها او یشترط ذلک علیها فی العقد” از این رو میان این دو دسته روایت تعارض به نحو مطلق و مقید برقرار می گردد که باید میان آنها جمع دلالی نمود.
به خاطر وجود این تعارض، حکم عزل نیز در بین فقهای اسلامی اختلافی شده است. برخی از فقها عزل بدون رضایت زوجه را حرام می دانند116 و برخی دیگر آن را جایز می دانند ولی قائل به کراهت آن شده اند.117
بنابراین طرفداران کثرت جمعیت، با توجه به روایات موجود و نظرات فقها گفته اند حتی در صورت قول به جواز هم، از نظر برخی علما این عمل مکروه است. ضمن اینکه در بعضی از کتب فقهی نیزبرای عزل دیه ای در نظر گرفته شده است.118
بعضی معتقدند از آنجا که در برخی روایات فرزند دار شدن از دسته ای از زنان و در برخی شرایط مورد نهی واقع شده است. فلذا اینگونه روایات در مقابل ادله تکثیر نسل نیازمند بحث و نظر می باشند.
3-2)مطلوب نبودن استیلاد از برخی زنان و در برخی شرایط
از بعضی روایات استفاده می شود که استیلاد از برخی زنان، از جمله زن دیوانه119، احمق120 و زن مجوسی 121مطلوب نیست و نیز عزل از کنیز، زن بی حیا، زن فحّاش و نیز زنی که فرزند خود را شیر نمی دهد، مانعی ندارد.122
همچنین در برخی از روایات، آمیزش در اوقاتی خاص یا در شرایطی ویژه مکروه دانسته شده است123 و در بعض

دیدگاهتان را بنویسید