پایداری زیست محیطی در معماری-معماری پایدار در زمینه های طراحی مسکونی

پایداری فرهنگی در معماری

وظیفه اصلی فرهنگ به نمایش در آوردن ایده های ذهنی است. این مسئله می تواند به وسیله نمود عینی اشکال رخ دهد و در این فرآیند معماری نقش اساسی پیدا می کند و هر بنایی می تواند به عنوان جزئی از یک فرهنگ، اندیشه ایی را از طریق کالبد و فضا به جامعه منتقل کند (گروتر،98). بعد فرهنگی معماری روی حفظ و نگه داری گونه های فرهنگی موجود و استمرار داشتن الگوهای فرهنگ تمرکز دارد. این بحث می تواند در استفاده مجدد از تکنیک های سنتی ، تاثیرپذیری از گونه های بومی و الگوهای بومی و الگوهای زندگی و سکونت بسط داده شود. این نگرش اغلب در جهان انکار می شود و بیشتر معماران امروزی به دنبال طرح های مدرن و بی هویتی هستند که فاقد ارزش های فرهنگی افراد است(senim kultur، 2012،3).

در این میان معمارانی همچون حسن فتحی و چارلزکورا در مصر و هند فعالیت های مناسبی در این زمینه انجام دادند. در طراحی روستای جدید گورنا حسن فتحی روی استفاده از متریال ها، تکنیک های بومی، حساسیت نسبت به مسائل آب و هوایی، خلق عرصه های عمومی، خصوصی و نیمه عمومی و از همه مهمتر خلق فضاهای باز با حال و هوای معماری بومی تمرکز داشت. معمار این پروژه به دنبال تغییر طرز تفکر مردم نسبت به اهالی روستا و سابقه ی بد تاریخی آن ها بود. بنابراین حسن فتحی با مشارکت دادن مردم در ساخت هویت از دست رفته و بهره گیری از مفاهیم معماری سنتی و نیازهای امروزی، روستای جدید را طراحی کرد. معمار هندی چارلزکورا در طراحی آپارتمان کانچانجونگ ضمن خلق تیپ های ساختمانی متنوع و دوبلکس تراس هایی را طراحی کرد که یادآور ایوان خانه های سنتی و باغ های هندی است.

 

 

شکل 3-1- چارلزکورا آپارتمان کانچانجونگ[1] – حسن فتحی روستای جدید گورنا[2]

 

3-4-2-3- پایداری زیست محیطی در معماری

در تعاریف مطرح شده برای پایداری محیطی در ارتباط با معماری، بیشتر روی سازگاری با محیط زیست و طول عمر بنا تاکید می شود. اما نباید نادیده گرفت که معماری به عنوان یک پدیده ای که زاده تفکرات انسانی است و برای آسایش و آرامش او بوجود می آید و به او یاد می دهد که چه طور با پیرامون خود ارتباط برقرار کند. معماری با خلق فضاها و دادن خدمات ، آموزش های لازم در ارتباط با حفظ محیط زیست و مشارکت دادن افراد در فرایند پایداری مردم را تحت تاثیر قرار می دهد.

معماری پایدار این حقیقت را بیان می کند که ما می توانیم با دسترسی به منابع طبیعی، پدیده ای را بیافرینیم که پاسخگوی نیاز زندگی ما باشد (ضیابخش،1388،ص4). البته استمرار آن در جامعه نیازمند فرهنگ سازی و آموزش افراد است و این آموزش باید از طریق فضاهایی باشد که معماری برای آن ها خلق می کند.

 

3-4-2-4-  پایداری اقتصادی در معماری

معماری زمانی به پایداری نزدیک می گردد که در زمینه ی استفاده از منابع تجدید شونده و انرژی، استفاده از تکنولوژی های نوین ساختمانی مطابق اصول پایداری ، بهره گیری از مصالح بوم آورد و هماهنگی با محیط در یک سیستم مدیریت منظم و هماهنگ به کارآیی بالا دست پیدا کند (رئیسی،1384،ص3). در این زمینه معمارانی همچون رنزو پیانو و نورمن فاستر فعالیت می کنند. رنزو پیانو در طراحی مرکز فرهنگی ژان ماری تجیبائو به دنبال درک محیط و ارتباط پایدار با آن است و این را در انتخاب مصالحی مثل چوب و استفاده از بادهای تند و فرم های برگرفته از فرهنگ بومیان آنجا نشان می دهد. مسئله اقلیم این بنا بر طبق الگوهای سنتی این منطقه حل شده است. سازه های این بنا طوری طراحی شده اند که در برابر هر رخداد اقلیمی، به ویژه طوفان های گرمسیری تاب آورده اند. در طراحی برج هرست در نیویورک توسط نورمن فاستر، طراح علاوه بر برقراری ارتباط بین معماری قدیم و جدید این بنا توانسته تا مقدار زیادی مصرف انرژی و هزینه ساخت را از طریق استفاده از فولاد های بازیافت شده پایین بیاورد.

 

 

شکل 3-2-  نورمن فاستر برج هرست- رنزو پیانو ماری تجیبائو[3]

 

3-4-3- اصول معماری پایدار

برخی بناها دارای ویژگی ها و خصوصیاتی هستند که آنها را در زمره ی بناهای پایدار قرار می دهد، اصولی که باید رعایت شود تا یک بنا به عنوان یک معماری پایدار طبقه بندی شود، عبارتند از(دونالدواتسون،1372):

اصل اول حفظ انرژی: بنا باید طوری ساخته شود که با اقلیم و منابع انرژی موجود در محل احداث هماهنگی داشته و کار کند.

اصل دوم هماهنگی با اقلیم: بناها باید طوری طراحی شوند که با اقلیم و منابع انرژی موجود در محل احداث هماهنگی داشته و کار کند.

اصل سوم کاهش استفاده از منابع جدید مصالح: ساختمان ها باید به گونه ای طراحی شوند که میزان استفاده از منابع جدید را تا حد ممکن کاهش داده و در پایان عمر مفید خود برای ساختن بناهای جدید، خود به عنوان منبع جدید به کار روند.

اصل چهارم برآوردن نیازهای ساکنان: در معماری پایدار برآوردن نیازهای روحی و جسمی ساکنان از اهمیت خاصی برخوردار است.

اصل پنجم هماهنگی با سایت: بنا باید با ملایمت در زمین سایت خود قرار گیرد و با محیط اطراف سنخیت داشته باشد.

اصل ششم کل گرایی: تمام اصول معماری پایدار باید در یک پروسه کامل که منجر به ساخته شدن محیط زیست سالم میشود تجسم یابد.

 

3-4-4- طراحی پایدار

مفهوم طراحی پایدار‌یک مفهوم عام بوده و در بسیاری از زمینه‌ها از جمله معماری، طراحی گرافیک، کشاورزی، ماشین‌آلات وهرآنچه که با محیط زندگی انسان سروکار دارد، به کاربرده می‌شود.

شاید بتوان هدف از این نوع طراحی را کاهش آسیب‌های محیطی، به حداقل رساندن مصرف منابع انرژی و هماهنگی هرچه بیشتر با طبیعت دانست. به معنای دیگر، فلسفه طراحی پایدار، پشتیبان و مشوق نگرش‌ها و تصمیم‌هایی است که درهرمرحله از طراحی، ساخت و سپس مصرف، تاثیرات منفی بر محیط زیست و سلامت استفاده‌کنندگان را نیز در نظرگرفته باشد(جودت، 1382،ص2).

 

3-4-5- اصول طراحی پایدار

این نوع طراحی از اصولی خاص تبعیت می‌کند که رعایت آنها ضروری است: مدیریت منابع انرژی، طراحی با قابلیت بازگشت به چرخه زندگی، طراحی برای انسان(جودت، 1382،ص8)

  • صرفه جویی در منابع
  • طراحی برای بازگشت به چرخه زندگی
  • طراحی برای انسان
  • که هرکدام آنها استراتژی‌های ویژه خود را دارند.
  • شناخت و مطالعه این تدابیر، معمار را به درک بیشتر از محیطی که باید طراحی آن را انجام دهد، می‌رساند.

 

3-4-6- صرفه جویی در منابع

اصل صرفه جویی در منابع[4] از یک سو به بهره‌برداری مناسب از منابع و انرژی‌های تجدیدناپذیر مانند سوخت‌های فسیلی، در جهت کاهش مصرف می‌پردازد و از سوی دیگر به کنترل و به کارگیری هرچه بهتر منابع طبیعی به عنوان ذخایری تجدید پذیر و ماندگار توجه جدی دارد.

دانلود پایان نامه ارشد : بررسی معماری پایدار در زمینه های طراحی مسکونی

به عنوان مثال، یکی از منابع سرشارو نامیرا، انرژی حاصل از نور خورشید است که امروزه توسط تکنولوژی فتوولتاییک برای فراهم کردن آب و برق مصرفی در ساختمان، از آن استفاده می‌شود.

برای کنترل منابع، سه نوع استراتژی می‌تواند مورد توجه قرارگیردکه شامل حفظ انرژی، حفظ آب و حفظ مواد است. همان گونه که مشاهده می‌شود، تمرکز براین سه منبع، به دلیل اهمیت آنها در ساخت و اداره ساختمان است

[1] www.ArturArch.com

[2] www.fasletaze.com

[3] www.ArturArch.com

[4] Economy of Resources