نمودهای رفتار پرخاشگرانه از کودکی تا جوانی

تعریف پرخاشگری

ارائه ی تعریف دقیق از پرخاشگری دشوار است . تاکنون بیش از 200 تعریف مختلف از پرخاشگری ارائه شده است (دیبل [1]، 2008 ). در زبان معمولی این معمولی این اصطلاح با مفاهیم مختلف به کار رفته است . مفاهیمی که در عین حال ساختارهای خصومت ، خشم و پرخاشگری را در بر دارد . علی رغم تفاوت های آنها این اصطلاحات اغلب به جای یکدیگر به کار می روند و رابطه بین آنها به طور ناکافی توصیف می شود . منظور از خشم به عنوان یک حالت هیجانی که دامنه گسترده ای از احساس آزردگی و رنج خفیف تا خشمی جنون آمیز را در بر میگیرد .خصومت به عنوان یک نگرش و ارزیابی منفی نسبت به دیگران و پرخاشگری به عنوان رفتار آشکار ، درگیر شدن و آسیب رساندن به دیگران می باشد(ساچلمن و استرومبرگ[2] ، 2007 به نقل از چیدا و استپتو ، 2009 ).با محدود شدن تعریف پرخاشگری ، رفتارهایی که به صورت تصادفی رخ می دهند و به دلیل سهل انگاری یا عدم صلاحیت فرد به صدمه یا جرح غیر عمد منجر می شوند ، پرخاشگری نام نمی گیرند.

 

1-3-2 پیشینه  پرخاشگری

سردارپور گودرزی و همکاران (1382) پژوهشی را با هدف بررسی نقش بعد خانواده و داشتن خواهر و برادر در بروز اختلالات رفتاری انجام دادند و به مقایسه اختلالات رفتاری مثل اختلال سلوک و اختلال بیش فعالی در کودکان در کودکان تک فرزند و دارای خواهر و برادر پرداختند و به این نتیجه رسیدند. آن دسته از اختلالت رفتاری که ویژگی مشترک آنها پرخاشگری است . در کودکان دارای خواهر و برادر شیوع بیشتری دارد. رفتار پرخاشگرانه در دوران کودکی ، می تواند به عنوان یک عامل پیش بینی کننده برای بزهکاری ، سوء مصرف مواد ، افسردگی ، افت تحصیلی و … باشد ( بیلمان و لوسل[3] ، 2006 ) همچنین شواهدی وجود دارد که نشان می دهد رفتار ضد اجتماعی دوران خردسالی با ناتوانی های بزرگسالی در ارتباط است ( امین بیگی ، 1377 ).

مطلب مشابه :  تأثیر ویژگی های شخصیتی و روانی والدین بر اختلالات نافرمانی و سلوک فرزندان

2-3-2 نظریه های پرخاشگری

با توجه به ماهیت زیانبار رفتار پرخاشگرانه و شیوع گسترده ی آن در جوامع بشری ، عجیب نیست که در پژوهش پیرامون پرخاشگری ، جستجوی علل ارتکاب افراد به این گونه رفتارها ، همیشه اولویت داشته است. این جستجو به جای ارائه ی یک الگوی نظری جامع ، به شکل گیری رویکردهای نظری گوناگون منجر شده است که هر یک از آنها سازوکارهای متفاوتی را در بروز رفتار پرخاشگرانه دخیل می دانند. دیدگاههای نظری عمده ای درپزوهش های پرخاشگری ارائه می شود که تعریف هریک از آنها از پرخاشگری و دیدگاهشان درباره ی ثبات یا تغییرپذیری رفتار پرخاشگرانه در آن آمده است. سه رویکرد اول مبتنی بر مفاهیم و اصول زیست شناسی هستند، درحالی که سایر رودکردها، آنها را مکمل یکدیگر در نظر بگیریم که برجنبه های متفاوتی از پرخاشگری تاکیید دارند ( کراهه[4] 1390، به نقل از احمدی(1386)

3-3-2 نمودهای رفتار پرخاشگرانه از کودکی تا جوانی

نخستین طلیعه ی رفتار پرخاشگرانه ، بازشناسی خشم در چهره ی بزرگسالان که توانایی تشخیص آن از سه ماهگی در اطفال به وجود می آید. مرحله ی بعدی ، ابراز خشم در واکنش به ناکامی است که از نیمه ی دوم سال اول زندگی آغاز می شود . الگوهای رفتاری پرخاشگری به هنگام تعارض با همسالان و بزرگسالان در سال های دوم و سوم زندگی شکل می گیرند و در قالب بدعنقی و اعمال زور( مثلا زدن ، هل دادن و لگد زدن ) بروز می کنند. در سال های اولیه دبستان ،تفاوت های جنسی در پرخاشگری بروز می کند ، یعنی پسرها معمولا بیش تر از دخترها پرخاشگری فیزیکی نشان می دهند ، اما دختران بیشتر به پرخاشگری کلامی( ناسزاگویی ، بددهنی ) و پرخاشگری رابطه ای ( ترد همسالان ، غیبت کردن ) متوسل می شوند( ترمبلی[5] ، 2012 ).

مطلب مشابه :  نگاهی نو به کارکردهای POSDCORB

4-3-2 تاثیر عوامل اجتماعی بر بروز پرخاشگری

شرایط اجتماعی نامطوب که تصور می شو د در بروز تفاوت های فردی در پرخاشگری موثر هستند، در مطالعات مختلف مورد بررسی قرار گرفته اند. مشخص شده که اعمال روش های تربیتی خشونت آمیز توسط والدین سبب افزایش پرخاشگری کودکان می شود. چون سبب می شود کودک تنبیه بدنی را راه حلی قابل قبول برای تعارضات تلقی کند. به همین منوال، کودکانی که در معرض بد رفتاری و بی توجهی قرار می گیرند نیز پرخاشگری بیشتری نشان می دهند (ویلیام جامز[6]، 1998).

[1] Dibble

[2] Sachelman & Esteromberg

[3] Bilman & Losel

[4] Kerahe

[5] Terembly

[6] William James