ژانویه 18, 2021

بررسی عناصر حماسی در قصاید سبک خراسانی۹۳- قسمت ۲۱۸

1 min read
تو در روز هیجا سُوَید ای جنگی

بکردی به شمشیر حمرای قانی

(۱۵۷۵/۱۱۸/م)
فصل چهارم
موجودات و لحن حماسی
۴-۱-درآمد
«درشاهنامه جانوران طبیعی گاهگاه درداستانها نقشی را بر عهده دارند. درندگانی چون شیر، کرگدن، گراز، گرگ، پیل و نهنگ معمولاً در هفت خوانها و داستانهای هفت خوانوار، پا به میدان کارزار با پهلوانان میگذارند و همه جا کار این پیکارها به شکست آنها و پیروزی پهلوانان میانجامد. رستم، اسفندیار، بیژن، گشتاسب و بهرام گور و احتمالاً کسانی دیگر از شاهان و گردان شاهنامه با این جانوران هراسآفرین آویزشهایی دارند، حتی کارنامهی حماسی پارهای از آنان با نبرد با یکی از این درندگان آغاز میگردد، گذشته از درندگان، جانوران اهلی را نیز نقشآفرین پارهای از داستانها میبینیم» (سرامی، ۱۳۶۸: ۸۱۲).
شاعران سبک خراسانی نیز در قصاید خود از موجودات حماسی مانند اسب،پیل،سیمرغ و… بهره بردهاند. در این فصل ابتدا موجودات حماسی که شاعران این دوره درشعر خویش از آن ها بهره برده اند خواهد آمد و قسمتی نیز به لحن حماسی اختصاص داده شده است و در آن ضمن تحلیل وتوضیح در این خصوص، ابیات و نمونه هایی به عنوان شاهد آورده خواهد شد.
۴-۲-موجودات حماسی واساطیری
۴-۲-۱-اژدها
در روایت پهلوی، گرشاسپ خود تصریح میکند که اژدهای شاخدار را با «گرز» کشته است: «گرزی به گردنش زدم و او را کشتم» (میرفخرایی، ۱۳۶۷: ۳۰) «ظاهراً این کردار پهلوانی او الگویی برای تکرار صورتهای مختلف اژدهاکشی در میان یلان سیستان بوده است.» (خالقی مطلق، ۱۳۷۲: ۳۱۷ و ۳۱۶). چنان که در شاهنامه نیز آمده است، سام و رستم و دیگر پهلوانان نیز این کار را انجام دادهاند. «در معتقدات عامیانه ایران، خسوف را به این دلیل میدانستند که اژدها ماه را گرفته است و برای گریزاندان پتیاره و رفع ماه گرفتگی به طشت مسی میکوبیدند» (مصفی، ۱۳۸۱: ۶۹۳).
عنصری به داستان عصای موسی (ع) که در برابر دشمنان به اژدها تبدیل شد اشاره کرده است و شمشیر محمود نیز در برابر لشکر دشمن به اژدهایی که دهانش باز کرده تشبیه میکند و چنین
میسراید:

عصای موسی تیغ ملک برابرشان چو اژدها شده و بازکرده پهن زفر

(۱۵۲۲/۱۳۹/ع)
فرخی سیستانی در ذکر فتوحات محمود غزنوی به موجودات حماسی اشاره کرده و او را چنین
میستاید:

بیشهها بیشیر کردی، دشتها بیاژدها قلعهها بیمرد کردی، شهرها بیشهریار

(۱۶۴۷/۸۷/ف)

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  fumi.ir  مراجعه نمایید.
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.