پایان نامه ارشد رشته علوم انسانی واژه‌نامه نجومی و تنجیمی بندهشن‌

پایان نامه حقوق

پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه کارشناسی ارشد :واژه‌نامه نجومی و تنجیمی بندهشن‌

تکه ای از متن پایان نامه :

ضعیف می‌گردد. در نتیجه، تاثیرات هر سیاره ای در درجۀ مشخصی از برجی معین به اوج خود می‌رسد که آن برج را در تنجیم، خانۀ شرف و آن درجه را درجۀ شرف می‌نامند. در التفهیم (بیرونی، 1352: 397-398) در مورد شرف سیارات آمده می باشد: «این برجهایی می باشد که ستارگان را همچنان می باشد زیرا ملکان را نشست گاه و جایگاه عزّ، و اندرین برجها نامبردار و بلند همی‌گردند. و اندرین برجها درجات می باشد که شرف به آن منسوب می باشد». مطابق بندهشن (5الف: 10)، هر سیاه ای دارای بالست (شرف)، نشیب (هبوط)، کده (بیت)، و پتیاره (وبال) می باشد. اینکه در اول هزارۀ ترازو، همه سیارات که در خانۀ شرف خود ساکن ایستاده بودند شروع به حرکت کردند، نکته ایست که کلیه منجمان و کتب نجومی آنرا تأیید می‌کنند؛ برای نمونه، در تاریخ بلعمی (1386: 82) آمده می باشد: «زیرا سال به میزان رسید، … [سیارات] از شرف خود بیرون آمدند». در نجوم سنتی، موقعیت سیارات نسبت به بروج فلکی در آغاز دنیا، در جدولی بنام زایچه کیهان (یا طالع عالم) ثبت شده می باشد. این جدول در نسخه های مختلف بندهشن (5الف: 1-2) ترسیم و تشریح شده می باشد. در این جدول، سیارات و عقدتین به توضیح زیر در خانه های شرف خود هستند: 1) خورشید در برج بره؛ 2) ماه در برج گاو؛ 3) مشتری در برج خرچنگ؛ 4) کیوان در برج ترازو؛ 5) بهرام در برج بز؛ 6و7) ناهید و تیر در برج ماهی؛ 8) سرگوزهر در دوپیکر؛ 9) دم گوزهر در نیمسب. در بندهشن درجه های شرف سیارات ذکر نشده می باشد. مطابق بیرونی (1352: 398) شرف سیارات از نظر ایرانیان به قرار زیر می باشد: شرف آفتاب در درجه 19 حمل می باشد و شرف قمر در درجه 3 ثور و شرف مشتری در درجه 15 سرطان و زهره در درجه 27 حوت و عطارد در درجه 15 سنبله و مریخ در درجه 28 جدی و زحل در درجه 21 میزان و رأس در درجه 3 جوزا، ذنب در درجه 3 قوس. همانگونه که مشاهده می‌گردد، داده های التفهیم با داده های بندهشن تنها در موقعیت سیاره تیر اختلاف دارند. در نسخه های مختلف بیشتر کتابهای نجومی نیز این اختلاف دیده می‌گردد؛ بدین معنی که بعضی نسخه ها تیر را در سنبله قرار می‌دهند و بعضی نسخه های دیگر از همان کتاب، تیر را در ماهی قرار می‌دهند.

دهم، خانه شاهان (Kings)، اعمال (Deeds) و افتخارات (Honors) می باشد که معادل آنها در لاتین به ترتیب عبارتند از: Regnum ، Actus و Honores (مکنزی، 1964: 526؛ اسنودگراس، 1997: 9-10). در بندهشن، از آنجا که بحث اوتاد در تشریح زایچه کیهان مطرح شده می باشد و در این زایچه برج سرطان، در وتد طالع (وتد اول) واقع می باشد، برج بره نیز در میخ میان آسمان (وتد وسط السماء) قرار دارد. (برای توضیحات بیشتر رک. Mēx)

ریشه شناسی: این واژه مرکب می باشد از اسم baɣ + پسوند نسبت -ān : هند و ایرانی آغازین: از ریشه *bhag-, *bhaǰ- «بخشیدن» (لوبوتسکی، 2009: 23)؛ سانسکریت: bhága-, bhāgá- «بخشنده» (مایرهوفر، 1996: 241)؛ اوستایی: baga-, baɣa- (رایشلت، 1911: 242)؛ فارسی باستان: bāga- «بغ، خدا» (کنت، 1953: 199)؛ فارسی میانه: Baγān (بهار، 1345: 109؛ بهار، 1375: 106)؛ جمع bag [bg, bk’] «بغ، خدا» (نیبرگ، 1974: 42)؛ جمع bay (مکنزی، 1971: 18)؛ فارسی میانه ترفانی: [bˀˀn, bˀn] «خدایان» جمع [by] «بغ» (نیبرگ، 1974: 42؛ مکنزی، 1971: 18)؛ فارسی میانه اشکانی ترفانی: [bgˀn] «خدایان» جمع [bg]؛ [ALḤA] «اله، خدا» (نیبرگ، 1974: 42)؛ فارسی میانه کتیبه ای: [bgy] (نیبرگ، 1974: 42)؛ پازند: byąn «بغان، خدایان»، یکبار بجای vehąn آمده می باشد (نیبرگ، 1974: 42)؛ فارسی نو: بغان «خدایان»؛ معادل انگلیسی: regnum ؛ career ؛ (اسنودگراس، 1997: 9-10)؛ معادل عربی: بیت السلطان (بهار، 1375: 105).

  • §§

واژه‌نامه نجومی و تنجیمی بندهشن‌

برای دیدن تکه های بیشتری از این پایان نامه و دانلود فایل پایان نامه با فرمت ورد ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید:

 دانلود از لینک پایین صفحه

]]>