پایان نامه تجارت الکترونیکی

علمی

 

۲-۲-       گذشته تجارت الکترونیکی

حدود ۱۳۳ سال از اختراع تلفن به وسیله الکساندر گراهام بل میگذره.  اختر اع بل در سال۱۸۷۶ ، تجارت الکترونیکی رو به صورتی که امروز شناخته می شه، پی ریزی کرد. بعضی بر این عقیده ان که به کار گیری عدد بی اهمیت (۰) در محاسبات رقمی، ستون فقرات تجارت الکترونیکیه که از شبه قاره هند سرچشمه میگیره. به کار گیری فناوریای الکترونیکی در انجام امور بازرگانی، گذشته ای تقریباً طولانی داره. واقعا، نیاز به تجارت الکترونیکی از درخواست بخشای خصوصی و عمومی واسه به کار گیری تکنولوژی اطلاعات به خاطر کسب رضایت مشتری و هماهنگی مؤثر درون سازمانی سر گرفته (هاشمی، ۱۳۸۹).

تجارت الکترونیکی در شکلی که امروزه روش کار کردن ما رو از ان رو به اون رو کرده، ریشه در همگرایی خلاق کامپیوتر و تلفن داره. امروزه پست الکترونیکی تبدیل و به دست آوردن اطلاعات و جزییات از راه جستجوی سایت‏های وب به عمومی ترین وسایل تجاری تبدیل شدن. این امکان ً تحت اثر همگرایی خلاق تلفن و کامپیوتر، به واسطه اینترنت در اختیار جامعه قرار میگیره. گذشته تجارت الکترونیکی به شکل امروزین اون، ریشه در دو پدیده داره: اینترنت و مبادله الکترونیکی داده ها[۴] که اصل، هر دو این پدیده‏ها به دهه ۱۹۶۰ باز می‏شه (پورتر[۵]، ۲۰۰۱).

کلا، روندهای پیدایش و تشکیل تجارت الکترونیک به پنج مرحله زیر قابل تقسیم بندیه:

مرحله اول- پیدایش شبکه های خصوصی: اولین قدم در پیدایش تجارت الکترونیک در دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی و به وسیله بعضی از دولتها و تاجران بزرگ بین المللی که می تلاش کردن تا رد و بدل کردن اطلاعات و امنیت مربوط به اون رو پیشرفت بخشن، ورداشته شد. در همین زمینه، مبادله الکترونیک داده ها که محدوده شبکه های خصوصی و محدود انجام می گرفت، به عنوان بستر و استاندارد اولیه واسه نسل اول تجارت الکترونیک استفاده شد. البته در اون مرحله هزینه بالا و پیچیده بودن سیستم، مانع گسترش اون شد و تعداد کمی از سازمانا، مثل شرکتای مالی ازش استفاده می کردن (نیومن و مک گیل[۶]، ۱۹۹۷).

مرحله دوم- پیدایش پست الکترونیک و چت: این مرحله مربوط به اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ میلادیه که طی اون نسل اول مخابره اخبار مثل پست الکترونیک و چت کردن به وجود اومد. در این مرحله به کار گیری وب در میان دانشگاهیان و اعضای مراکز علمی و پژوهشی رواج یافت.

مرحله سوم- ظهور مرورگرها: سال ۱۹۹۵ میلادی که ظهور مرورگر در وب براساس قرارداد انتقال فوق متن به وقوع ملحق شد و ایجاد صفحات میزبان به عنوان یکی از لازم ترین بخشهای سایتهای وب در این سال انجام شد، به عنوان مرحله سوم پیدایش تجارت الکترونیک هستش.

مرحله چهارم- شروع فعالیت سایتهای خرده فروشی: این مرحله از اواسط دهه ۱۹۹۹۰ شروع شد و درزمان اون، اولین سایتهای خرده فروشی در تجارت الکترونیک به نام سایتهای دات کام فعالیت خود رو واسه انجام معاملات اقتصادی کوچیک شروع کردن.  فعالیت این سایتها و یافته های حاصل از اونا، شرکتهای بزرگتر رو تشویق کرد تا وارد میدون تجارت الکترونیک شن و اجناس و خدمات خود رو روی وب عرضه کنن.

اقتصاد

مرحله پنجم- تعریف مدلهای تجارت الکترونیک: اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی زمان شروع این مرحله س که طی اون، تجار بزرگ و سازمانا به این نتیجه رسیدن که تجارت الکترونیک به صورت مدل تجارت -تجارت مثل مدل تجارت- مصرف کننده می تونه فعال شده و استفاده بشه. اینطوری وب به عنوان جایگاه اصلی واسه نسل اولیه بازرهای حراجی، معاملات تجارت – تجارت و هم اینکه تجارت با مصرف کننده معرفی گردید و استفاده شد (بخش صنعت و تجارت انگلستان[۷]، ۲۰۰۰؛ بقائی راوری و مقدسی، ۱۳۸۶).

 

۲-۳-       روابط خریدار و فروشنده در تجارت الکترونیکی

تجارت الکترونیکی، فعالیتای مختلفی مثل مبادله الکترونیکی جنسا و خدمات، تحویل فوری مطالبات دیجیتال، انتقال الکترونیکی وجوه، مبادله الکترونیکی سهام، بارنامه الکترونیکی، طرحهای تجاری، بازاریابی مستقیم و خدمات پس از فروش رو در بر میگیره (برنرزلی[۸]، ۱۹۹۸).

دیجیتال

مغازه های مجازی دارای امتیازات زیادی از جمله راحتی، قیمتای رقابتی، انتخاب وسیع، و امکان دسترسی به اطلاعات بیشتر هستن. از طرفی در صورت خرید از خونه، روابط و مراودات میان افراد در جامعه به کم ترین حد می رسه (استندینگ[۹]، ۲۰۰۰). در سالهای گذشته تعداد خیلی از مغازه های مجازی از راه صفحات متحرک و ایجاد واقعیتای مجازی و ارتباطات برخط مراودات خود رو با افراد زیاد می کنن (تایمرز[۱۰]، ۲۰۰۰).

در دنیای کار و کاسبی الکترونیکی  عوامل زیادی هست که بر تصمیم و قصد خرید از راه سایتهای وب موثره. مجازی بودن شبکه اینترنت، کمی اعتماد مشتری به خرید مجازی، کیفیت سایت و مدل طراحی اون مخصوصاً در روش ارائه محصول و اطلاعات مربوطه، به بی میلی مشتریان به انجام دادن خریدهای الکترونیکی منجر می شه (الهی و همکاران، ۱۳۸۸).

از طرف دیگه، عوامل ویژگیای افراد هم بر تصمیم و انجام خرید الکترونیکی اثر میذاره، مانند وفاداری آدما به یه نام تجاری، نگرشها، عادتها، درک افراد واسه محیط و فرصتایی که در اون ارائه می شه، تمایل آدما به ورود به عالم تجارت جدید و به کار گیری فناوری و نوآوریا. در فروشگاه مجازی باید جواب سؤالات زیر رو داشت تا بشه فعالیتای خود رو خوب انجام داد:

چه می خوایم بفروشیم؟

 

‐  مشتریان ما چه کسائی هستن؟

‐  به چه دلیل مشتری می خواد از فروشگاه مجازی ما خرید کنه (هی و همکاران[۱۱]، ۲۰۰۱).

نکته مهمی که باید توجه شه اینه که همه اجناس، توانایی فروش الکترونیکی نداره (ریدی و اسچالو[۱۲]، ۲۰۰۰) و بنابر این در تجارت الکترونیکی از آزمون خرید الکترونیکی استفاده می شه (نیدورف و نیدورف[۱۳]، ۲۰۰۱).

آزمون خرید الکترونیکی، روشی سه مرحله ای واسه پرداختن به چالشای تجارت الکترونیکیه. این آزمون واسه همه شکل های جور واجور اجناس و خدمات در صنایع جور واجور کاربرد داره. آزمون خرید الکترونیکی واسه خرده فروشان، تولیدکنندگان، عرضه کنندگان و هر شرکت دیگری که در بخشی از روند پخش محصول از تولید تا مصرف مشارکت می کنه قابل استفاده س. در این آزمون، کلمه محصول همه جا به معنی اجناس تولیدی و خدماتی (کالا و خدمات) به کار میره (ریدی و اسچالو[۱۴]، ۲۰۰۰). سه مرحله مربوطه به آزمون خرید الکترونیکی یعنی:

۱- ویژگیای محصول: که مربوط به اندازه وابستگی محصول به حواس پنجگانه س (نیدورف و نیدورف ، ۲۰۰۱).

۲- آشنایی و خوشحالی و راضی بودن مشتری از محصول: قدم دوم آزمون خرید الکترونیکی محصول، آشنایی یا خرسندیه که یعنی درجه ای که مشتری، محصول رو می شناسه، و به اون اعتماد داره، قبلاً اون رو تجربه کرده، و از خرید دوباره اون خوشحال و راضی می شه. قبلاً از اون خریده ان؟ قبلاً محصول مورد نظر رو مصرف کردن؟

۳- ویژگیای مشتری: ویژگیای مشتری کلی ترین عامل انگیزه مشتری و نگاه اون به خرید رو روش زوم می کنه. اگه ویژگیهای محصول، توانایی فروش الکترونیکی رو تأیید کندو اگه مصرف کنندگان آشنایی کافی با محصول داشته و از خرید اون خوشحال و راضی باشن، امکان خرید الکترونیکی اون زیاد می شه. اما اونا هنوز علاقه مند به مراجعه به فروشگاه هستن؟

 

۲-۴-       بورس الکترونیک در ایران

سیاستهای راهبردی بورس الکترونیک در ایران بر اساس برنامه سوم پیشرفت، برنامه پیشرفت کاربردی فناوری ارتباطات و اطلاعات (تکفا) و سیاست تجارت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایرانه. طرح تکفا از هفت بخش راهبردی تشکیل شده و نظام رایانه ای بورس به عنوان یکی از فعالیتهای اصلی این طرح حساب می شه (گرامی و محمدزاده، ۱۳۸۵).

باید اینم بگیم که که در سال ۱۳۷۳، شرکت مدیریت فناوری بورس تهران با هدف مکانیزه کردن معاملات سازمان بورس و راهبری جداگونه این سامانه، تأسیس شد. اما به باور بعضی از کارشناسان، یکی از اشتباهات مسؤلان در اون مقطع، ایجاد یه بورس مکانیزه به جای بورس مدرن شده بود، چون که این مانع ایجاد بورس الکترونیک شد. از اواخر سال ۱۳۷۷ تیمی در سازمان بورس واسه بررسی سیستم معاملات جدید تشکیل شد و در اوایل سال ۱۳۷۸ درخواست پیشنهاد بورس الکترونیکی رو تحویل شورای بورس داد. در همون زمان هم یه کمیته راهبری واسه خرید نرم افزاری به خاطر ایجاد سیستم مبادلات مرکزی در سازمان بورس تشکیل شد. پیگیریهای این تیم ادامه داشت تا اینکه در سال ۷۹ کارگروه بورس و تجارت الکترونیکی در شورای عالی اطلاع رسانی تشکیل و ادامه کار این تیم به شکل کارگروه نامبرده دنبال شد. در همین سال هم گزارش اولیه اقدامات انجام شده به شورای بورس ارائه شد. اما شاید بشه قانون برنامه چهارم پیشرفت رو اولین اجبار قانونی واسه ایجاد بورس الکترونیکی در کشور دونست. براساس سند ترکیبی اسناد پیشرفت بخشی و فرابخشی برنامه چهارم، راهکارهای گسترش بازار سرمایه در برنامه چهارم پیشرفت با تأکید بر تدوین مقررات و قوانین به خاطر ایجاد بازار مساوی، شفاف و موثر اعلام شد. در این قانون پیشبینی شده بود که طراحی و قرار گرفتن ساختار الکترونیکی واسه انتقال سفارشهای مشتریان و انجام خرید و فروش از راه دور در چارچوب قدم اول ایجاد بورس الکترونیکی اوراق بهادار ایران و جفت و جور کردن زیرساختهای لازم فنی و قرار گرفتن نظام پرداخت الکترونیکی وجوه تا آخر سال سوم برنامه محقق شه (جعفرپور و فتحی، ۱۳۸۵).

انگار بعضی تنگناهای اساسی، بر سر اجرا بورس الکترونیکی در ایران هست که راه رسیدن به این مهم رو سخت می کنه. میشه آماده و کافی نبودن زیرساختای فنی و مخابراتی رو اصلیترین مشکل شمرد، چون لازمه الکترونیکی کردن بورس، دسترسی سریع، آسون و ارزون به اطلاعاته. آمار گذشته منتشره شده از مؤسسه بین المللی ITU[15] نشون دهنده فاصله قابل توجه ایران از نظر زیرساختهای فنی و مخابراتی واسه بورس الکترونیکیه. رقابت کلی دیگه مباحث مربوط به رسیدگیهای قضایی در فضای مجازیه که ابعاد جور واجور اون باید مورد بررسی و پشتیبانی قانونی قرار گیرد (جعفرپور و فتحی، ۱۳۸۵).  بنابر این لازمه که دولتمردان و مسئولین امر با درک امتیازات، اهمیت، ضرورت بورس الکترونیک و اثر اون بر جذب سرمایه گذاری و تخصیص بهینه سرمایه ها و با بهره گرفتن از نیروی انسانی موثر، جوون و متخصص پروسه اجرا بورس الکترونیکی در ایران رو آسون کردن و تسریع کنن.
سرمایه گذاری

 

[۱] – Ratnasingam

[۲] – Levier

[۳] – Turban

[۴] – Electronic Data Intechange

[۵] – Porter

[۶] – Newman & McGill

[۷] – UK Department of Trade and Industry

[۸] – Berners-Lee

[۹] – Standing

[۱۰] – Timers

[۱۱] – Hee

[۱۲] – Reedy & Schullo

[۱۳] – Neidorf & Neidorf

[۱۴] – Reedy & Schullo

[۱۵] – International Telecommunication Union