نقش وسایل ارتباط جمعی بر افراد

وسایل ارتباط جمعی

قبل از تعریف وسایل ارتباط جمعی باید به رسانه اشاره کنیم. رسانه به هر وسیله ای که فرستنده به کمک آن مفهوم مورد نظر خود را به گیرنده منتقل نماید، رسانه گفته می شود. رسانه موجود زنده ای است که پیامی را از یک پیام ساز به یک پیام گیر منتقل می کند. یک رسانه تمام ویژگی های یک موجود زنده را داراست و پیام یک سازنده پیام را منتقل می کند. طبق گفته “مارشال مک لوهان”، پیام و پیام ساز هر دو به صورت یک چریان پیوسته به همدیگر تیدیل می شوند و دایره ای را تشکیل می دهند که در هر نقطه که یکی به پایان برسد، از همان نقطه دیگری شروع می شود. بر این اساس باید گفت که مفهوم medium یا وسیله ارتباطی (که جمع آن media می باشد) کلمه‌ای لاتینی است که به نحو عجیبی در مجموعه لغات “انگلوساکسون” وارد شده است، و معنی آن به طور کلی جریان انتقال از طریق وسایل ارتباطی است. media‌ عبارت از وسایل ارتباطی است و حامل‌های زیادی را در بر می‌گیرد. mass media عبارت از آن وسیله ارتباطی است که مورد توجه جماعت کثیری می‌باشد. به طور کلی منظور آن دسته از وسایل ارتباطی است که در تمدن‌های جدید به وجود آمده و مورد استفاده‌اند و ویژگی اصلی آنان قدرت و توانایی زیاد و شعاع عمل وسیع است(کازنو، 1387: 71).

وسایل ارتباطی، خود بر گردونه ارتباطی، تأثیری شگرف بر جای می‌گذارند. این مسائل برخلاف انتظار، پدیده‌هایی خنثی و صرفاً کاتالیزور نیستند(تافلر، 1373: 87). آنها خود عصری نو پدید می‌آورند و به تمامی ارکان جامعه مؤثرند. از بین دیگر وسایل ارتباطی، امروز بیشتر سخن از وسایل ارتباط جمعی به میان آورده می‌شود. وسایلی شگرف که مظهر ارتقای فناوری انسان ها می باشند و دارای بیشترین تأثیر فرهنگی از میان تمامی ابزار و متون جدیدند.  بالاخره، با شروع قرن جدید، وسایل ارتباطی جمعی پرتاب جوامع به سوی آینده را موجب گردیده‌اند. این وسایل در پیدایی عادات تازه، تکوین فرهنگی جهانی، تغییر در رفتار و خلق و خوی انسان‌ها و بالاخره، کوچک شدن کره زمین و همسایگی ملل در دست، سهمی شگرف بر عهده دارند. آن چنانکه برخی عصر نو را عصر ارتباطات می‌خوانند(ساروخانی، 1375: 84).

مطلب مشابه :  خطرات خاصی که کودکان در اینترنت با آن روبرو هستند

بخش اول : نقش وسایل ارتباط جمعی

برای وسایل ارتباط جمعی وظایف و کارکردهای متفاوتی را اندیشمندان مختلف در طول سالیان گذشته ارائه کردند. “هارولد لاسول”وظایفی چند همانند مراقبت از محیط و ایجاد همبستگی بین اجزای گوناگون جامعه به منظور رفع نیازهای آن، را به عنوان وظایف اصلی وسایل ارتباط جمعی در نظر گرفته است(آدرنگ، 1385: 56). بنابر این می توان گفت که “هارولد لاسول” سه وظیفه اصلی وسایل ارتباط جمعی را بدین گونه مطرح کرده است:

1- حراست از محیط،

2- همبستگی بین اجزای جامعه در پاسخ به نیازهای محیطی،

3-انتقال میراث اجتماعی از نسلی به نسل دیگر.

بر این اساس اندیشمندان دیگری وظایف وسایل ارتباطی را بدین گونه ارائه کرده اند(ساروخانی، 1375: 45) :

الف) نقش تفریحی

وسایل ارتباط جمعی به طور معمول با زمان فراغت انسان ها برخورد می کنند. از این رو درمواردی چند، باید موجب جدایی موقت از واقعیت، فراموشی لحظه های دشوار زندگی، تمدد اعصاب و سرگرمی انسان ها شوند. بنابراین، جزئی از کارکرد وسایل ارتباطی؛ صرفاً تفریح و تفنن انسان ها است. تا از آنان موجوداتی توانا و خلاق برای کار به بار آورد. البته این نحوه گذراندن اوقات فراغت هم، جنبه اخلاقی دارد، زیرا وسیله ارتباطی نمی تواند به هر ترتیب موجب خندیدن و تفریح را فراهم سازد و هم جنبه فرهنگی داشته باشد. فراغتی که به کمک این وسایل صورت می پذیرد، گذران زمان با استفاده از مقوله ای فرهنگی است. اگر وسایل ارتباط جمعی به درستی به کار آیند، همچون مدرسه ای بزرگ بر تمامی حیات انسان پرتو می افکنند(ساروخانی، 1375: 109).

مطلب مشابه :  علایم توانمندسازی از دیدگاه روانشناختی

 

ب) نقش خبری

وسایل ارتباطی پخش خبر و اطلاع رسانی را به عهده دارند. رسالت آنان در انتقال سریع، بی طرفانه و آگاهی بخش اخبار در وقایع دنیا است. از همین رو، این وسایل کوچک شدن کره زمین و همسایگی ساکنان آن را موجب شده اند. تعدد این گونه وسایل و رقابت هدایت شده و درست آنان نه تنها می تواند به پخش سریع خبر در جامعه بیانجامد ، بلکه از برخورد اخبار آنها حقیقت روشن و واقعیت آشکارتر می شود. (ساروخانی، 1375: 99).

ج) نقش آگاه سازی

وسایل ارتباط جمعی به تحلیل اخبار و تشریع آن نیز می پردازند. وقایع متمایز و پراکنده ای که درجهان رخ می دهند به ظاهر متفاوتند و چنین به نظر می رسد که هیچ وجه تشابهی ندارند، اما در واقع و با نگاهی ژرف می توان علل بنیادی مشابهی برای آنان یافت. (ساروخانی، 1375: 83).

د) نقشهای همگن سازی

وسایل ارتباط جمعی نزدیکی سلیقه ها، خواستها و انتظارات تمامی ساکنان یک جامعه را موجب می شوند. با ورود وسایل ارتباط جمعی به جامعه به خرده فرهنگها، فرهنگهای خاص و مجزا، ناپدید می شوند و به نوعی تمامی ساکنان یک جامعه تشابه می پذیرند و در سبک زندگی، علایق و خواستها از الگوی مشابهی که وسایل ارتباط جمعی به آنان می دهند، برخوردار می شوند(ساروخانی، 1375: 87).

 

 

هـ)احساس تعلق اجتماعی

وسایل ارتباطی، مخصوصاً در جوامع جدید که در آن با امحای نسبی مسلک ها و جماعت ها روبرو هستیم، با افرادی برخورد می کنیم که در انبوه وسیع شهر و با کاستی روابط سنتی در تنهایی بی سابقه ای به سر می برند. حال صدای رادیو، یا تصویر تلویزیون و یا نوشته روزنامه ابزاری است در راه احساس تعلق اجتماعی. بر این اساس باید گفت که وسایل ارتباطی هم عامل و هم نشان دهنده تعلق اجتماعی انسانها می باشند(ساروخانی، 1375: 67).