نقش رهبری دانش مدار بر مدیریت دانش در کتابخانه های عمومی استان گیلان

بدون شک رهبری دانش محور شکل جدیدی از مدیریت سازمانی است که کاملاً در چارتهای مرسوم سازمانی نمی گنجند. این دسته از مدیریت اغلب در نقاط اتصال درون سازمان ها و درست در مرز اشتراک بخش ها و واحدهای سازمانی یافت می شود. پست های فرماندهی و کنترل سازمان نیز معمولاً خالی از این نوع مدیریت نیست.

ارایه تعریفی برای رهبری دانش محور مستلزم پذیرش و داشتن درک واقع بینانه از این عنوان است. همچنین مستلزم آن است که یک فرد فرهیخته به هنگام شنیدن این اصطلاح، مسؤولیت های مدیریت دانش را متمرکز بر توسعه کارکردها و راه حل های مدیریت دانش در نظر آورد. با آگاهی از انواع رهبران دانش محور می توانیم بر اساس نقش آنان تعریف درستی را از هر یک ارایه دهیم و متناسب با نیاز سازمان خود از آنان بهره برداری نماییم. (DeTienne et al.,2004)

در عمل رهبری دانش محور طیف گسترده ای از پست های سازمانی را بدون توجه به عنوان پذیرفته شده سازمانی در بر می گیرد و شامل کارکردها و ویژگی های مشابهی است. برجسته ترین ویژگی عبارت است از تجربه ترکیبی تجارت و فناوری اطلاعات، چیزی که حداقل به ده سال تجربه کاری در هر دو حوزه نیازمند است. همچنین برخورداری از تفکر سازمانی و علاقه به سطحی از کار و فعالیت که توسعه یکی از پیامدهای اجتناب ناپذیر آن است. این رهبران باید ضمن رعایت ارتباطات جاری در سلسله مراتب سازمانی، شبکه های غیر رسمی را در جهت ایجاد سازمانهای غیر رسمی و پنهان تقویت نمایند. از طریق همه این کانالهاست که رهبران دانش محور می توانند روش ها و سیستم های جدید را برای ترغیب دانش پژوهان به رقابت با فراهم کنندگان دانش معرفی نمایند.

این در واقع عصاره مدیریت دانش محور است. سازمانها با هر اندازه و هر تخصص به این باور رسیده اند که تبادل تجربیات و نه فقط کاربرد فناوری، قلب و کانون توانایی مدیریت دانش محور در تأمین اهداف تجاری و نیاز کاربران و مشتریان است. این امر به ویژه در یک فرهنگ آزاد با تقویت کانال های ارتباطی صورت می پذیرد. رهبری دانش محور برای تسهیل ایجاد فضای مورد نیاز تشریک و تسهیم دانش لازم است.

برای اثبات این نکته باید متذکر شد رهبران دانش محور که در این بررسی به شکل برجسته ای نمایان شدند، ویژگی های خاصی را از خود نشان دادند نظیر: مهارتهای گردآوری دانش، سازماندهی، طبقه بندی و ارتباط سازمانی. ضمن آنکه از سایر مهارت های پیشرفته مانند فناوری اطلاعات در دستیابی به موفقیت هایشان بهره می بردند. اگر چه امروزه برای سازمانها غیرممکن است که دانش خود را بدون استفاده از فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی قابل نفوذ نمایند؛ اما همواره این انتظار از مدیران می رود که پیش از هر چیز دیگری از مهارت های ضروری مدیریت برخوردار باشند و مذاکرات و ارتباطات مبتنی بر شبکه را پا به پای ارتباطات چهره به چهره به پیش ببرند.(Donnate Mario,Jesus D.Sanchez do Pablo,2014)

 

2-1-1 تعاریف رهبری

رهبری مفهومی سهل و ممتنع است؛ از این­رو تعاریف متعددی برای آن وجود دارد. تقریباً به تعداد صاحب­نظران رهبری از آن تعریف وجود دارد؛ اما در مجموع عقیده بسیاری از دانشمندان مدیریت براین است که رهبری شامل فرآیند نفوذ است؛ به عبارت دیگر، رهبری توانایی نفوذ دیگران (فرد یا گروه) برای نیل به اهداف است (هرسی، بلانچارد و دِوِی، 1996؛ نقل از زالی، 1383، ص177).

رهبری در سازمان­ها[1] که موضوع این تحقیق است، فرآیندی پیچیده و رمزگونه است که از زمان­های دور مورد توجه  افراد عادی، دانشمندان و پژوهشگران قرار گرفته است(شورینی 1376، ص15). در حقیقت رهبری مفهومی گسترده است که به راحتی نمی­توان آن را تعریف کرد و شاید بتوان گفت که برای این مفهوم، به اندازه تحقیقاتی که در مورد آن صورت گرفته است، تعاریفی ارائه شده و تعدد و تنوع این تعریف­ها با تعداد ارائه دهندگان آن برابر است: p 490) Weihrich , Koonts ,1993,P).

رهبری به فرآیند تأثیر بر فعالیت­های یک گروه منظم اطلاق می­شود که به منظور تحقق اهداف آن گروه اِعمال می­گردد, p 23)  (Yukl,1994. بنا به تعریف دیگر، رهبری فرآیند جهت­دهی و تأثیر بر افراد یا گروه برای تحقق اهداف آنهاست) Hitt,Miller,1980,p 280  (و بیش از اینکه فردی باشد، ذاتاً پدیده­ای گروهی است) هال ،1381،ص65(  .بیشتر تعاریف رهبری بر مفهوم آن تأکید دارند؛ مانند اینکه رهبری یک فرآیند است؛ رهبری شامل تأثیر است، رهبری در محیط گروهی معنی پیدا می­کند و به معنای تعامل بین رهبر و پیروان است.

این فرآیند پیامدهای متعددی دارد که علاوه بر تحقق اهداف سازمانی، اهداف دیگری مانند بالا بردن سطح تعهد کارکنان نسبت به سازمان و اهداف آن، افزایش انسجام گروهی و تثبیت یا تغییر فرهنگ سازمانی را نیز دربر می­گیرد. اما تعریفی که این تحقیق بر آن متمرکز است، فرآیندی است که در آن یک نفر، گروهی از افراد را به­منظور تحقق هدف یا اهداف عمومی، تحت تأثیر قرار می­دهد(Northouse, 2001, p 3)  .

[1]- Leadership in organizations

پایان نامه نقش رهبری دانش مدار بر مدیریت دانش