می 14, 2021

بررسی عوامل موثر بر انحراف تسهیلات بانکی و تاثیراین انحراف بر ایجاد مطالبات معوق(مطالعه موردی شعب بانک صادرات شهرستان زاهدان۹۳)- قسمت ۳

1 min read

جدول ۴- ۲ توزیع فراوانی سن مشتریان بانک صادرات شهرستان زاهدا ن ۵۴
جدول ۴- ۳ توزیع فراوانی مدرک آموزشی مشتریان بانک صادرات شهرستان زاهدان ۵۵
جدول ۴- ۴ توزیع فراوانی شغل دربین مشتریان بانک صادرات شهرستان زاهدان ۵۶
جدول ۴- ۵ میانگین مقادیر متغیرها ۵۹
جدول ۴- ۶ نتایج تخمین پروبیت ۶۱
جدول ۴- ۷ نتایج تخمین لاجیت ۶۲
جدول ۴- ۸ نتایج تخمین پروبیت ۶۴
جدول ۴- ۹ نتایج تخمین لاجیت ۶۵
فهرست شکل‌ها
شکل ۱- ۱ روند تحقیق ۹
شکل ۲- ۱ نحوه اثر گذاری مطالبات معوق بر سیستم بانکی ۲۸
فهرست نمودار
نمودار ۴- ۱ توزیع فراوانی جنسیت در مشتریان بانک صادرات شهرستان زاهدان ۵۳
نمودار ۴- ۲ توزیع فراوانی سن مشتریان بانک صادرات شهرستان زاهدان ۵۴
نمودار ۴- ۳ توزیع فراوانی مدرک تحصیلی مشتریان بانک صادرات شهرستان زاهدان ۵۵
نمودار ۴- ۴ توزیع فراوانی شغل درمشتریان بانک صادرات شهرستان زاهدان ۵۶
چکیده
اعتبارات یکی از ارکان ضروری برای توسعه است و سرمایه مورد نیاز کارآفذینان برای سرمایه گذاری های جدید رافراهم می سازند. هدف از پژوهش حاضر بررسی عوامل موثر برانحراف درتسهیلات و میزان مطالبات معوق مشتریان در شعب بانک صادرات شهر زاهدان می باشدجامعه آماری در این پژوهش ۷۰۰نفر از پرونده های تسهیلات اعتباری در شبکه بانکی شهرستان زاهدان می باشند که از شعب بانک های ذکر شده شهرستان زاهدان در بازه زمانی اول مهر ۱۳۹۱ تا اول فروردین ۱۳۹۳ تسهیلات اعتباری دریافت کرده و اصل و سود آن را به بانک عودت داده یا نداده‌اند. با توجه به پیشینه تحقیق ۱۱ متغیر ورودی درنظر گرفته شدو احتمال انحراف درمصرف تسهیلات و عدم بازپرداخت وام توسط مشتریان با بهره گرفتن ازمدل لاجیت وپروبیت برآورد شد.نتایج پژوهش حاضر بیانگر اینست که بین متغیرهای توضیحی مورد استفاده در الگو همخطی وجود ندارد.تنها ضرایب مربوط به متغیر های جنسیت، مبلغ وام، مبلغ قسط،مدت بازپرداخت تسهیلات، سابقه نزد بانک، شغل، تحصیلات، تکلیفی و سن زیر ۰۵/۰ و معنی داراست افزایش متغیرهایی که دارای ضریب منفی هستند باعث کاهش E و افزایش متغیرهایی که دارای ضریب مثبت هستند باعث افزایش E گردید.
واژگان کلیدی: مشتریان بانک صادارت،مطالبات معوق ، انحراف درتسهیلات ، مدل لوجیت و پروبیت

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

فصل اول

 

 

کلیات تحقیق

 

 

۱-۱-مقدمه

 

یکی از ابزارهای لازم و موثربرای توسعه اقتصادی کشور ،وجود نظام بانکی کارآمد است .به عبارت دیگر ،بانک ها واسطه مالی بین سپرده‌گذاران و متقاضیان تسهیلات بوده وبا بهره گرفتن از منابع خود و سپرده‌های مردم ،مبادرت به اعطای تسهیلات می‌کنند .بانک ها با دراختیار داشتن بخش عمده‌ای از نقدینگی جامعه ،نقش بسیار حساس و مهمی در نظام اقتصادی کشور ایفا می کنند. تجهیزمنابع و تخصیص آن در قالب تسهیلات بانکی همچنان اصلی ترین وظیفه بانک های تجاری را تشکیل می دهد .اعتبارات، برای توسعه ضروری اند و سرمایه مورد نیاز کارآفرینان برای سرمایه گذاری های جدید و یا پذیرش فناور یهای جدید را فراهم می سازند. دستیابی به اعتبارات، آثار مستقیمی بر رفاه خانوارها و عملکرد شغلی دارد، چرا که اعتبارات می توانند با هدف افزایش برابری در مشاغل، مورد استفاده قرار گیرند. با وجود این، شواهد حاکی از آن است که بخش عمده ای از افرادی که وام مربوط به استفاده در امری خاص را دریافت می کنند، آن را در زمینه های غیراز آن از قبیل تأمین نیازهای مصرفی و معیشتی، مرمت و احداث ساختمان، پرداخت دیون و بدهی های قبلی، مسافرت، و فعالیت های اقتصادی دیگر به مصرف می رسانند.
عکس مرتبط با اقتصاد
بنابراین دراین سیستم بانکداری ،سودآوری بانک هنگامی تضمین خواهد بود که متقاضیان تسهیلات در سررسید زمان مقرر به پرداخت اقساط وام عمل کنند .
در حقیقت، نقدی بودن غالب وام‌ها، سبب ایجاد قابلیت جابه جایی و تبدیل پذیری آنها می شود . قابلیت جابه جایی اعتبارات ، خود منجر به پدیده “مخاطرات اخلاقی” می شود. مخاطرات اخلاقی زمانی در بازارهای اعتبارات پدید می‌آیند که قرض کننده به انجام فعالیت هایی که از نظر وام‌دهنده نامطلوب به نظر می‌رسد، سوق یابد.(سویین و گوو[۱]، ۱۹۹۹: ۲۴)
در نظام بانکداری اسلامی که پرداخت تسهیلات می بایست براساس صلاحیت و اعتبار متقاضی، توجیه پذیر بودن طرح و معامله، نظارت بر حسن اجرای قرارداد، اخذ تامین کافی و بیمه نمودن اموال و وثایق صورت پذیرد، بالا رفتن حجم مطالبات معوقه نشان دهنده عدم بررسی صحیح مالی، فنی و اقتصادی طرح یا معامله و عدم شناخت کافی از توان مالی و اجرایی مشتریان یا به دلیل عدم کنترل و نظارت دقیق بر نحوه مصرف تسهیلات پرداختی و نشانه خطر جدی برای بانک تلقی می شود.
بنابراین دراین سیستم بانکداری ،سودآوری بانک هنگامی تضمین خواهد بود که متقاضیان تسهیلات در سررسید زمان مقرر به پرداخت اقساط وام عمل کنند .
البته در پاره‌ای موارد وقوع حوادثی در صحنه اقتصادی و اجتماعی کشور نیز موجب افزایش مطالبات معوق می گردد که علل آن خارج از حیطه اقتدار سیستم بانک است. مطالبات سررسید گذشته و معوق بانک ها همچون اقیانوسی منجمد به یک معضل شدید و جدی برای نظام بانکی تبدیل شده و با توجه به بانک محور بودن اقتصاد کشور و به عبارت دیگر، از آنجایی که تمام بار نظام مالی کشور بر دوش نظام بانکی بوده است بدون شک می توان آن را دغدغه‌ای ملی نامید. (امینی و همکاران، ۱۳۸۹)
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
یافتن ارتباط منطقی بین مولفه های مختلف تاثیرگذار برانحراف در مصرف تسهیلات در ارتقای بهره وری بانک ها برای اختصاص بهینه منابع بانکی نقش موثری دارد .در این مطالعه به بررسی عوامل موثر بر انحراف تسهیلات بانکی و تاثیر این انحراف بر ایجاد مطالبات معوق در شعب بانک صادرات شهرستان زاهدان در بازه زمانی اول مهر ۱۳۹۱ تا اول فروردین ۱۳۹۳ می پردازیم.

 

۲-۱- اهمیت و ضرورت تحقیق

 

با وجود اینکه اعتبارات رسمی نقش عمده ای در تأمین سرمایه مورد نیاز برای توسعه مشاغل می توانند ایفا کنند، ولی شواهد حاکی از آن هستند که بخش زیادی از وام ها، دچار مخاطرات اخلاقی گردیده اند. با توجه به اینکه تسهیلات بانکی تخصیص یافته به بهره برداران، نقش مهمی در شکوفایی اقتصاد دارد، بررسی دیدگاه ها و نگرش بهره بردارانی که اقدام به دریافت وام کرده‌اند در خصوص مؤلفه‌های مؤثر بر استفاده بهینه تولیدی از تسهیلات مذکور، بسیار ضروری خواهد بود . اهمیت این نوع پژوهش در ایران دو چندان است، چرا که مطالعات داخلی مرتبط با مقوله اعتبارات، بیشتر به بررسی میزان استفاده افراد از اعتبارات پرداخته و عوامل مؤثر بر هدایت صحیح اعتبارات را مورد بررسی و آزمون قرار نداده اند. پژوهش حاضر در واقع، نگاهی از درون به مقوله اعتبارات دارد .(ورمزیاری و همکاران، ۱۳۸۹)
میزان مطالبات سررسید گذشته و معوق بانکها درطول سالیان اجرای قانون عملیات بانکی بدون ربا و تخصیص منابع از طریق عقود اسلامی روز به روز افزایش یافته است از این رو یکی از مشکلات مهم در عدم کارآیی و اثربخشش عقود اسلامی و از اهم دلایل آن مطالبات معوق می باشد.
با یک بررسی و تحقیق جامع می توان به این مسئله پی برد که طی سالیان گذشته که عقود اسلامی در حال اجرا بوده است به دلایل مختلف نتوانسته است آن اهداف و کارایی که در قوانین تئوری از آن انتظار می رفت داشته باشد. لذا محقق برآن شد تا با بررسی هر چند کوچک سعی نماید دلایل این عدم کارآیی که یکی از نتایج آن افزایش میزان مطالبات معوق می باشد را بیابد و راه حلهایی را نیز جهت جلوگیری از ایجاد و با کاهش آن ارائه کند. (مستانی شیرازی، ۱۳۸۷)
از آنجا که انحراف در مصرف تسهیلات مسئولان را از اجرای اهداف در نظر داشته باز می دارد. از طرفی چون تزریق نقدینگی دراقتصاد کشور تورم ایجاد می کند و با توجه به تورم اخیر اقتصاد ایران نه تنها صرف هزینه زیاد برای پرداخت تسهیلات سنگین به مردم در ایجاد اشتغال تاثیر ندارد بلکه حتی ممکن است عده ای از صاحبان صنایع را هم با رشد تورم و بدتر کردن شرایط اقتصادی از کار بیکار کند.
یکی دیگر از دغدغه‌های مسئولین بانک مطالبات معوق از مشتریان می باشد.بحث مطالبات معوق مربوط به عقود اسلامی در بانکها سالهاست که مدیران و مجریان آن را آزار می دهد چرا که بالا بودن میزان مطالبات معوق در یک بانک و حتی یک شعبه نشانگر عدم بررسی و نظارت دقیق بر عقود و به عبارت دیگر عدم اجرای صحیح آن می باشد. بنابراین شناسایی عوامل موثر بر انحراف تسهیلات و ایجاد مطالبات معوق امری بس ضروری نه تنها برای مسئولین بانکی بلکه برای مستولین مملکتی نیز می باشد. (مستانی شیرازی، ۱۳۸۷)

 

۳-۱-اهداف تحقیق

 

در این پژوهش به بررسی عوامل موثر بر انحراف تسهیلات بانکی و تاثیر این انحراف بر ایجاد مطالبات معوق در شعب بانک صادرات شهرستان زاهدان در بازه زمانی اول مهر ۱۳۹۱ تا اول فروردین ۱۳۹۳ پرداخته می شود. و می خواهیم بدانیم که:

 

 

    • عوامل موثر بر میزان مطالبات معوق وام چه می باشند ؟

 

  • عوامل موثر بر میزان مخاطرات اخلاقی استفاده از وام کدام است؟

 

۴-۱- فرضیه های تحقیق

 

 

 

    1. بین ویژگی های اقتصادی فرد وام گیرنده با میزان مخاطرات اخلاقی استفاده از وام ارتباط معناداری وجود دارد.

 

    1. بین ویژگی های وام (نوع وام، نرخ کارمزد، مبلغ وام و مدت زمان پرداخت) با میزان مخاطرات اخلاقی استفاده از وام ارتباط معناداری وجود دارد.

 

    1. بین ارزشیابی، بررسی صلاحیت و نظارت دقیق بر نحوه مصرف وام با میزان مخاطرات اخلاقی استفاده از وام ارتباط معناداری وجود دارد.

 

    1. بین میزان مخاطرات اخلاقی استفاده از وام و میزان مطالبات معوق افراد ارتباط مستقیمی وجود دارد.

 

    1. بین ویژگی های اقتصادی فرد وام گیرنده با میزان مطالبات معوق ارتباط معناداری وجود دارد.

 

    1. بین ویژگی های وام (نوع وام، نرخ کارمزد، مبلغ وام و مدت زمان پرداخت) با میزان مطالبات معوق افراد ارتباط معناداری وجود دارد.

 

  1. بین ارزشیابی، بررسی صلاحیت و نظارت دقیق بر نحوه مصرف وام با میزان مطالبات معوق افراد ارتباط معناداری وجود دارد.

 

۵-۱-تعریف واژگان کلیدی

 

الف -مطالبات معوق معاملات:
در عملیات بانکی بدون ربا در بخش تخصیص منابع، استفاده کنندگان از تسهیلات ممکن است به دلایل گوناگون نتواند به دیون و تعهدات خودشان عمل نمایند. بهمین دلیل تعهدات آنها از سررسید یا سررسید های مشخص شده در توافق و قرارداد طرفین گذشته و دیون آنها تبدیل مطالبات سررسید گذشته و در نهایت مطالبات معوق خواهد شد. به عبارت ساده ترکلیه دیونی که درسررسیدآنها ایفانگردد مطالبات معوق اطلاق می گردد.
این متغیرها را می توان از آمارهای موجود در شعبه‌ها که بصورت کلی در آمارهای حوزه موجوداست جمع‌ آوری و جهت تحقیق استفاده نمود.(مستانی شیرازی، ۱۳۸۷)
ب –مخاطرات اخلاقی :
مخاطرات اخلاقی تعاریف مختلفی دارد؛ برخی آن را به وضعیتی اطلاق کرده اند، که یک طرف بازار نمی تواند رفتار طرف دیگر بازار را مشاهده کند وگاهی به رفتارهای نامشهود بازگشت می کند.(واریان[۲]، ۱۹۹۰:۵۸)
برخی دیگر مخاطرات اخلاقی را چنین تعریف نموده اند: مخاطرات اخلاقی نام دیگری برای رفتار نامشهود است؛ زیرا در این حالت، فردی یا طرفی که آگاه است، رفتار غلطی را در پیش می گیرد که به ضرر طرف مقابل است.(کاتز،۱۹۹۴،۵۹۳)[۳]
تعریف دیگری نیز مخاطرات اخلاقی را چنین بیان می کند: وقتی مخاطرات اخلاقی پدیدار می شود، که افراد در شرایط وجود اطلاعات خصوصی عملی را پیش می گیرند که بطور نادرستی احتمال نتایج حاصل نامطلوب را افزایش می دهد.(تاگات[۴]، ۱۹۹۲: ۴۴۰)

 

۶-۱- استفاده کنندگان این پژوهش

 

استفاده کنندگان این پژوهش شامل افراد زیر می باشند:

 

 

    1. مسئولین و مدیران بانک های شهرستان زاهدان به طور اخص و تمامی بانکها به طور اعم جهت کاهش انحراف تسهیلات بانکی از نتایج این پژوهش بهره می برند.

 

    1. دانشجویان رشته های مرتبط که در زمینه بانکداری و جذب سپرده های مردمی فعالیت می کنند می توانند از این نتایج استفاده کرده و به دنبال تکمیل کردن این گونه بررسی ها باشند.

 

  1. محققین و دانشمندان مربوط به رشته های بانکداری، مدیریت و اقتصاد که در زمینه بانکداری و انحراف تسهیلات بانکی و عوامل ایجاد کننده مطالبات معوق فعالیت می کنند می توانند از نتایج این پژوهش در تحقیقات خود استفاده کنند.

 

۷-۱- روش تحقیق

 

 

۱-۷-۱- اطلاعات مربوط به روش شناسی پژوهش

 

این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی از نوع پیمایشی و از نظر زمانی مقطعی است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.