پایان نامه با کلید واژگان استرس

علفي، يك‌ساله، داراي ريشه افشان که جنين آن در موقع جوانه زدن فقط توليد يك ريشه مي‌‌كند كه بسيار سريع رشد كرده و انشعاباتي توليد نموده و در عمق خاك نفوذ مي‌كند و از مزوكوتيل 7-3 ريشه‌ی نابجا خارج مي‌گردد. اين ريشه‌ها همراه با ريشه جنيني سيستم ريشه‌اي اوليه را به‌وجود مي‌آورند كه تأمين كننده‌ی آب و مواد غذايي براي ذرت در 2-3 هفته‌ی اول مي‌باشند.
در شرايط زراعي، ريشه‌ی بذري در مدت كوتاهي با ريشه‌هاي ديگر كه سيستم دائمي (تاجي) ريشه را تشكيل مي‌دهند،‌كامل مي‌شود. ولي اين امر قانون ثابتي در همه‌ی موارد نيست، زيرا ريشه‌هاي اوليه را مي‌توان وادار ساخت كه در سرتاسر زندگي گياه فعال باقي بمانند.
هيبريدهاي متوسط‌رس و دير رس به‌دليل داشتن تعداد زيادي گره زميني، نسبت به ارقام زود رس داراي سيستم ريشه‌اي قوي و توسعه يافته‌تري هستند، بنابراين قدرت بيشتري در جذب آب و عناصر غذايي از خاك دارند.
ريشه‌هاي هوايي معمولاً از گره‌هاي پايين بوته در بالاي سطح خاك به‌وجود مي‌آيند. در بعضي از نژادهاي گرمسيري ريشه‌هاي هوايي از گره‌هاي وسط ساقه يا بالاتر از آن توليد ‌می‌شوند. در همه‌ی ارقام ذرت اگر ساقه به وضع افقي قرار گيرد، اين ريشه‌ها تقريباً از همه‌ی گره‌ها بوجود مي‌آيند. ريشه‌هاي هوايي اين گياه كه از گره‌هاي نزديك سطح خاك خارج مي‌شوند در صورت انجام عمليات زراعي خاك‌دهي مطلوب اطراف بوته‌ها، اين ريشه‌ها به‌داخل خاك توسعه يافته و در جذب عناصر غذايي و نگهداري قائم گياه و جلوگيري از ورس تأثير بسيار مهمي دارند.
قسمت اعظم ريشه‌هاي ذرت در عمق 70-30 سانتي‌متر سطح خاك متمركز بوده ولي بعضي از ريشه‌ها ممكن است تا عمق 2 متري نيز نفوذ كنند. گسترش جانبي ريشه‌ها تا شعاع 100سانتي‌متري مي‌رسد که پراكندگي جانبي ريشه‌ها معمولاً در مرحله‌ی تشكيل كاكل متوقف و رشد بعدي ريشه‌ها عمقي مي‌باشد.
1-6-2- ساقه
ذرت داراي يك ساقه استوانه‌اي است كه در مقطع عرضي بيضوي،‌پر از مغز و از نظر علوفه‌اي بسيار با ارزش است.
ساقه‌ی ذرت گره‌دار، تو پر، مستقيم و بدون انشعاب است. تعداد ميان گره‌ها در ارقام زود رس 10- 8 و در ارقام دير رس تا 20 گره مي‌رسد. قطر ميان گره‌هاي ساقه از 6-2 سانتي‌متر متغير است.
ارتفاع ساقه بسيار متغير و بر حسب شرايط اقليمي 30 تا 900 سانتي‌متر، ‌ولي به‌طور معمول 300-150 سانتي‌متر طول دارد. امروزه محققين بيشتر در فكر بوجود آوردن هيبريدهاي با ارتفاع كوتاه هستند، زيرا ارقام كوتاه نسبت به ارقام بلند تراكم پذيري بيشتري را مي‌پذيرند و در نتيجه عملكرد آنها افزايش خواهد يافت. كاهش ارتفاع ساقه ذرت در يك گروه معين با كاهش تعداد ميان گره‌ها صورت نمي‌گيرد بلكه با كوتاه و ضخيم شدن آن‌ها صورت مي‌گيرد. به‌طور معمول ارقام دير رس، بلندتر از ارقام زود رس مي‌باشند. هر گره شامل يك برگ و يك جوانه است كه از رشد اين جوانه‌ها بلال يا بلال‌هايي توليد مي‌شود. بر خلاف ساير غلات، ارقام اصلاح شده‌ی ذرت پنجه نمي‌زند فقط در بعضي شرايط مناسب از جمله تراكم كمتر، ازت بيشتر، رطوبت و عمق كاشت مناسب، از گره‌هاي تحتاني تعداد كمي پنجه به‌وجود مي‌آيد. در ذرت توليد پنجه يك صفت نامطلوب به‌شمار مي‌رود زيرا پنجه‌ها اغلب بدون بلال هستند و اگر هم بلال توليد نمايند با اختلال ژنتيكي در انتهاي ساقه‌ي آنها يك بلال ناقص (بلال تاجي) توليد خواهد شد.
ارتفاع نهايي گياه، قطر ساقه‌ی آن ‌و تا حدودي استعداد عملكرد آن قوياً تحت تأثير شرايط محيطي در دوره‌ی طويل شدن ساقه قرار مي‌گيرند. ساقه‌ی ذرت علاوه بر حفظ و نگهداري برگ و دانه، ‌همچنين به‌عنوان اندام ذخيره‌ی مواد جامد قابل حل، ‌كه بيشتر ساكاروز است، ‌ممكن است به عملكرد كمك كند.
ذخاير كربوهيدرات غير ساختماني ساقه (ذخيره شده در ميان گره‌هاي ساقه) در شرايط استرس‌ها و تنش‌هاي محيطي به بلال منتقل مي‌شوند.
1-6-3- برگ
در هر گره ساقه يك برگ قرار دارد و گره‌ها همانند ساير غلات به‌طور متناوب در دو طرف طول ساقه قرار مي‌گيرند. برگ‌ها از يك غلاف كه ساقه را در بر مي‌گيرد و يك پهنك كه ممكن است يك زائده‌ی كوچك به‌طول 5-3 ميلي‌متر نيز داشته باشد تشكيل شده است. سطح زيرين پهنك برگ صاف، روي آن پرز‌دار و داراي رگبرگ‌هاي موازي است. تعداد برگ‌ها از خصوصيات تقريباً ثابت هر هيبريد مي‌باشد و بين 8-6 برگ در ارقام خيلي زودرس تا 48 برگ در ارقام خيلي ديررس متغير بوده و تحت تأثير شرايط محيطي مانند گرما و رطوبت قرار نمي‌گيرند.
برگ ذرت با داشتن دو سيستم آنزيمي در دو مجموعه سلولي برگ‌هاي خود قادر به استفاده‌ی مناسب از انرژي نوراني خورشيد در فصل گرم مناطق خشك و نيمه خشك است، زيرا از روزنه‌هاي تقريباً بسته خود كه بيشتر در سطح پائيني برگ وجود دارد،CO2(دي اكسيد كربن) وارد شده را در سلول‌هاي مزوفيل به‌صورت اسيد آلي 4 كربنه تثبيت كرده و سپس با توليد مجدد CO2در غلاف آوندي مانع فعاليت اكسيژنازي روبيسكو(تنفس نوري) مي‌شود.
قرار گرفتن برگ نسبت به ساقه در بين ژنوتيپ‌ها بسيار متفاوت است از حالت تقريباً افقي تا تقريباً عمودي در يك واريته جهش يافته فاقد يقه، تغيير مي‌كند. زاويه‌ی ميان پهنك و غلاف نيز با توجه به موقعيت برگ تغيير مي‌كند. برگ‌هاي پايين‌تر روي بوته معمولاً زاويه‌ی بزرگتري را با ساقه تشكيل مي‌دهند.
بونهم و همكاران(1993) اظهار داشتند كه نور عامل اصلي تعيين كننده‌ی تعداد كل برگ در گياه ذرت مي‌باشد و نيز بيان نمودند كه حساسيت گياه ذرت به فتوپريود در مناطق گرمسيري بيشتر از مناطق معتدل است.
استيگما، نانز و يوگنه(1981) در دو مطالعه‌ي جداگانه گزارش نمودند بين شاخص سطح برگ و عملكرد ذرت همبستگي نزديك و معني دار وجود دارد.
مؤدب شبستري و همكاران (1369) به نقل از هانتر اظهار داشتند كه احتمالاًً ‌در ارقام ذرت زودرس مي‌توان با افزايش سطح برگ در گياه عملكرد را افزايش داد. بوير و همكاران(1970) عملكرد بالا در ارقام ذرت را به‌علت توليد سطح برگ بيشتر و برگ‌ها كوچكتر در گره‌های بالايي بلال مربوط دانستند.
بين تعداد برگ‌هاي ذرت در ساقه‌ی اصلي و طول دوره‌ی رشد گياه رابطه‌ی مثبتي بدين صورت وجود دارد كه تعداد برگ‌ها در هيبريدهاي خيلي زودرس ذرت كمتر از 13 برگ و در زودرس‌ها بين 13-14 و خيلي ديررس‌ها بيش از 22 برگ گزارش شده است.
حداكثر عملكرد ذرت هنگامي به‌دست مي‌آيد كه LAI1در شرايط معمولي (بدون آبياري)5/4 و در شرايط آبياري كامل 6/5 باشد. حداكثر LAIدر ذرت كمي بعد از مرحله‌ی ظهور كامل اندام‌هاي زايشي به‌دست مي‌آيد و بعد از آن كاهش پيدا مي‌كند.
1-6-4- اندام‌هاي زايشي(گل آذين)
ذرت گياهي است دگر گرده افشان و پروتاندر (گل‌هاي نر قبل از گل ماده ظاهر مي‌شود) است كه گل‌هاي نر و ماده‌ی آن در دو گل آذين جدا از هم ولي روي يك گياه قرار گرفته‌اند. آرايش گل تاجي يا گل آذين نر به‌صورت خوشه‌اي منشعب در انتهاي ساقه قرار مي‌گيرد.
روي گل آذين نر خوشه‌هاي فرعي به‌صورت جفت قرار دارند و هر سنبلچه در آن شامل دو گل است كه گل فوقاني رشد كامل‌تري دارد. هر گل نر پوشيده از دو پوشينك، سه پرچم ، دو لوديكول و يك مادگي تكامل نيافته است.
هر پرچم مي‌تواند تا 2000 دانه گرده توليد كند كه اندازه‌ی دانه‌هاي گرده در ذرت بزرگتر از ساير غلات است (80-145 ميكرون) به‌نحوي كه تعداد دانه‌هاي گرده‌ی يك گل آذين به حدود 20 ميليون و حتي خيلي بيشتر نيز ممكن است برسد. بر اساس مطالعات برزگری و همکاران (1384) هر اندام گل تاجی 20-15 میلیون دانه گرده تولید می‌کند و از این نظر بین ارقام تفاوت زیادی وجود دارد. گل آذين نر قبل از بلال ظاهر مي ‌گردد، ‌دانه‌هاي گرده معمولاً ‌7- 5 روز قبل از ظهور ابريشم‌ها از پرچم رها مي‌گردند و در مواقعي كه درجه‌ی حرارت محيط خيلي زياد باشد اين فاصله به 10 تا 20 روز هم خواهد رسيد كه نتيجه باعث افزايش نازايي خواهد گرديد. گل آذين ماده يا بلال كه به‌وسيله‌ی برگ‌هاي تغيير شكل يافته، احاطه شده است، از جوانه‌هاي جانبي واقع بر روي گره‌هاي ساقه ظاهر مي‌گردد.
تعداد بلال بين 1تا 3 بلال در بوته متفاوت و بر حسب ژنوتيپ،‌ شرايط آب و هوايي، وضعيت غذايي خاك و جمعيت گياهي تغيير مي‌كند. ارقام اصلاح شده معمولاً يك بلال دارند. با افزايش تراكم توليد بلال در يك گياه به‌تدريج كاهش مي‌يابد.بعضي از گونه‌هاي ذرت (مانند اورتا) داراي 12 تا 19 عدد بلال مي‌باشند.
كلاله‌ی گل ماده كه به كاكل مشهور است، از نقطه‌ی رشدي گل به‌وجود مي‌آيد. كاكل شروع به‌طويل شدن مي‌كند و سرتاسر طول غلاف گل ماده را طي مي‌كند و در اثر فعاليت يك مريستم ميان لايه‌اي كه در پايه‌ی آن قرار دارد به جلو رانده مي‌شود، هر رشته كاكل به رشد خود ادامه مي‌دهد تا گرده افشاني انجام و لقاح صورت گيرد. عمل گرده افشاني در ذرت به‌وسيله‌ی باد انجام مي‌گیرد. در بلال تعداد رديف‌هاي دانه هميشه زوج و تعداد كل دانه‌ها در يك بلال معمولاً بين 300 تا 1200 عدد متغير است.
بلال ذرت توسط پوشش‌هايي كه در حقيقت غلاف‌هاي تغيير شكل يافته‌ی برگ هستند پوشيده و محافظت مي‌شود، به اين پوشش‌ها اسپات مي‌گويند.
1-6-5- دانه
دانه ذرت ميوهاي است گندمه و پوستهي آن فقط پوستهي ميوه را شامل ميشود. تركيب عمدهي ذرت دانه‌اي را نشاسته تشكيل ميدهد (جدول 1-1) و تا حدودي تاماٌ استفادهي صنعتي از ذرت برمبناي نشاسته‌ي موجود در آن است. افزون بر اين در جنين ذرت 30 تا 37 در صد روغن وجود دارد كه پس از استخراج بهعنوان روغن ذرت مورد استفاده قرار ميگيرد. آندوسپرم 8 درصد، جنين 11 درصد و پريكارپ 6 درصد وزن دانه ذرت را تشكيل ميدهند.
جدول 1-4 تركيب بذر ذرت
ماده رطوبت پروتئين چربي نشاسته قند مواد معدني
درصد 14-12 12-10 8-4 75-65 3-2 2-1
1-5-6- مراحل رشد
براي تشريح مراحل رشد ذرت، چند روش بيان شده است. لارسون وهانوي(1977) پنج مرحله رشد ذرت را با خصوصيات ويژه بيان كرده‌اند: كاشت تاسبزشدن، سبز شدن تا پيدايش گل آذين نر، پيدايش گل نرتا توليد كاكل(ابريشم)، توليد كاكل تا رسيدگي فيزيولوژيكي، مرحله خشك شدن. توسط هانويدرسال 1963، روش مرحله بندي عددي كلاسيك بيان شده است، كه داراي10مرحله رشد مي باشد.
تعريف مراحل رشد براي ذرت
مرحله رشد ذرت
1- سبز شدن، كولئوپتيل درسطح خاك قابل مشاهده است.
2- طوقه چهارمين برگ، قابل مشاهده است.
3- طوقه هشتمين برگ، قابل مشاهده است.
4- طوقه دوازدهمين برگ، قابل مشاهده است.
5- طوقه شانزدهمين برگ و نوك اثر گلهاي نر، قابل مشاهده است.
6- كاكل‌هاي 75 درصد گياهان، قابل مشاهده است.
7- دانه ها درمرحله متورم شدن هستند.
8- اواخر مرحله پرشدن بلال
9- اوايل مرحله فرورفتگي روي دانه ها
10- كامل شدن مرحله فرورفتگي روي دانه ها
11- رسيدگي فيزيولوژيكي
1-6- هيبريدهای ذرت
هيبريدهاي ذرت مورد استفاده در كشاورزي شامل هيبريدهاي سینگل كراس يا هيبريدهای ساده كه از تلاقي دو لاين خالص به‌دست مي‌آيند و هيبريدهاي دابل كراس يا هيبريدهاي مضاعف كه از تلاقي دو هيبريد سينگل كراس به‌دست مي‌آيد و همچنين هيبريدهاي تري وی كراس يا سه طرفه كه از تلاقي يك لاين خالص و يك سينگل كراس به‌دست مي‌آيد. هيبريدهاي سينگل كراس نسبت به ساير هيبريدها پروتئين بارور‌تر و يكنواخت‌تر و در نتيجه داراي عملكرد بيشتري هستند. سينگل كراس‌ها معمولاً در شرايط فارياب و دابل كراس‌ها براي شرايط ديم مناسب مي‌باشند.
برتري هيبريدها از نظر توليد بالقوه، زماني صادق است كه شرايط محيطي مناسب باشد. اگر گياه ذرت در شرايط نامساعد كشت شود هيبريدها، از واريته‌هاي سازگار معمولي، كم

دیدگاهتان را بنویسید